سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى قازاق يننوۆاتسيالىق گۋمانيتارلىق-زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قابىرعاسىندا قالا جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسىپ, شاھاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ەلىمىزدە اتقارىلىپ جاتقان ماڭىزدى جۇمىستارعا توقتالدى.
– قازاق جازۋىن لاتىن گرافيكاسىنا بىرتىندەپ كوشىرۋدى باستادىق. بۇل – قازاق ءتىلىن عىلىم مەن تەحنيكانىڭ تىلىنە بەيىمدەپ, مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاسالعان ۇلكەن قادام. «تۋعان جەر» جوباسى اياسىندا مەتسەناتتاردىڭ قارجىسىنا 600-دەن استام الەۋمەتتىك نىسان سالىندى. وسىنداي بەرەكەلى باستامالار ءاربىر وڭىردە جالعاسىن تابۋى كەرەك, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى حالقىمىزدىڭ تاريحتان تاعىلىم الىپ, ۇلى بابالارىمىزدى ءاردايىم ۇلىقتاي بىلگەنىن ايتىپ, ۇلى ابايدىڭ مۇراسى «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» ماڭىزدى باعدارىنا اينالۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– الداعى جىلى اباي قۇنانباەۆتىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولادى. وسى ايتۋلى داتانى ءبىز تۇتاس ەل بولىپ, مەملەكەتتىك دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. ءبىز ءۇشىن بۇل مەرەيتويدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. تاريحي داتانى اقىل-پاراساتپەن, ساليقالى دەڭگەيدە وتكىزۋگە باسا ءمان بەرۋ كەرەك. نەگىزگى ماقسات – دانا ابايدىڭ تاعىلىمىن جاستاردىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ, ۇلى تۇلعانىڭ وي-تولعامدارىن كەڭىنەن دارىپتەۋ. ۇكىمەتكە ابايدىڭ مەرەيتويىنا قاجەتتى شارالار ازىرلەۋدى تاپسىرامىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى سەمەي جەرىنىڭ ۇزاق جىلدار بويى يادرولىق سىناقتىڭ تاۋقىمەتىن تارتقان ءوڭىر ەكەنىنە توقتالىپ, پوليگون زۇلماتى 500 مىڭ ادامنىڭ ءومىرى مەن تاعدىرىنا تىكەلەي زيانىن تيگىزگەنىن ايتتى.
بۇل رەتتە, قاسىم-جومارت توقاەۆ پوليگون زاردابىن تارتقان ازاماتتارعا جاسالاتىن جەڭىلدىك لايىقتى دەڭگەيدە بولۋى قاجەت ەكەنىنە باسا ءمان بەرىپ, قازىر «سەمەي پوليگونىنداعى يادرولىق سىناقتىڭ تاۋقىمەتىن تارتقان تۇرعىنداردى قورعاۋ جانە وڭالتۋعا ارنالعان بۇعان دەيىنگى شارالاردىڭ تيىمدىلىگى» جونىندە ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– پوليگوننىڭ سالدارىنان ءتۇرلى دەرتكە شالدىققان ازاماتتاردى ءتيىستى دەڭگەيدە ەمدەۋمەن قاتار, ولارعا وڭالتۋ قىزمەتىن كورسەتۋ مۇمكىندىكتەرىن دە قاراستىرۋ قاجەت. سەمەيدە جانە وسى وڭىرگە قاراستى اۋىلداردا 1300-دەن استام مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا بار. قاجەتتى جاعداي جاسالماعان تار عيماراتتا ورنالاسقان وڭالتۋ ورتالىعى ءبىر ۋاقىتتا 35 بالا عانا قابىلداي الادى. بۇل – شىندىق. مۇنداي جاعداي مۇلدە سىن كوتەرمەيدى. وبلىس اكىمىنە ماسەلەنى دەرەۋ قولعا الىپ, ءتيىستى شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى اتوم ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋ ماسەلەسى قوعامدا قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جاتقانىن ايتتى.
– بۇل – كۇردەلى ماسەلە. 2030 جىلى قازاقستاندا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالۋى مۇمكىن. سوندىقتان, وسى ماسەلەنى قازىر شەشۋىمىز قاجەت. دەگەنمەن, كوپشىلىكتىڭ پىكىرىن ەسكەرمەي, اتوم ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋعا بولمايدى. بۇگىندە بۇل ستانتسيانىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە الاتىن كوپتەگەن تەحنولوگيا بار. سونىمەن قاتار, اەس جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق دەربەستىگىن قامتاماسىز ەتە الاتىنىن ەسكەرگەن ءجون, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇدان بولەك, قازاقستان پرەزيدەنتى سەمەي قالاسىنىڭ بۇگىنگى احۋالىنا بايلانىستى جۇزەگە اسىرىلاتىن بىرقاتار مىندەتتەردى اتاپ ءوتتى.
– قالانىڭ ءار كوشەسى مەن عيماراتىندا تاريحتىڭ سالعان ءىزى بار. كونە عيماراتتاردىڭ تاريحي جانە باستاپقى بەينەسىن ساقتاپ قالۋ – وتە ماڭىزدى مىندەت. ءبىز ۇلى اباي تۋرالى ايتقاندا, ونىڭ اكەسى – قۇنانبايدىڭ ەل تاريحىنداعى ەڭبەگىن ۇمىتپاۋىمىز قاجەت. سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا وبلىس اكىمدىگى قۇنانبايدىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋعا بايلانىستى ءتيىستى شارالار قابىلداۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋى كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ 2017 جىلى سەمەي قالاسىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامىتۋدىڭ بەس جىلدىق كەشەندى باعدارلاماسىنىڭ اياقتالعانىن ايتىپ, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس ساپاسىن لايىقتى ارتتىرۋ نەگىزگى مىندەتتەردى ءبىرى بولىپ قالا بەرەتىنىن ايتتى.
– قازىرگى كەزدە 350 مىڭ حالقى بار قالانىڭ جىلدىق بيۋدجەتى 56,6 ميلليارد تەڭگە. سوندىقتان, وبلىس باسشىلىعىنا سەمەي قالاسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ارنايى باعدارلاماسىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن. بۇل ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆاعا جوسپارلانعان شاھاردى وركەندەتۋدىڭ مىندەتتەرىن جانداندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن بىرگە, مەملەكەت باسشىسى وبلىس باسشىلىعىنا قالاداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا ەرەكشە ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتىپ, بۇل شارا جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جانە تۇرعىنداردىڭ تابىسىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن ايتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قالاداعى كوپىرلەر مەن جولداردىڭ جاعدايى تۇرعىنداردى مازالايتىن تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە ەكەنىنە توقتالدى.
– بۇگىندە قالاداعى ءۇش كوپىردىڭ ەكەۋى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. سونىمەن قاتار, شاھارداعى جولداردىڭ 20 پايىزىنان استامىنىڭ جاعدايى ناشار. ينفراقۇرىلىمنىڭ بۇل پروبلەمالارى شۇعىل شەشىم قابىلداۋدى تالاپ ەتەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلارمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ءوزىنىڭ ءومىر تاجىريبەسىن ءبولىسىپ, قازاقستاندى قۋاتتى ەلگە اينالدىرۋدىڭ جولدارى تۋرالى ايتتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى قوعامىمىزداعى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ ارقاسى ەكەنىن, سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە ءبىز مەملەكەتتىگىمىز مىعىم, ەكونوميكامىزدىڭ الەۋەتى زور, الەم قاۋىمداستىعى تانىعان ەلگە اينالعانىمىزدى اتاپ ءوتتى.
