الماتىلىقتاردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ جاسى وسكەن, ال دەنساۋلىعىمىز قالاي؟

بەيسەنبى, 7 ناۋرىز 2013 7:32

الماتىدا قالالىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسى­­نىڭ 2012 جىلدىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا كەڭەيتىلگەن القا ءماجىلىسى ءوتتى. شاھار باسشىسى ا.ەسىموۆ, قالالىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى ت.مۇقاشەۆ, اۋدان اكىمدەرى, كۇڭ­گەي­دەگى باس قالادا ورنالاسقان رەسپۋب­لي­كالىق ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ,

بەيسەنبى, 7 ناۋرىز 2013 7:32

الماتىدا قالالىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسى­­نىڭ 2012 جىلدىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا كەڭەيتىلگەن القا ءماجىلىسى ءوتتى. شاھار باسشىسى ا.ەسىموۆ, قالالىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى ت.مۇقاشەۆ, اۋدان اكىمدەرى, كۇڭ­گەي­دەگى باس قالادا ورنالاسقان رەسپۋب­لي­كالىق ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ, عىلىمي ورتا­لىقتاردىڭ, جەكە مەنشىك ەمدەۋ ورىندارىنىڭ, ەمحانا مەن اۋرۋحانالاردىڭ باسشىلارى مەن وتاندىق مەديتسينانىڭ مايتالمان ارداگەرلەرى قاتىسقان جيىندا بىلتىرعى جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا اتقارىلعان جۇمىستار تالقىلانىپ, الداعى ۋاقىتتا قالا تۇرعىندارىن ساپالى دا قولجەتىمدى مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋدەگى اتقارىلار مىندەتتەر ايقىندالدى.

باسقارمانىڭ جىلدىق ەسەبىندە نەگىزگى بايانداما جاساعان دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جاڭا باسشىسى, الماتى قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جانات قاسىمجانوۆا حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋدا مەديتسينا سەكتورىندا «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا كورسەتىلگەن ماقساتتار مەن مىندەتتەردىڭ ورىندالۋىنا توقتالىپ, رەسپۋبليكا جانە قالا تۇرعىندارىنا قاجەتتى مەديتسينالىق كومەكتىڭ تولىق كورسەتىلگەنىن العا تارتتى.
ماسەلەن, وتكەن جىلى الماتىدا تۋ كورسەتكىشى 2 پايىزعا, تابيعي ءوسىم 9 پايىزعا ۇلعايسا, جالپى ءولىم-ءجىتىم – 8, نارەستەلەر ءولىمى 28 پايىزعا, 1-2 جاسقا دەيىنگى بالالار ءولىمى – 40, ال 5 جاسقا دەيىنگىلەر 30 پايىزعا تومەندەگەن. دەرت­تىڭ الدىن الۋدىڭ كەشەندى شارالارى مەن ەمدەۋدىڭ ناتيجەسىندە قالا تۇرعىن­دارى اراسىنداعى قان اينالىمى اۋرۋىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم 16 پايىزعا كەمىگەن. سونىمەن قاتار, كارديولوگيالىق قىزمەت پەن كارديوحيرۋرگيالىق كومەك كورسەتۋدىڭ جولعا قويىلۋىنان جۇرەك اقاۋلارىنان بولاتىن ءولىم سانى دا ەداۋىر ازايىپ, جول كارتاسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ەكى ينسۋلت ورتالىعى اشىلعان. قاتەرلى دەرتتەن قايتىس بولاتىندار 5 پايىزعا, قۇرت اۋرۋىنان ومىرمەن قوشتاساتىندار 3 پايىزعا, تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىندار 7,4 پايىزعا تومەندەگەن. جاعىمدى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – الماتىلىقتاردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ جاسى ءبىر جاسقا ءوسىپ, ايەلدەردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ جاسى 76,6, ال ەر-ازاماتتاردىڭ جاسى 67,6 جاستى قۇراعان.
قالالىقتاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ­دى جۇيەلى جۇرگىزۋدە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن قالالىق اكىمدىك تاراپىنان قارجىلاندىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلەتىنى ءارى جىل سايىنعى ءوسۋ قارقىنى بايقالىپ وتىر. ماسەلەن, 2010 جىلى ول 30 ملرد. تەڭگەنى قۇراسا, وتكەن جىلى سالاعا قالا قازىناسىنان 49,5 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. ال رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن ترانسفەرتتەر 8,4 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان.
باسقارما باستىعى, سونداي-اق, ەلىمىز­دە 2010 جىلى ەنگىزىلگەن بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ (بۇدسج) ورىندالۋ بارىسىنا كەڭىنەن توقتالدى.
– بۇدسج بويىنشا ءبىز بارلىق ماق­ساتتارعا قول جەتكىزدىك, – دەدى قالانىڭ باس دارىگەرى. – ونىڭ دالەلى, اۋرۋحاناعا جوس­پارلى جاتۋدىڭ ەرىكتى تاڭداۋىن جاساعان رەسپۋبليكانىڭ ءاربىر ونىنشى پاتسيەنتى الماتى كلينيكالارىنا جولداما الدى. ماسەلەن, 1 452 459 قالا تۇرعىنى ەمحانانى ءوز ەرىكتەرىمەن تاڭداسا, 105 211 ناۋقاس ءوز تاڭداۋلارى بويىنشا اۋرۋحانالاردا جاتىپ ەمدەلدى. ەڭ باستىسى, بۇدسج جاعدايىندا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ قارجىسىن پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگى ارتتى. 2010 جىلدان بەرى ستاتسيوناردا جاتىپ ەمدەلگەن ءبىر ناۋقاستىڭ قۇنى 1,6, ال ءبىر كۇنگى توسەك-ورىن باعاسى 1,7 ەسەگە وسكەن. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 2012 جىلى وزگە ايماقتاردان كەلىپ ەمدەلگەن ناۋ­قاستارعا جۇمسالعان قارجى 6 ەسەگە وسكەن. ياعني, 2010 جىلى 596,5 ملن. تەڭگە بولسا, بىلتىر 3 ملرد. 252,2 ملن. تەڭگەگە جەتكەن.
بارشاعا ءمالىم, الماتىدا جوعارى ماماندانعان مەديتسينالىق ەمدەۋ ورىندارى كوپتەپ شوعىرلانعان. سوعان وراي, مۇندا مەديتسينالىق قىزمەت تە جوعارى كولەمدە كورسەتىلەدى. اتاپ ايتار بولساق, ەستۋ قابىلەتىن ارتتىراتىن كۇردەلى وتالار, كوحلەارلى يمپلانت, لاپاروسكوپيالىق جانە ميكروحيرۋرگيالىق وتالار, بۋىندى ەندوپروتەزدەۋ, بالالار مەن ەرەسەكتەرگە جاسالاتىن كارديوحيرۋرگيالىق وتالار, اعزانى ترانسپلانتاتسيالاۋ. ماسەلەن, №7 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانادا 12 بۇيرەك اۋىستىرىلسا, تۇڭعىش رەت بۇيرەك پەن ۇيقى بەزىن ءبىر مەزگىلدە ترانسپلانتاتسيالانۋ دا وسىندا جۇزەگە اسىرىلدى.
قالادا ەمدەۋ مەكەمەلەرىن كۇردەلى جوندەۋ, جاڭا عيماراتتار سالۋدا ءبىراز شارۋالار اتقارىلعان. العاشقى مەديكو-سانيتارلىق كومەكتى دامىتۋ باعىتىندا اكىمدىكتىڭ قولداۋىمەن وتكەن جىلى ءتورت مەكەمە – №12 ەمحاناعا, ايماقتىق دياگنوستيكا ورتالىعىنا, №1 قالالىق كلينيكالىق بالالار اۋرۋحاناسىنا قوسىمشا عيماراتتار, «الاتاۋ» اۋرۋحاناسىنا امبۋلاتورلىق كورپۋس سالى­نىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. ال, №15 ەمحانانىڭ قوسىمشا قۇرىلىس جۇمىس­تارى اياقتالۋ ۇستىندە. «دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا – 350 نىسان» جوباسى اياسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ەكى ەمدەۋ مەكەمەسىنىڭ قۇرىلىسى قولعا الىنباق. ۇستىمىزدەگى جىلى بوستاندىق اۋدانىندا 150 ورىندىق پسيحياتريالىق اۋرۋحانا, الاتاۋ اۋدانىنداعى «العا­باس» شاعىن اۋدانىندا 500 ورىندىق ەم­حانا, تۇركسىب اۋدانىنا قاراستى «ال­تاي» شاعىن اۋدانىندا وتباسىلىق امبۋ­­لا­توريانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى باستالماق.
كوڭىلدى كونشىتەتىن تاعى ءبىر جايت, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستاماسىمەن 1 قاراشادان باستاپ قالالىق ەمحانالاردا 25 الەۋمەتتىك ءدارىحانا اشىلىپ, ونداعى ءدارى-دارمەك ون پايىزعا جەڭىلدەتىلىپ ساتىلۋدا. ارينە, 1,5 ملن.-نان استام حالىق تۇراتىن ءىرى مەگوپوليستە جەدەل جاردەم قىزمەتىنىڭ الار ورنى ەرەكشە ماڭىزدى. ويتكەنى, قالالىقتار نەگىزىنەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جۇمىسىن وسى قىزمەتتىڭ دەڭگەيىمەن باعالاپ جاتادى. وسى رەتتە ەلىمىزدە العاش رەت قالالىق جەدەل جاردەم ستانساسىنداعى بارلىق بريگادا كولىكتەرى GPS جۇيەسى مەن بورتتىق ناۆيگاتورلارمەن جابدىقتالىپ, تۇرعىندارعا شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە مۇمكىندىك جاسالدى. مامانداردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ جۇيەسى دە تۇراقتى جولعا قويىلىپ وتىر. وتكەن جىلى جەرگى­لىكتى جانە شەتەلدەردە وقىتۋ جۇيە­سىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 109,6, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 88,2 ملن. تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان. سونىڭ نەگىزىندە 40-قا جۋىق الىس جانە جاقىن شەتەل ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن مەديتسينالىق يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيا­لار ورتالىعىندا 50-گە جۋىق شەبەرلىك-كلاسس, ترەنينگ جانە سەمينارلار وتكىزىلگەن.
باسقارما باستىعى قول جەتكىزگەن جە­تىستىكتەرمەن قاتار الداعى ۋاقىتتا كو­ڭىل ءبولىنىپ, اتقارىلاتىن ءىس-شارا­لار­­عا توقتالىپ, ولاردىڭ دا اتىن اتاپ, ءتۇ­سىن تۇستەپ ءوتتى. ولار: انالار ءولىمى, با­لا­لار­دىڭ قىزىلشا اۋرۋىنىڭ كور­سەت­­كىش دەڭ­گەيىنىڭ ازايماي وتىرعانى, با­لالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ سۇيەك-بۇل­شىق ەت جۇيەسىنىڭ اۋرۋشاڭدىعى جانە جاس­وسپىرىمدەر اراسىنداعى ءسۋيتسيدتىڭ جيىلەپ كەتۋى. سونداي-اق, تەك قانا الما­تى قالاسىندا عانا ەمەس, رەس­پۋبليكا كولە­مىندە شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان ماڭىز­دى ماسەلە – كادر جە­تىس­­پەۋشىلىگىنەن بۇگىندە قالانىڭ ەمدەۋ ور­ىندارىنا 1500 دارىگەر مەن 2356 ورتا بۋىن مامانى قاجەت. ارينە, بۇل جاعداي مە­د­يتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىنا ءوز اسەرىن تيگىزۋدە.
مىنە, وسىنداي كەمشىن ءتۇسىپ جاتقان ماسەلەلەردى, الماتى قالالىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ رەيتينگىسىن كوتەرۋدە اتقارىلاتىن بىرقاتار ينديكاتورلاردى جەتىلدىرۋ قاجەتتىگىن العا تارتقان باسقارما باستىعى ج.قا­سىم­جانوۆا ارىپتەستەرىمەن بىرىگىپ, بىرلىككە جۇمىلا جۇمىس ىستەۋگە شاقىرىپ, قالا تۇرعىندارىنا ساپالى دا قولجەتىمدى مەدي­تسينالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋدە بار مۇمكىندىكتەردى پايدالانۋعا شاقىردى.
باسقارما باسشىسىنان كەيىن جينال­عاندار الدىندا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن باقىلاۋ جونىندەگى الماتى قالالىق دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ا.مولداقاسىموۆا مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينالىق قىزمەتكە اقى تولەۋ كومتەتىنىڭ الماتى قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى س.راحمەنشەەۆ تە ەسەپ بەردى.
الماتى قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جىلدىق ەسەبىن قورىتىن­دىلاعان احمەتجان سماعۇل ۇلى الدىمەن جان-جاقتى بايىپتى جاسالعان باياندامانى ماقۇلداپ, باسقارما باستىعىنىڭ جۇمىسقا كىرىسكەنىنە از عانا ۋاقىت بولسا دا, ج.قاسىمجانوۆانىڭ دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىندا تاجىريبەلى كاسىبي مامان, بىلىكتى ۇيىمداستىرۋشى ەكەنىن, سوندىقتان دا ۇلكەن سەنىم كورسەتىلىپ وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى. راس, ۇستانىمى مىقتى ۇستازدارى – اكادەميك ت.شارمانوۆ, بىلىكتى ۇيىمداستىرۋشى مارقۇم ا.ءبىرتانوۆتىڭ ءتالىم-تاربيەسىنەن وتكەن جانات كاكىم­سەيىتقىزى بۇعان دەيىن قالاداعى №5 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋ­حانانىڭ باس دارىگەرى قىزمەتىن اتقارعان كەزىندە ەلىمىزدەگى قۇلاق-مۇرىن جانە بەت-الپەت اۋرۋلارىن ەمدەۋدە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانىسقا ەنگىزۋدە ەلەۋلى ۇلەس قوسقان جاڭاشىل باسشى بولعانىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون بولار.
– بارشاعا ايان, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى جۇمىسىندا ەڭ باستى ينديكاتور – ول حالىقتىڭ دەنساۋلىعى, – دەدى احمەتجان سماعۇل ۇلى. – مىنە, وسى قاعيدانى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىلىققا الۋى كەرەك. ال ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان بۇل سالاعا بولىنەتىن بيۋدجەت تۇراقتى وسۋدە. سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە 1,7 ەسە ارتىپ, 2013 جىلى 53 ملرد. تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. الايدا, باياندامادا كورسەتىلگەندەي, الماتىدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بولىنگەن قارجى كولەمى ۇزدىكسىز ءوسىپ جاتقانىنا قاراماستان, جان باسىنا شاققانداعى رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن ارتتا كەلەدى ەكەنبىز. ونىڭ سەبەبىن انىقتاۋ ءۇشىن تالداۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ كەرەك.
سونداي-اق, اكىم بۇدسج-ءنىڭ «اقشا اۋرۋمەن بىرگە كەلەدى» دەگەن قاعي­دانى جوققا شىعارمايتىنىن, بىراق الماتىدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكە­مە­لە­رىنىڭ جۇكتەمەسىنىڭ ارتۋىنا بايلانىس­تى قارجىلاندىرۋدى عانا ەمەس, ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ دە سانىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. ماسەلەن, سوڭعى 2 جىلدا ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن كەلىپ ەمدەلۋشىلەر سانى 6 ەسەگە وسكەن. الايدا, قالا تۇرعىندارىنا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسى بۇدان زارداپ شەكپەۋى كەرەك. بۇل رەتتە ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ سانىن كوبەيتۋ قاجەت. ويتكەنى, توسەك ورىن سانى ازدىق ەتىپ, دارىگەرلەرگە كوپ كۇش تۇسۋدە. ال بۇل ءوز كەزەگىندە ناۋقاستارعا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدە اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى.
شاھار باسشىسى كادرلىق ساياساتتى جاقسارتۋعا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋگە, اكىم سايتىنا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى جايىندا, ولارعا جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنبەي, تۋعان-تۋىستارىنا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەيتىنى جونىندە الماتىلىقتاردان كوپتەگەن ساۋالدار جولداناتىنىن, اسىرەسە, انالار ولىمىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىن, تۇرعىندار قانداي قىزمەتتىڭ اقىلى, قانداي قىزمەتتىڭ تەگىن كورسەتىلەتىنىن ناقتى بىلۋلەرى كەرەكتىگىن, قازىرگى كەزدە №4, №7 اۋرۋحانالاردا جۇمىس ىستەپ جاتقان باقىلاۋشى كەڭەستەر قاتارىن كوبەيتۋدى مىندەتتەدى. سونىمەن قاتار, اكىم دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى قازىر مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الەۋەتىن ءوز دەڭگەيىندە پايدالانىپ وتىرىلعاندىعىن, دارىگەرلەر بىلىمدەرىن تۇراقتى تۇردە جەتىلدىرۋ ماسەلەسىن دە قالىس قالدىرمادى.
– 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسى قىزمەتكەر­لە­رىنىڭ جالاقىسى 1,7 ەسەگە ءوسىپ, ءدارى­گەر­لەر­دىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسار­تۋ ماقساتىندا سوڭعى بەس جىلدا 701 ءپا­تەر ءبولىندى. 2012 جىلى قالالىق وبلي­­­­گا­تسيالىق زايم شەڭبەرىندە تاعى دا 53 پاتەر بەرىلدى. الداعى ۋاقىتتا وسى ماق­ساتقا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 4 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر, – دەي كەلە, اكىم ءبۇ­گىندە وتاندىق مەديتسينانىڭ كوري­فەي­لە­رى كامال ورمانتاەۆ, تورەگەلدى شار­ما­­نوۆ اعالارىمىزداي بولساق دەيتىن دارىگەرلەردىڭ ازدىعىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى.

گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».