مىڭ اسقانعا – ءبىر توسقان
سەيسەنبى, 9 ءساۋىر 2013 2:23
ۆەنادا راحات اليەۆتىڭ ءىسى بويىنشا سوت پروتسەسى باستالدى
اۆستريانىڭ استاناسى – ۆەنا قالاسىنىڭ جوعارعى فەدەرالدى جەر سوتى قازاقستاننىڭ اۆسترياداعى بۇرىنعى ەلشىسى راحات اليەۆتىڭ ءىسى بويىنشا قىلمىستىق تەكسەرۋ امالدارىن باستاپ كەتتى.
اتالعان سوت بۇدان بۇرىن, 2012 جىلعى 17 جەلتوقساندا اليەۆتىڭ جۇرتتان اقشا بوپسالاۋ جانە قىلمىستىق جولمەن جينالعان اقشالاردى ءسىڭىرىپ كەتۋ ماقساتىندا قىلمىستىق توپ قۇرىپ, ونى ءوزى باسقارعانى جونىندەگى ايىپتاۋلاردىڭ تولىق دالەلدەنگەنىن ءوز شەشىمىمەن بەكىتىپ بەرگەنى حابارلانعان بولاتىن.
سەيسەنبى, 9 ءساۋىر 2013 2:23
ۆەنادا راحات اليەۆتىڭ ءىسى بويىنشا سوت پروتسەسى باستالدى
اۆستريانىڭ استاناسى – ۆەنا قالاسىنىڭ جوعارعى فەدەرالدى جەر سوتى قازاقستاننىڭ اۆسترياداعى بۇرىنعى ەلشىسى راحات اليەۆتىڭ ءىسى بويىنشا قىلمىستىق تەكسەرۋ امالدارىن باستاپ كەتتى.
اتالعان سوت بۇدان بۇرىن, 2012 جىلعى 17 جەلتوقساندا اليەۆتىڭ جۇرتتان اقشا بوپسالاۋ جانە قىلمىستىق جولمەن جينالعان اقشالاردى ءسىڭىرىپ كەتۋ ماقساتىندا قىلمىستىق توپ قۇرىپ, ونى ءوزى باسقارعانى جونىندەگى ايىپتاۋلاردىڭ تولىق دالەلدەنگەنىن ءوز شەشىمىمەن بەكىتىپ بەرگەنى حابارلانعان بولاتىن. سوت سونداي-اق, قازاقستانداعى تەرگەۋ امالدارىنىڭ ناتيجەلەرىن جانە «نۇربانك» ءىسى بويىنشا قازاقستاندىق ۇكىمنىڭ نەگىزگى ۇيعارىمدارىن قاپەرگە الدى. ول, سونىمەن بىرگە, ءىس بويىنشا زارداپ شەككەندەردىڭ جاۋاپتارىنا سەنۋگە بولادى دەپ تاپتى.
«سوتتىڭ ءبىرىنشى وتىرىسىنىڭ قالاي وتكەنىن قازاقستاننىڭ «تاعدىر» قورى مەن «نۇربانكتىڭ» قازا تاپقان مەنەدجەرلەرى وتباسىلارىنىڭ ادۆوكاتتارى دوكتور گابريەل لانسكي مەن اننا تساينتلينگەردەن سۇراپ, انىقتاپ الۋدىڭ ورايى كەلمەدى – ولاردىڭ تەلەفوندارى ءوشىرىلىپ تۇردى. سول ەكى ورتادا ناقتىلى اليەۆكە, وسى ىستەگى ونىڭ سىبايلاستارى رەتىندە تارتىلعان ادامدار – ءالنۇر مۇساەۆقا, ۆاديم كوشلياكقا, ۆيكتور ساپوجنيكوۆكە جانە باسقالارعا قاتىستى سوتتىڭ باستالعانى تۋرالى اقپاراتتى بىزگە «نۇربانكتىڭ» قازا تاپقان توپ-مەنەدجەرى ايبار حاسەنوۆتىڭ جەسىرى شولپان حاسەنوۆا جاناما تۇردە راستاپ بەردى», دەپ جازدى وسىعان وراي «ۆرەميا» گازەتى.
جۇرتتىڭ جادىندا بولسا, بۇل وقيعا بىلاي باستالىپ ەدى. 2007 جىلعى قاڭتاردا «نۇربانكتىڭ» مەنەدجەرلەرى جولداس تەمىراليەۆ پەن ايبار حاسەنوۆ ءبىر كۇننىڭ ىشىندە ۇشتى-كۇيلى جوعالىپ كەتەدى. باسىندا جۇرت باتىپ ايتپاعانمەن, سول كەزدىڭ وزىندە-اق وسى جوعالۋدىڭ «نۇربانكتىڭ» قوجايىنى ر.اليەۆتىڭ قولىمەن جۇزەگە اسىرىلعانى تۋرالى كۇدىك ەلدى جايلاپ كەتىپ ەدى. بىراق, وعان ايىپ تاعۋعا نەگىز بولاتىن ءجايت – ەكى مەنەدجەر نە ولىدەي, نە تىرىدەي تابىلا قويمادى. سول تۇستاعى ءولىارا مەزگىلدى جەكە باسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن كەرەمەت پايدالانا بىلگەن ر.اليەۆ «مەنى ساياسي كوزقاراسىم ءۇشىن قۋدالاپ جاتىر» دەگەن وتىرىك جەلەۋدى العا تارتىپ, دەرەۋ اۆسترياعا اسىپ كەتتى. قازاقستان جاعى تەك 2008 جىلى اۆستريادان راحات اليەۆتى قاماۋعا الۋدى جانە ونى قازاقستان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قولىنا بەرۋدى سۇراعان. الايدا, اۆستريا ۇكىمەتى «ءىستىڭ ساياسي استارى بار», دەپ تانىپ, ونى قىلمىس جاساعان ەلىنە قايتارۋدان باس تارتتى.
بۇل ەكى ورتادا ەكى بانكيردىڭ قازاسى تاپ ر.اليەۆتەن بولعانى ەش كۇدىك كەلتىرمەيتىندەي دەڭگەيگە جەتىپ, ولاردىڭ ايەلدەرى – ارمانگۇل قاپاشەۆا مەن شولپان حاسەنوۆا ۆەنا سوتىنا بىرنەشە مارتە شاعىم ءتۇسىردى. سولاردىڭ بارىندە دە جولداس پەن ايباردىڭ جوعالىپ كەتۋىنە راحات اليەۆتىڭ تىكەلەي كىناسى بار ەكەنى انىق كورسەتىلدى. «راحات اليەۆ بالالارىمدى كەز كەلگەن ادامعا ءتان قاراپايىم شاتتىقتاردان ايىردى, ولاردىڭ قاستارىندا قورعاپ-قورشاپ, باۋىرىنا باساتىن ەشكىمنىڭ بولماعانىنا, مىنە, بىرنەشە ايدىڭ ءجۇزى بولدى. ءبىزدىڭ بار ءومىرىمىزدىڭ شىرقىن بۇزعان ادام ءوزىن حالىقتىڭ بەرەكەسى ءۇشىن كۇرەسكەن قۇربان ەتىپ كورسەتىپ, ءبىزدى كەلەكە ەتۋدەن تانباي وتىر. بۇگىندە ءبىز وركەنيەتتى ەلدەردىڭ باسشىلارىن, قوعامدىق جانە قۇقىق قورعاۋشى ۇيىمداردى, جۋرناليستەردى, الەمدىك قوعامداستىقتى ءادىل سوت ۇستەمدىك قۇرسىن دەپ اۆسترياعا ىقپال جاساۋعا شاقىرامىز», دەپ جازدى ارمانگۇل قاپاشەۆا مەن شولپان حاسەنوۆا وزدەرىنىڭ حاتتارىندا.
بۇل ارالىقتا قازاقستان سوتى ر.اليەۆتى «بانكيرلەردى ۇرلاپ اكەتكەن جانە مەملەكەتتىك توڭكەرىس ازىرلەگەن» دەگەن ايىپپەن 40 جىلعا سىرتتاي سوتتاپ تا ۇلگەرگەن بولاتىن. وكىنىشكە قاراي, اۆستريا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بۇل جاعداي دا پالەندەي اسەر ەتە قويمادى. سونىڭ نەگىزىندە ولار ر.اليەۆتى قازاقستانعا بەرۋدەن باس تارتتى. اقىرىندا, 2011 جىلعى 13 مامىردا ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى راحاتتىڭ ناعىز قانىشەر قىلمىسكەر ەكەنىن ايعاقتايتىن دەرەككە دە قول جەتكىزدى. وتە مۇقيات تا ىجداعاتتى جۇرگىزىلگەن ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە «نۇربانكتىڭ» ەكى مەنەدجەرىنىڭ مايىتتەرى كوكتوبەنىڭ باۋرايىنداعى «قازتەلەراديو» مەكەمەسىنىڭ اۋماعىنان تابىلدى. قانىپەزەرلەر ولاردى ىشىنە اك تولتىرىلعان تەمىر بوشكەلەرگە سالىپ, 3-3,5 مەتر تەرەڭدىككە كومىپ تاستاعان ەكەن. وسى قايعىلى جاعداي بەلگىلى بولعان سوڭ ارمانگۇل قاپاشەۆا مەن شولپان حاسەنوۆا تاعى دا اۆستريا بيلىگىن ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە شاقىرىپ, قىلمىسكەردى ەلىنە ەكستراديتسيالاۋدى تالاپ ەتتى. وسى تۇستا راحات اليەۆتىڭ قىلمىستىق ىستەرىن ۇزاق ۋاقىت ساراپتاپ, ءبىر ۇيعارىمعا كەلگەن ۆەنا سوتى ونى جاۋاپكەرشىلىككە تارتپاقشى دا بولعان. بىراق سول كەزدە ر.اليەۆتىڭ اۆستريا اۋماعىنان تىسقا شىعىپ كەتكەنى انىقتالدى. ءسويتىپ, ەكى ەلدىڭ ادىلەت ورگاندارى ىرعاسىپ جۇرگەندە, ناعىز قىلمىسكەر قۇرىقتان شىعىپ كەتتى. كەيىن ونىڭ ەكىنشى ايەلىنىڭ تەگى بويىنشا «راحات شوراز» دەگەن ەسىممەن مالتا ارالىن پانالاپ جۇرگەن دەرەگى شىقتى. مۇنىڭ ارتىنشا اليەۆتىڭ سوناۋ لاتىن امەريكاسىنا اسىپ كەتكەنى ايتىلىپ قالىپ جاتتى.
دەگەنمەن, كەش تە بولسا, ناقتى ءىس قولعا الىندى. ەندى, زاڭگەرلەردىڭ ايتۋلارىنشا, قازاقستاندا جالپى سانى 45 جىلعا سىرتتاي سوتتالعان راحات اليەۆ جاساعان قىلمىستارى ءۇشىن اۆستريا سوتىنىڭ ۇكىمىمەن ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى دا مۇمكىن. «راحات اليەۆ وزىنە قاتىستى سوت پروتسەستەرىن اۆستريادا وتكىزگىسى كەلەدى. ءوزى ەۋروايماق ىشىندە ەكەنىن دە ايتتى. ەگەر وعان ەۋرووداق ىشىندە ۇستاۋ جونىندە وردەر بەرىلسە, اۆستريا سوتى الدىندا بار قىلمىستارى ءۇشىن جاۋاپ بەرۋگە ءازىر ەكەنىن بىلدىرۋدە. اليەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ول ءوز قىلمىسى ءۇشىن جازاسىن وتەۋگە دايىن», دەگەن ەدى وسىدان شامالى بۇرىن ادۆوكات گابريەل لانسكي وسىعان وراي. وسى جەردە زاڭگەر اليەۆكە قاتىستى ماتەريالدارمەن تانىسۋ بارىسىندا ول ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ىقپالدى ادامدارىن, ساياسي كۇشتەردى, اۆستريانىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارىن, باسقا دا تۇلعالاردى ءوزىنىڭ قىلمىسىن جاۋىپ, تەمىر توردان قۇتىلۋ ءۇشىن پايدالانعانىن دا ايتادى. مۇنى ول اۆستريا بيلىگىنىڭ قىلمىسكەرمەن جەمقورلىق سيپاتىنداعى بايلانىسقا بارعانىمەن ءتۇسىندىردى.
ادۆوكات بۇدان ارى: «قازىر راحات اليەۆتىڭ قالاي قارجىلاردى ۇرلاعانىن, ونى قالاي وتكىزىپ, كىمدەرگە بەرگەنىن دالەلدەۋ قيىنعا تۇسەدى. سەبەبى, بۇل ءىس ۇلكەن جەمقورلىق فاكتىلەرىنە تولى. ءاربىر ەلدىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بار. مىنە, اۆستريادا دا جەمقورلىقتىڭ بار ەكەنىن اشىق ايتۋعا بولادى. سونىڭ ارقاسىندا راحات اليەۆ 2010 جىلى ۆەناداعى جەرگىلىكتى مۋنيتسيپاليتەتپەن بايلانىس ورناتىپ, ولاردىڭ پايداسىنا ينۆەستيتسيا قۇيعان. ءتىپتى, بيلەۋشى ساياسي پارتيالارمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولعان. ونى ۇستاتپاۋدا مەملەكەتتىك پوليتسيا دا قولۇشىن بەرگەن», دەپ اتاپ ءوتىپ, اۆستريا بيلىگىنىڭ ارەكەتتەرىن اشكەرە ەتتى.
بۇعان قوسا, راحات اليەۆ 2009 جىلى اۆستريادا جاڭا شەتەلدىك پاسپورت الىپ ۇلگەرىپتى. جابىرلەنۋشى تاراپتىڭ ادۆوكاتتارى قازىر قاشقىن اليەۆكە قانداي جولدار ارقىلى پاسپورت بەرىلگەنىن دە انىقتاۋ ۇستىندە. مۇنىڭ الدىندا عانا راحاتتىڭ ەلدەن ۇرلاپ اكەتكەن قارجى سوماسى جاريا ەتىلدى. ول قازاقستاننان اۆسترياعا قاراي 113 ملن. ەۋرو اقشانى جەتكىزىپ ۇلگەرگەن. بۇل قاراجاتتار شۆەيتساريا, مالتا, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا سەكىلدى مەملەكەتتەرگە تۇسكەن.
«راحات اليەۆكە قاتىستى قىلمىستىق ءىس تەك ءبىر عانا اۆستريانىڭ پروبلەماسى ەمەس, ول بۇكىل ەۋروپانىڭ ماسەلەسى. سوندىقتان مۇنى اليەۆ جاقسى ءبىلىپ, ءتۇسىنىپ وتىر. وسى ءۇشىن دە بارلىعىن زالالسىزداندىرىپ, جولىن كەسۋدە. سولاردىڭ ىشىندە ءبىز دە بارمىز. ءبىز ونىڭ كىمگە جانە قالاي اقشا بەرگەنىن, وعان كىم جۇمىس ىستەيتىنىن انىقتاماقپىز», دەپ وسى ءىستى اياعىنا دەيىن اپاراتىن ادۆوكات گابريەل لانسكي نىق ايتتى. «امانگۇل قاپاشەۆا مەن شولپان حاسەنوۆا 2009 جىلى ماعان بۇل ءىستى تاپسىرعان كەزدەن باستاپ, مەن ول كىسىلەرمەن بىرگە تراگەديانى باستان كەشىردىم, ۇلدارىنىڭ ولىمدەرى جۇرەگىمە قاتتى ءتيدى. سوندىقتان, مەن ءوز قولىممەن اليەۆتى سوت الدىنا اپارامىن. كاسىبي قىزمەتىم بارىسىندا ءبىر ادامنىڭ جەكە باس پايداسى ءۇشىن قانشاما ادامدى ازاپتاپ-قيناعان وسىنداي ۇلكەن قىلمىستىق ءىستى كورگەن جوقپىن. ونى اناستاسيا نوۆيكوۆاعا كورسەتكەن قورلىقتارىنان بايقاۋىمىزعا بولادى. ونىڭ جەكە بويىندا كوپتەگەن پاتالوگيالار بار. قولىنداعى بيلىگىن دۇرىس قولدانا الماۋى, كۇش-قابىلەتىن ەسەپتەي الماۋى, اقشا الدىنداعى اشكوزدىگى باسىم», – دەدى ول.
مىنە, ادۆوكات ايتقان ءىستىڭ باسى وڭعارىلا باستاعان سياقتى. اقىرى سەڭ قوزعالعان سىڭايلى. ەندى ونىڭ قالاي قاراي اعىپ, قايدان توقتايتىنىن كۇتۋ عانا قالدى.
قۇرىش نۇرىمبەت.
