قازاقستان • 03 مامىر, 2019

«INURA» – جاڭا زەرتتەۋ كەشەنى

940 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە INURا كۇشتى ءيمپۋلستى يون ۇدەتكىشى نەگىزىندە جاڭا زەرتتەۋ كەشەنى اشىلدى. يون ۇدەتكىشىنىڭ قۇرىلىسى – نازارباەۆ ۋني­ۆەرسيتەتى (قازاقستان), بەر­كليدەگى لوۋرەنس ۇلتتىق زەرتحاناسى (اقش) جانە تومسك ۇلت­تىق زەرتتەۋ پوليتەحنيكالىق ۋني­ۆەرسيتەتى (رەسەي) اراسىنداعى ۇشجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ءناتي­جەسى.

«INURA» – جاڭا زەرتتەۋ كەشەنى

INURA – 10 مىڭعا جۋىق امپەر­مەن, ۇزاقتىعى 80 نانوسەكۋند جانە 400,000 ەۆ-قا دەيىن ەنەرگيانى (پروتوندار مەن كومىر­تەگى يوندارى) بەرەتىن جوعارى ءيمپۋلستى يون ۇدەتكىشى. INURA ۇدەتكىشى ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەردىڭ كەڭ اۋقىمى ءۇشىن ازىرلەنگەن كوپ ماق­ساتتى زەرتتەۋ كەشەنى. اتالعان ۇدەتكىش ارقىلى قۇرىلعان يوندىق ساۋلە – ءتۇر­لى قاتتى زاتتاردىڭ, سونىڭ ىشىندە نانو­ماتەريالداردىڭ قۇرىلىمدىق موديفيكاتسياسى ءۇشىن بىرەگەي جانە ءتيىمدى قۇرال. بۇدان بولەك, INURA ۇدەتكىشى جوعارى قۋاتتى يوندىق ساۋلەلەر فيزيكاسى جانە پلازما فيزيكاسى سياقتى سالالاردا جاڭا عىلىمي ناتيجەلەر بەرەدى.

ۇدەتكىشتى ىسكە قوسۋ بويىنشا نازار­باەۆ ۋنيۆەرسيتەتى عىلىمي-زەرتتەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى, ۋنيۆەرسيتەت پرە­زي­دەنتى­نىڭ كەڭەسشىسى, قانات باي­عارين INURA ءسوزى جۇيەلى جۇمىستىڭ تو­لىق اتاۋىنان (Innovative Nazarbayev University’s Research Accelerator) باس­­تاپقى ءارىپ­تەردىڭ قوسىندىسىنان قىسقار­تىلىپ الىنعانىن ايتتى. «ەكىنشى جا­عى­نان نۇرا وزەنىنىڭ اتاۋى «اي» ءسو­زىنىڭ اي­شىق­تالۋىمەن وزىندىك بەلگى رە­تىندە جازىلعانداي. نۇرا – قا­زاقستاننان باستاۋ الاتىن ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى وزەندەردىڭ ءبىرى. INURA ۇدەتكىشى دە – ءبىزدىڭ مەملەكەتتەن باستاۋ العان تىڭ جوبا», دەدى توپ جەتەكشىسى. ونىڭ ايتۋىن­شا, اۋقىمدى ءىستىڭ باسى-قاسىندا نۋ عىلىم جانە تەحنولوگيا­لار مەكتەبىنىڭ اسسيستەنت-پروفەسسورى الەكساندر تيحو­نوۆ پەن عىلىمي قىزمەتكەرى مارات كايكانوۆ بار.

ق.بايعارين INURA ۇدەتكىشى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى قارجىلان­دى­راتىن عىلىمي-تەحنيكالىق باعىتتاعى بەس جىلدىق «نۋ-بەركلي زاتتىڭ, پەرس­پەكتيۆالى ماتەريالدار مەن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ سىني جاعدايىن زەرتتەۋدىڭ سترا­تەگيالىق باعدارلاماسىن» جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا قۇرىلعانىن اتاپ ءوتتى. ال اتالعان وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەگى اس­تانا ۇلتتىق زەرتحاناسىنىڭ اعا عى­لى­مي قىزمەتكەرى مەڭدىحان حاسەنوۆ ۇدەتكىشتىڭ جوعارى وقۋ ورنىنداعى ەڭ نەگىزگى بازالىق قۇرال ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى قۇرال ءتۇرلى قاتتى دەنەلەر مەن جاڭا ماتەريالدارعا زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە جاردەمدەسەدى. «بۇل – حالىق­ارالىق دەڭگەيدە اتقارىلعان جۇمىس. ءبىز اۋەلى امەريكاداعى بەرك­لي ۇلتتىق زەرت­حاناسىمەن جۇمىس باستا­دىق. سونان سوڭ رەسەيلىك تومسك ۇلتتىق زەرتتەۋ پولي­تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى قوسىلدى. ءار­ شەتەلدىك جۇمىستىڭ جاق­سى جاعىن ءوزى­مىزگە الىپ, وسىندا قۇراستىردىق», دەي­دى م.حاسەنوۆ. عى­لىمي قىزمەتكەردىڭ ءمالى­مەتىنشە, زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن جۇمىس كەشەنىن ءازىر­لەۋگە 3-4 جىل جۇمسالىپتى. سەبەبى امەريكالىقتار بەرگەن كەيبىر دايىن ەلەمەنتتەردى قۇراستىرۋ قيىنعا ءارى قىمباتقا تۇسەتىن بولعاندىقتان, رەسەي­­لىكتەرمەن بىرىگىپ جۇمىستى جەڭىل­دەتۋگە ءبىرشاما ۋاقىت قاجەت بولعان. 

سوڭعى جاڭالىقتار