تۋىس حالىقتاردىڭ تۇسىنىسكەنىن ءجون دەرسىڭ
جۇما, 8 ناۋرىز 2013 7:32
اقپارات قۇرالدارىنىڭ وسىدان ون بەس جىلعا تاياۋ بۇرىن تۇرمەگە جابىلعان كۇردستان جۇمىسشى پارتياسىنىڭ كوسەمى ابدوللا ودجالاننىڭ كۇرد ماسەلەسى شەشىلمەسە, تۇركياعا قارسى 50 مىڭ جاساقشىنى كوتەرەمىن دەگەن مالىمدەمەسىن جاريالاۋى تالاي ادامنىڭ جۇرەگىن زىرق ەتكىزگەنى انىق.
جۇما, 8 ناۋرىز 2013 7:32
اقپارات قۇرالدارىنىڭ وسىدان ون بەس جىلعا تاياۋ بۇرىن تۇرمەگە جابىلعان كۇردستان جۇمىسشى پارتياسىنىڭ كوسەمى ابدوللا ودجالاننىڭ كۇرد ماسەلەسى شەشىلمەسە, تۇركياعا قارسى 50 مىڭ جاساقشىنى كوتەرەمىن دەگەن مالىمدەمەسىن جاريالاۋى تالاي ادامنىڭ جۇرەگىن زىرق ەتكىزگەنى انىق.
جالپى, بۇل ماسەلە قازىر عانا ەمەس, كوپتەن بەرى تۇركى دۇنيەسى حالىقتارىنىڭ جۇرەگىندە تۇيتكىل بولىپ كەلە جاتىر. تۇركى دۇنيەسىنىڭ باسىن بىرىكتىرۋ كەرەك دەيمىز, سول جولدا ءبىراز شارالار جۇزەگە دە اسىپ جاتىر. ال سول تۇركى دۇنيەسىنىڭ نەگىزىندەي بولىپ وتىرعان تۇركيادا تۇرىك جانە كۇرد حالىقتارىنىڭ ءتىل تابىسپاي وتىرعانى جانعا باتادى. بۇل جەردە كىنا كىمنەن دەگەننەن بۇرىن جۇرت قالاي بولعاندا دا وسىناۋ تۇرىك حالىقتارى ىشىندەگى ەڭ ءىرى ەكى تارماعى ءتىل تابىسۋى كەرەك قوي دەگەندى ايتادى.
مۇنى دا كوپ حالىق ءوز مىسالىنا قاراپ ايتادى. كۇنى كەشە كسرو دەيتىن الپاۋىتتىڭ ىشىندە بولىپ, ۇلتتىق سيپاتىنان ايىرىلا جازداعان تالاي حالىقتىڭ تاۋەلسىزدىككە قول جەتكەن كەزدە ولارعا العاش قولداۋ كورسەتكەن, ادامي تۇرعىدان الىپ قاراعاندا, العاش قۋانعان تۇرىك مەملەكەتى بولدى. ونى بىزدەر, قازاقتار دا, ەشقاشان ۇمىتپايمىز. تاۋەلسىزدىگىمىزدى ءبىرىنشى تانىعان تۇرىك اعايىندار دەپ ايتۋدان جاڭىلمايمىز. ەندى سول ەلدە ەكى حالىق نەگە ءتىل تابىسا المايدى دەپ جۇرەك شىركىن اۋىرادى.
ارينە, ءۇي ىشىنەن ءۇي تىگۋ جارامايدى, ەلدى بولشەكتەۋگە ۇمتىلۋ دا جارامايدى. ەشبىر مەملەكەت جەكە وتاۋ تىگە قوي دەپ ءوزىنىڭ ءبىر پۇشپاعىن ەشكىمگە كەسىپ بەرە سالمايدى. بىراق ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا كەلىسىممەن, سىيلاستىقپەن ءومىر سۇرۋگە بولادى عوي. ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندار دا از ەمەس. وعان مىسال ىزدەپ قينالمايسىڭ.
تاريحقا ۇڭىلسەك, وسى تۇركياداعى كۇرد حالقىنىڭ وكىلدەرى, اقپارات قۇرالدارىنداعى مالىمەتتەرگە قاراعاندا, ولار ەل حالقىنىڭ 18 پايىزى ەكەن, وتكەن عاسىردىڭ اياعىندا ءبولىنىپ شىعۋدى ماقسات تۇتىپ, ءبىراز بەلسەندى ارەكەتتەرگە باردى. ودجالان باسقارعان كۇردستان پارتياسى ونى قارۋلى كۇرەسپەن جۇزەگە اسىرۋدى دا ويلاستىردى. سودان كەيىن بۇل پارتيا لاڭكەستىك ۇيىم قاتارىنا جاتقىزىلىپ, ونىڭ قىزمەتى توقتاتىلدى, ال كوسەمى ابدوللا ودجالان ومىرلىك تۇرمەگە جابىلدى.
ۋاقىت وزگەردى. كوپشىلىكتىڭ قارۋلى كۇرەستەن ناتيجە شىقپاسىنا كوزى جەتكەن سوڭ, كۇرد حالقىنىڭ وكىلدەرى وسى ەل ىشىندە اۆتونوميا بەرۋدى, وزدەرىنە تۇرىكتەرمەن بىردەي قۇقىق بەرىلۋىن, ۇلتتىق مەكتەپتەر اشۋدى, كۇرد تىلىندە باق شىعارۋعا رۇقسات ەتۋدى تالاپ ەتە باستادى. كۇرد حالقىنىڭ مۇنداي تالاپتارىن ارتىق دەۋگە اۋىز بارمايدى. ءوز ءتىلى, ۇلتتىڭ قۇندىلىقتارى ءۇشىن جانى اۋىرمايتىن ادام جوق. ونىڭ ىشىندە ءوزىمىزدىڭ دىنىمىزدەگى حالىقتىڭ بۇل جونىندەگى تالابى ورىندالىپ جاتسا, وعان قۋانۋىڭ دا كەرەك قوي دەيسىڭ. مۇنداي تالاپ تۇركيادا ەمەس, باسقا مەملەكەتتە ايتىلىپ جاتسا, ءبىز داۋىسىمىزدى قاتتىراق تا شىعارار ەدىك.
دەگەندە, سوڭعى كەزدە تۇرىك جانە كۇرد اعايىنداردىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستا تۇسىنىستىككە باعىتتالعان ارەكەتتەردىڭ پايدا بولعانى قۋانتاتىن. ءتىپتى پارلامەنتتەگى كۇردتىك ءبىتىم جانە كەلىسىم پارتياسى دەپۋتاتتارىنىڭ ودجالانمەن كەزدەسۋىنە مۇمكىندىك بەرىلۋى دە جاقسىلىقتىڭ نىشانىنداي ەدى. بىراق جوعارىدا ايتىلعان ودجالاننىڭ 50 مىڭ جاساقشىنى كوتەرۋ پىكىرىنىڭ سول كەزدەسۋ كەزىندە ايتىلعانى قىنجىلتادى. وسىعان وراي تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى رەدجەپ ەردوعاننىڭ: «بىتىمگەرشىلىك پروتسەسى وتە نازىك نارسە, مۇنداي قاتقىل مالىمدەمە وعان پايدا كەلتىرە قويمايدى», دەگەن ءسوزىنىڭ جانى بار. ارينە, كۇردتەردىڭ تىلەكتەرى جىلدامىراق ورىندالسا دەگەن تالاپتارىن دا تۇسىنۋگە بولار. كۇرد وكىلدەرى بۇعان دەيىن پرەمەر-مينيستر ر.ەردوعاندى دا, ونىڭ ادىلدىك جانە دامۋ پارتياسىن دا قولداپ كەلىپتى, ەندى سونىڭ نەگە قايتارىمى جوق دەگەندى ايتاتىن كورىنەدى.
كۇرد دەيتىن حالىقتىڭ تاعدىرى قيىن-اق. الەمدە 40 ميلليونداي كۇرد بار ەكەن. بىراق مەملەكەتى جوق. ءار ەلدە شاشىلىپ جۇرگەن حالىق. ءوز مەملەكەتىمىز بولسا دەگەن اسىل ارمانى بار. ءبىر اۋىلدىڭ حالقىنداي عانا حالقى بار مەملەكەتتەر دە بار (ناۋرۋ, حالقى 13,4 مىڭ). ال 40 ميلليونداي حالىقتىڭ مەملەكەتى جوق. تراگەديا. ەڭ بولماسا, حالىق دەپ ساناپ, ءوز تىلىمىزدە وقىپ-جازۋعا مۇمكىندىك بەرىڭدەرشى دەپ شىرىلدايدى. ايايسىڭ.
ماماديار جاقىپ, «ەگەمەن قازاقستان».
