رۋحانيات • 29 ءساۋىر، 2019

ءباھادۇر بابا ۇلىقتالدى

879 رەت كورسەتىلدى

باتىس قازاقستان وبلى­سىنىڭ اقساي قالاسىندا «ءحىح عاسىردىڭ ءبىرىنشى جار­تى­سىن­داعى باتىس قا­زاق­ستان وبلىسىنىڭ الەۋ­مەت­تىك-ەكونوميكالىق جاع­­دايى جانە جولبارىس تورى­ ۇلى باتىردىڭ ءومىرى» ات­تى حالىقارالىق عىلىمي كون­­فەرەنتسيا ءوتتى.

وسى شارا اياسىندا قازاق، ورىس، اعىلشىن تىلدەرىندە شىققان «جولبارىس باتىر تورى ۇلى» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلىپ، دەرەكتى فيلم كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى. عىلىمي جيىنعا ەلى­مىزدىڭ نۇر-سۇلتان، اقتوبە، قوس­تاناي، قىزىلوردا جانە رەسەيدىڭ استراحان قالاسىنان كەل­گەن عالىم تاريحشىلار قا­تىس­تى.

– جولبارىس باتىر – بار عۇ­مى­رىن تۋعان جەرىنىڭ تۇتاستى­عىن ساقتاۋعا ارناعان تاريحي تۇلعا. جولبارىس تورى ۇلى 1785 جىلى تۋعان. ول – بەلگىلى ەسەت كوتى­بار­­ ۇلىنىڭ بولە اعا­سى. باتىردىڭ ادىلەت ءۇشىن ىشكى جانە سىرتقى جاۋ­لارىمەن كۇ­رە­سى حالىق اراسىن­دا اۋىز­دان-اۋىز­­عا تارالىپ، كۇنى بۇگىن­گە دەيىن جەتكەن. ونىڭ ەسىمى ورىس مۇراعات قۇجاتتارىندا ءجيى كەز­دەسەدى. جولبارىس باتىر XIX عا­سىردىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي وقي­عا­لارىنا بەلسەنە قاتىس­قان. 1823 جىلى جولامان تىلەنشى­ ۇلى­­نىڭ باسشىلىعىمەن بول­عان كوتە­رىلىس كەزىندە رەسەي بەكى­نىس­تەرىنە شابۋىلعا قاتىسقان. ەلگە بەدەلدى، ىقپالدى تۇلعانى ورىس بيلەۋشىلەرى دە ءتۇرلى سىي-سيا­پاتپەن ءوز جاعىنا تارتۋعا تى­رىس­قان، – دەيدى وسى كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشى «عىلىمي زەرتتەۋلەردى قولداۋ قورىنىڭ» ديرەكتورى ايبولات قۇرىمباەۆ.

وسى كونفەرەنتسياعا استانامىز نۇر-سۇلتان قالاسىنان ارنايى كەلگەن «قاسيەتتى قازاقستان» زەرتتەۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باتىرحان جۇماباەۆ ءوز سوزىندە بۇكىل قازاقستان بو­يىن­شا 25 مىڭنان اسا تاريحي ەسكەرتكىش بار ەكەنىن ايتتى.

– سونىڭ ىشىندە ەلىمىزدە 185 جالپىۇلتتىق قاسيەتتى نىسان، 463 جەرگىلىكتى نىسان تىركەلدى. ياعني، ەلىمىزدە 700-گە جۋىق ساكرالدى نىسان بار. بۇگىندە ءبىز كەڭەس وداعى كەزىنەن وزگەر­مەي كەلە جاتقان تاريحي ەس­كەرتكىشتەر تۋرالى زاڭعا وزگە­رىس ەنگىزۋ ءۇشىن پارلامەنتكە ۇسىن­دىق. ول بويىنشا «قاسيەتتى نىسان» تىزىمىنە ەنگەن كيەلى نىساندار بولاشاقتا ارنايى رەەسترگە ءتىر­كەلىپ، مەملەكەتتىڭ ەرەكشە قورعاۋىنا الىنادى، – دەيدى باتىرحان جۇماباەۆ.

وسى جيىندا باتىردىڭ ۇرپا­عى، جولبارىس باتىردىڭ ساۋى­تىن بۇگىنگە ساقتاپ جەتكىزگەن جولدى­عا­­لي اقساقال باتىرحانوۆ ءبورلى ءوڭى­­رىندە باتىردىڭ ەسىمىمەن، ءومىر جولىمەن بايلانىستى جەر-سۋ اتاۋلارى كوپ ەكەنىن ايتىپ بەردى. بۇگىندە اقساي قالا­سىندا ۇلتتىق ات سپورتى مەن باسقا دا ۇلتتىق ويىندار وتە­تىن الاڭ جولبارىس باتىردىڭ ەسى­مى­مەن اتالادى. ءبىر قىزىعى، بۇل شىنىمەن دە باتىردىڭ تۇلپارىنىڭ تۇياعى تي­گەن جەر ەكەن. ودان بولەك، قار­عالى، شيەلىساي، ۇشاعاش، جول­بارىس سايى، باقتىارال مەن تۇيەشى سىندى ورىندار جول­با­رىس تورى ۇلىنىڭ قونىسى بولعان، ءتۇرلى تاريحي وقيعالار وتكەن كيەلى توپى­راق ەكەن.

ماحامبەت وتەمىس ۇلى اتىن­دا­عى بقمۋ-دىڭ ماگيسترانتى، جاس عالىم ءۋاليحان ساعيدۋللين جول­با­رىس باتىر تورى ۇلىنا قا­تىستى ورىن­بور مۇراعاتىنان تا­بىل­عان جاڭا قۇجاتتاردى ورتاعا سالدى. ۇيىمداستىرۋشىلار اق­ساي قالا­سى­نىڭ ىرگەسىندە جاتقان جول­بارىس باتىر تورى ۇلىنىڭ زيراتى باسى­نا بولاشاقتا ەڭسەلى ەسكەرت­كىش بەلگى تۇرعىزۋدى جوس­پارلاپ وتىر. سونداي-اق كون­فە­رەنتسيانىڭ قارا­رىنا تاريحي تۇلعانىڭ اتىنا ورتا مەكتەپ پەن اقساي قالاسىنان كوشە اتاۋىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگى­زىلىپ، جەرگىلىكتى ءماسليحات پەن اكىم­دىككە جولداندى. 

باتىس قازاقستان وبلىسى
سوڭعى جاڭالىقتار

قازاقستاندا قانشا ادام ۆاكتسينا الدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:42

ۇقساس جاڭالىقتار