• 18 شىلدە, 2012

بايمولدين بيىگى

1450 رەت

كورسەتىلدى

17 مين

وقۋ ءۇشىن

Egemen Qazaqstan

بايمولدين بيىگى

سارسەنبى, 18 شىلدە 2012 7:30

قاي عاسىر, قاي زاماندا بولسىن اقىندار حالقىنىڭ قادىرلىسى, داڭقتى ازاماتى, تۋعان ەلىنىڭ اق بەتىنىڭ ارى سانالعان. ناعىز اقىندار وزىنەن بۇرىن حالقىنىڭ قامىن ويلاعان, جۇرتىنىڭ جوعىن جوقتاعان, قاشان دا ادىلدىككە اراشا تۇرىپ, ەل مۇددەسىن قورعاعان. ال اقىنداردىڭ اقىندىعىن عانا ايگىلەپ قويماي, ولاردىڭ قانداي ادام, قانداي ازامات ەكەنىن تانىتاتىن تارازىسى – ازاماتتىق ليريكا.
ازاماتتىق ليريكانىڭ شاما-شارقى اقىنداردىڭ شىندىقتى ايتۋىنان كورىنەدى. بىراق اقيقاتتىڭ الداسپانىن جارقىلداتىپ شىندىقتى ايتۋ قاي زاماندا دا وڭايعا سوقپاعان. اسىرەسە, كۇنى كەشە باسىمىزدان وتكەن كەڭەس زامانىندا شىندىق شىرعالاڭعا ۇشىراپ, ازاماتتىق ليريكا بيىكتەن كورىنە المادى. قازاق اقىندارى قۋدالاۋدان تايساقتاپ, جاسقانشاقتاپ زامانا شىندىقتارىن باتىل اشىپ جىرلاۋدا دارمەنسىزدىك تانىتتى, ازاماتتىق ۇندەرى ساڭقىلداپ ەستىلمەدى.
سىرتتاي قاراعاندا سول كەزدەگى اقىندارعا ايىپ-سىندى اسىرا ايتىپ وتىرعان سياقتى بوپ كورىنۋىمىز مۇمكىن. بىراق ءبىز جوقشىسى بولىپ وتىرعان جىرلاردى ءوزى دە جازا الماي, باسقا زامانداس اقىنداردىڭ دا جازىپ جارىتپاي جۇرگەنىن اقىن ءسابيت بايمولدين كەزىندە جاقسى ايتىپتى:
ويسىزدىقتى جەك كورەم-اۋ, جەك كورەم,
كۇن كەشەمىن ويسىزدارعا وكپەمەن.
كوپ بوپ تۇر دا جالپى ايتىلعان ولەڭدەر,
بولماي تۇر عوي تۋرا ايتىلعان تەكتى ولەڭ!
ءبىز ۇزاق دالەلدەپ جەتكىزە الماي جاتقان جايدى اقىننىڭ ءوزى ءبىر-اق شۋماق جىرمەن قالاي تاماشا دالمە-ءدال ايتىپ بەرگەن.
س.بايمولدين – 1966-1988 جىلدار ارالىعىندا وننان استام ۇلكەندى-كىشىلى جىر جيناقتارىن شىعارعان تانىمال اقىنداردىڭ ءبىرى. ول 2000 جىلى دۇنيەدەن وزعان. ءسابيت ءوز ولەڭدەرىندە وزگە زامانداس اقىندارعا قاراعاندا شىندىقتى ايتۋدا باتىلدىق تانىتقان, اقيقاتتى ايتۋ اقىننىڭ مىندەتى دەپ, سول جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە بىلگەن اقىن. سوندىقتان, سول ەرەكشەلىگىنە ارنايى توقتالۋدى ءجون سانادىق.
مەن كەشە ۋاقىتپەن كەلىسپەدىم,
وعان دا تەرىستەرىن تەرىس, – دەدىم! – دەپ جازادى اقىن كەلەسى ولەڭىندە. مىنە مۇنداي جىرلاردى ءمارت مىنەزدى تەكتى ولەڭدەر توبىنا قوسۋعا ابدەن بولادى. مەيلى كىم بولسا دا, تەرىسىن تەرىس دەۋدى اقىن ايتپاعاندا كىم ايتادى.
ءسوز ەتىپ وتىرعان «بەسىك جىرى» كىتابىنا ەنگەن ءسابيتتىڭ بۇل جيناعىنداعى جىرلارىندا مىنەز بار ەكەن. ءبىزدى سول قۋانتتى.
ءبىز كوگەرىپ, نە تىنادى,
تۇتەتىپ وت, قازان اپ.
عۇمىر-كويلەك جىرتىلادى,
سەن حالقىڭا باقىت اپەر, ازامات!
مىنە, ءوزىم دەپ وزەۋرەپ تۇرعان ءوزىمشىل جىر ەمەس, حالقىنىڭ قامىن ويلاپ تۇرعان كوپشىل جىر. جىردا ازاماتتىق مىنەز بار, ارقاسىندا ازاماتتىق جۇك بار. «تۋعان ەلدى سۇيىڭدەر» اتتى جىرىنداعى:
اتامەكەن. وي عىپ ويلاپ كۇنىن ءار,
جىر عىپ تەربەپ, تەبىرەنەدى تۇرىپ ار.
بىزدە كىم بار, تۋعان ەلدەن باسقا, وسى
تۋعان ەلدىڭ بىزدەن باسقا كىمى بار؟

جىلدار كەلەر جىل ارتىنان تيەلىپ,
ءۇي تىگىلەر ءۇي ارتىنان ءۇي ەرىپ.
ۇيرەتەيىك ءسۇيۋدى دە بالاعا,
ءوزىمىز دە كەلىستىرىپ سۇيەلىك! – دەگەن ءۇزىندى شۋماقتار اقىننىڭ تۋعان ەلىن ىستىق جۇرەكپەن, شىنايى سەزىممەن سۇيەتىنىنىڭ ايعاعىنداي. «تۋعان ەلدىڭ بىزدەن باسقا كىمى بار؟» – قانداي قاراپايىم, ءارى قانداي جۇرەككە جىلى ءسوز. ايعايلاپ ايتپاسا دا, ساناعا ءسىڭىرىپ تۇر. ەلىن, حالقىن جۇرەكپەن ەمەس, تىلىمەن, قالامىنىڭ ۇشىمەن سۇيەتىن ادام اۋزىنان مۇنداي شىنايى ءسوز شىقپايدى.
جوعارىداعى جىر جولدارى كەزدەيسوق تۋا سالماپتى. اقىننىڭ ايقىن ازاماتتىق پوزيتسياسىنان باستاۋ الىپتى. دارا شۋماقتارىنىڭ ىشىندە دارا تۇرعان ءبىر شۋماق بار:
بابام ءىسى – باي ەسىكتە جالشىلىق,
مەنىڭ ءىسىم – ادىلەتكە جارشىلىق!
سەمىرۋدى جاقتىرمايتىن سۇلۋداي,
مەنىڭ ءىسىم – تەك بايۋعا قارسىلىق.
مىنە بۇل – ءسابيت اقىننىڭ اقىندىق كرەدوسى, كەرى شەگىنبەيتىن ازاماتتىق پوزيتسياسى. اقىن وسى ءوزى قۇرعان شەپتى جانىن سالىپ, بار قارۋىن جۇمساپ قورعايدى. قورعاپ قانا قويمايدى, قارۋلاس قالامداستارىن كۇرەسكە كوتەرىپ, شابۋىلعا دا باستاپ شىعادى.
سوناۋ كەزدە, قازاق قالىڭ ۇيقىدا جاتقان كەزدە, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ بار داۋىسىمەن ۇلى دالانى جاڭعىرتىپ «ويان, قازاق!» – دەپ ۇران تاستاعان ەدى. ال ءسابيت بايمولدين «ويان, اقىن!» – دەپ جار سالادى.
ويان, اقىن, تارتقىلايمىن جاعاڭنان,
مەن – ەل رۋحى, تىلەكشىڭ دە, الارمان.
اقىن بولىپ جۇرە بەرەر ءتۇرىڭ بار,
ايدا-جىلدا ءبىر كورىنىپ الاڭنان.
ويان, اقىن, سىلكىلەيمىن مەن سەنى,
قاسىڭدا تۇر, ءداۋىرىڭ تۇر ەڭسەلى.
مىسىق كوزدى ساعاتتايىن قارايسىڭ,
تاۋىپ الىپ جانعا تىنىش كەڭسەنى.

ويان, اقىن كەرەك ەمەس بۇلتاعىڭ,
مەن سەندەيگە قيا المايمىن جىر تاعىن.
توقشىلىققا تولارساعىنان مايىسقان,
مىناۋ ءوزى قاي عاسىردىڭ ۇرپاعى؟
اقىنداردىڭ توقشىلىق زاماندا توقىراۋعا ۇشىراعانىن ءبىز بۇگىن ايتىپ وتىرساق, ءسابيت اقىن ونى سول كەزدىڭ وزىندە, كوپ جىل بۇرىن ايتىپتى. ازامات اقىننىڭ قىران جانارلى قىراعى كوزى زامانداس اقىنداردىڭ ۋاقىتتان, زامانا اعىمىنان قالىپ قويىپ, جانعا جايلى جىلى كەڭسەدە قالعىپ-شۇلعىپ وتىرعانىن, ەل-جۇرتىنىڭ تىلەك-تالابىن ۇمىتىپ جۇرگەنىن كورىپ شىداي الماي ولاردى جاعالارىنان تارتقىلاپ, سىلكىلەپ وياتپاق بولادى. «مىناۋ ءوزى قاي عاسىردىڭ ۇرپاعى؟» دەپ ىزا بولىپ اشىنادى.
ەگەر اقىن ءومىربايانى ولەڭدەرىندە دەسەك, اقىن س.ءبايمولديننىڭ ءومىرى تارتىستى بولعانى, ادىلدىك ءۇشىن الىسىپ, جاماندىقپەن جاۋلاسىپ, جاعا جىرتىسىپ, كەسەلمەن كۇرەسىپ ءجۇرگەنى بايقالادى. ازاماتتىق پوزيتسياسىنان اينىماي ادال ءجۇرىپ, انىق باسقان ادامگەرشىلىگى, كىسىلىگى جوعارى ازامات ەكەنى اڭعارىلادى. ونى كەز كەلگەن جىرىنان كورۋگە بولادى. بالالارىنا ارناعان جىرىندا:
قورقاق بولما, قاراعىم, قورقاق بولما,
قوسىلىپ كەتە كورمە جورتاقتارعا.
مەن سەندەرمەن كوبەيدىم,– دەپ جۇرگەندە,
قورقاق بولساڭ, اسىما ورتاق بولما, – دەي كەلىپ, كۇنكورىس ءۇشىن, لاۋازىم ءۇشىن جاعىمپاز بولىپ اردى اتتاما, قالتىراماي قاشان دا قاسقيىپ ءادىلىن ايت دەپ ناعىز ازامات بولۋدى تالاپ ەتەدى; ارام بولماي ادال بولۋدى وسيەتتەيدى. اقىن اكەنىڭ بالالارىنا ايتىپ وتىرعان اقىلى – جالاڭ ناسيحات ەمەس, ءوز ءومىرىنىڭ ونەگەسى مەن كورسەتكەن ازاماتتىق تۋرا جولى; بالالارىنىڭ بولاشاقتا ۇستاۋعا ءتيىس باعىت-باعدارى.
اتالۋىنا قاراعاندا, «بەسىك جىرى» بالالارعا ارنالعان سياقتى كورىنەدى. ال شىنىندا, ناعىز ازاماتتىق جىرلاردى وسى كىتاپتان تاۋىپ وقىدىق, قازىرگى قازاق پوەزياسىنداعى ازاماتتىق ءۇن, اۋەن, سارىنداردى وسى كىتاپتان ەستىپ, قۇلاق قۇرىشىن قاندىرعانداي بولدىق.
ازاماتتىق پوەزيانىڭ ارعى بۇلاق باستاۋلارىن ايتپاعاندا, بەرگى ارنالارى اباي, احمەت, مىرجاقىپ, سۇلتانماحمۇت, ماعجان جىرلارىن وقىپ وتىرساق, ولاردىڭ حالقى ءۇشىن قامىعىپ, جۇرتىم دەپ جاس توگىپ, ەلىم دەپ ەت-باۋىرى ەزىلىپ, ەگىلىپ, مەيىرىمدەرى توگىلىپ تۇراتىنىن كورەسىڭ. ازامات اقىنداردىڭ پوەتيكالىق لەكسيكاسىندا حالىق, ەل-جۇرت, ادىلدىك, ادالدىق, ادامگەرشىلىك, ەرلىك, ەلدىك, ار-ۇيات, ادامدىق, ىزگىلىك, جاقسىلىق, بىرلىك سەكىلدى ءساۋلەلى سوزدەر ءالفاۆيتتىڭ باسىندا تۇراتىن ا, ءا, ب ارىپتەرى سەكىلدى ءبىرىنشى ورىنداردا تۇرۋعا ءتيىستى. ءسۇيىنىشتىسى سول, س.ءبايمولديننىڭ پوەتيكالىق لەكسيكاسىنان جوعارىدا سانالعان ءجۇرەككە جىلى ساۋلەلى سوزدەر بەرىك ورىن العان. ءاسىرەسە, حالىق ءسوزى اقىننىڭ اۋزىنان تۇسپەيدى:
حالقىمىزدان ءتىل الدىق, ۇزىن ءارى,
سول حالىقتىڭ ءۇمىتى, ءبىز ۇلانى.
ادەپ دەسەك حالىقتىڭ دەنساۋلىعى –
ادەپسىزدىكتەن دەنساۋلىعى بۇزىلادى.
كەلەسى شۋماقتاردا حالىق دەنساۋلىعىنىڭ نامىسسىزدىقتان, انا ءتىلىن ۇمىتىپ, بىلمەۋدەن دە بۇزىلاتىنىن ايتا كەلىپ:
قىزىقتىرسا ارمان دا وڭگە مەنى,
حالىق, حالىق دەر ەدىم ەڭ كەرەگى.
مەن دە ويلايمىن حالقىمنىڭ دەنساۋلىعىن,
جوعالماسىن, جوعالسا كىم بەرەدى؟ – دەپ اقىن حالقىمىزدىڭ بۇرىننان قانىنا سىڭگەن ادەپتىلىك, نامىسقويلىق سياقتى اسىل قاسيەتتەرىنىڭ سوڭعى كەزدەرى ارزانداپ, قۇنى كەمىپ, ال ادەپسىزدىك پەن نامىسسىزدىقتىڭ بەلەڭ الىپ بارا جاتقانىنا, انا ءتىلىن بىلمەيتىندەردىڭ كوبەيگەنىنە قاتتى الاڭدايدى. ءسابيت كەلەسى ءبىر جىرىندا:
ءار بەتىن اشقام تاريحتىڭ,
داۋىلىن كورگەم, ىعىن دا.
ۇلىلىعى حالىقتىڭ –
حالىقتىڭ حالىقتىعىندا, – دەپ جازادى. ال حالىقتىڭ حالىقتىعى ونىڭ بويىنداعى جوعارىداعى اسىل قاسيەتتەرىندە. سول قاسيەتتەر بۇزىلىپ جوعالعان كەزدە, حالىق حالىق بولۋدان قالادى. مىنە, اقىننىڭ شىرقىراپ ايتىپ وتىرعان شىندىعى.
ال وسى شىرقىراپ جاتقان شىندىقتى اتاقتان اتاق قويماي, جۇلدەدەن جۇلدە قويماي الىپ جۇرگەن اتاقتى لاۋرەات اقىندارىمىزدىڭ قايسىسى بايمولديننەن بۇرىن ايتىپتى؟ ايتقان جوق, ايتا العان جوق. نەگە ايتپاعان دەگەن سۇراق تۋادى.
اقىن س. ءبايمولديننىڭ ازاماتتىعى سوندا – توقتىقتان توقىراپ قالعىپ كەتپەي, سەرگەكتىگىن ساقتاۋىندا; زامانداس اقىنداردىڭ ايتا الماي جۇرگەنىن ايتىپ بەرۋىندە. بۇل جونىندە دە بايمولدين بىلاي دەپ جىر تولعايدى:
قاراڭدار قىستاعى ىزگە, جازداعى ىزگە,
تۋىپتى جىر دا تۇزدە, ساز دا تۇزدە.
ايتا الماسا ۋاقىت اۋىرلايدى,
ايتا المايتىن قورقاقتار از با بىزدە؟!

باقىتسىزبىن – ۋاقىتتى تۇسىنبەسەم,
كورمەسەم, تەككە جۇرسەم ىشىندە ەسەن.
كۇرەسكەنىم ءۇشىن دە باقىتتىمىن,
باقىتتىمىن ايتقانىم ءۇشىن دە مەن.
بەتىڭ بار, ءجۇزىڭ بار دەمەي, شىندىقتى ايتۋ, وزگەلەر باسىن تومەن سالبىراتىپ ءۇن قاتا الماي وتىرعاندا, ورنىڭنان اتىپ تۇرىپ ءادىلەتسىزدىك پەن قياناتتىڭ قۇربانى بولىپ بارا جاتقان ادامدى, مۇمكىن جولداس, مۇمكىن قىزمەتتەس قالامداسىڭدى قورعاپ, ءادىل ءسوز ايتىپ, وعان ارا ءتۇسۋ, ءسويتىپ, لاۋازىم يەسىنە قارسى تۇرۋ وڭاي ەمەس. ادام مەن جاي پەندەنىڭ ايىرماشىلىعى سونداي, ادىلدىك ءۇشىن اقيقاتتى ايتار ساتتەر دە بايقالادى. ازاماتتىڭ ازاماتتىعى, كىسىلىگى سوندايدا جارق ەتىپ كورىنەدى.
باياعىدان ءومىردى مايدان دەگەن,
ويلى ءسوز ايتاتىندار ويدان كىلەڭ.
ادامبىز دەگەندەردى كورىپ ءجۇرمىز,
اعايىن, ادام ەكەنىڭدى قايدان ءبىلدىم؟ – دەپ بۇل تۇستا دا بايمولدين ادام ەكەندىگىڭدى نەندەي ىسىڭمەن, قانداي ادامدىق, ازاماتتىق قيمىل-قىلىعىڭمەن دالەلدەپ ءجۇرسىڭ دەگەندەي, وزىڭە قارسى سۇراق قويادى. بۇل – ارا تۇسەتىن جەردە, ادىلدىككە اراشا ءتۇسىپ ءجۇرسىڭ بە؟ شىندىقتى تايسالماي ايتاتىن جەردە, ايتا الىپ ءجۇرسىڭ بە دەگەن ءسوز.
ەگەر ءبىز ءتىل وتىرىك ايتسا دا, جىر وتىرىك ايتپايدى دەپ, جىرعا سەنسەك, ءبايمولديننىڭ ليريكالىق كەيىپكەرى – «شىندىقتى ايتپاي ەشقاشان ءماز بولمايتىن» كۇرەسكەر تۇلعا. ول:
«مۇڭىمىز دا, ايتەۋىر, ەلدىڭ مۇڭى –
باعىمىز دا, ايتەۋىر ەلدىڭ باعى» – دەپ سول ەلىنىڭ ءسوزىن سويلەپ, مۇددەسىن قورعايدى. قورعاي الماي قورقاق بوپ جۇرگەندەردى:
…ادام-اقىن ءبىرازى بولا الماي ءجۇر,
بىلگەنىن ايتپاعان سوڭ ءبىلىپ تۇرىپ, – دەپ ايىپتايدى.
مەن ومىرگە ەرتەرەك قويعام تىلەك,
ءومىر مەنى قالعىتپا, ويلاندىر تەك.
ويلانباساق, ادامزات جاڭارمايدى,
جۇرەيىن مەن جۇدەسەم ويدان جۇدەپ, – دەپ اقىن-ازامات جاعىن تايانىپ وي ورمانىن ارالاپ, وي تەڭىزىن كەشىپ كەتەدى. ويدىڭ دا ويى بار. قارا باستىڭ قامىمەن كۇندەلىكتى كۇنكورىس تىرلىكتى ويلاپ تا باس قاتىرۋعا بولادى. جوق, اقىننىڭ ليريكالىق قاھارمانى ءوزىن ەمەس, وزگەلەردى ويلاپ وي تاۋىسادى.
ويلانايىق, الىس بولجاپ ەل ءۇشىن,
ءبىز ەل ءۇشىن ءىس تىندىرىپ كەتەلىك, – دەپ تۋعان ەلىنىڭ الىس بولاشاعىن ويلايدى, ەلى ءۇشىن ەلەۋلى ءىس تىندىرىپ كەتۋدى ماقسات تۇتادى, سونى وي-ارمانىنىڭ ارقاۋى ەتەدى.
مەن كەۋدەمدى جەل وتىنەن اپ شىعىپ,
ادىلەتتى قۇشاقتايىن قاپسىرىپ.
ادىلەتسىزدىكتى ءوز اتىمەن اتاماي,
كىم ادامعا جاساي الار جاقسىلىق, – دەپ اقىن ۇلكەن فيلوسوفيالىق ءتۇيىن تۇيەدى.
ءبىز ءبايمولديننىڭ جىر كىتابىن وقىپ تاۋىسا كەلگەندە, اقىننىڭ ازاماتتىق پوزيتسياسىنىڭ بەرىك, مىقتى ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. وعان بىرنەشە ەمەس, ءجۇز مىسال كەلتىرۋگە بولار. وزگە كوپتەگەن جىر كىتاپتارىنان ءبىر مىسال كەلتىرۋدىڭ ءوزى مۇڭ بولىپ تۇرعاندا, ءبىر جيناقتان وسىنشا ازاماتتىق جىرلار تابىلۋى اقىندار قالعىعان زاماندا اۆتوردىڭ زور ازاماتتىق تابىسى دەي الساق كەرەك. مىنا ءبىر جىردى تاعى دا ايتپاي, اتاماي كەتە المادىق:
جوعارىلادىڭ, وسى بولار توي باسى,
ايتىپ ءجۇر عوي: وسەدى ول ءالى, دەپ.
ىرىلەندىم دەي كورمەشى, ويلاشى,
ىرىلىكتىڭ اتى جالعىز – ادىلەت.

جوعارىلادىڭ, وسى بولار توي باسى,
رازىمىز قول سوعۋعا جاراساق.
بيىكتەدىم دەي كورمەشى, ويلاشى,
بيىكتىكتىڭ اتى جالعىز – پاراسات.

كىم بولساڭ دا, باسىلاسىڭ القىنا,
كىم بولساڭ دا, ءسال نارسەگە سىياسىڭ.
ەسەر بولساڭ – دەرت بولاسىڭ حالقىڭا,
ەستى بولساڭ – قولىنا سۋ قۇياسىڭ!
وسىناۋ قىسقا عانا ءۇش شۋماق جىردا قانشاما تاماشا ءارى ازاماتتىق, ءارى تەرەڭ فيلوسوفيالىق وي-تۇيىندەر جاتقانىنا ەرىكسىز سۇيسىنەسىز.
اياز ءبيدىڭ ءوز بوساعاسىنا جامان بوپ جۇرگەن كەزىندەگى شوقپىت كيىمىن ءىلىپ قويىپ: «اياز ءالىڭدى ءبىل, قۇمىرسقا جولىڭدى ءبىل», دەپ وتىراتىنى سەكىلدى ءبايمولديننىڭ جوعارىداعى جىرىن ءاربىر مەكەمە باسشىلارى كابينەتتەرىنىڭ ماڭدايشالارىنا جازىپ قويار ما ەدى دەيسىڭ. شىنىندا, باستىق بولا سالىپ, ەل باسىنا اڭگىر تاياق ويناتىپ, اقىرىپ-باقىرىپ كوزى اقيلانىپ شىعا كەلەتىن مانساپ يەلەرى از با؟ حالقىنىڭ ناعىز قىزمەتشىسى بولىپ, قولىنا سۋ قۇيىپ جۇرەتىن باسشى قاشان دا ەل ارمانى بولعان.
بىراق ونداي باسشىلار قاشان دا, قاي كەزدە دە كوپ بولماعان, از بولعان. بۇل بايمولدين اقىننىڭ دا ارمانى. ويتكەنى, ەلدىڭ كوگەرىپ كوكتەيتىنى دە, جەردىڭ كوگەرىپ كوكتەيتىنى دە باسشىلارعا بايلانىستى. ءبايمولديننىڭ بۇل جىرى مازمۇنى, يدەياسى جاعىنان جازۋشى عابدول سلانوۆتىڭ: «ەل دەگەن – ءارى ءسابي, ءارى دانا. دانالىعىنان ۇيرەنسەك, سابيلىگىنە اكەلىك كەرەك», – دەگەن دانالىق سوزىمەن ۇندەسىپ, مازمۇنداسىپ جاتىر. ءسابي ەلگە اكە بولىپ, حالقىنىڭ قولىنا سۋ قۇيىپ وتكەن ادامدار – ناعىز باقىتتى ادامدار, ناعىز ازاماتتار. ونداي ادامدار بۇل ءدۇنيەدە ەل-جۇرتىنىڭ, حالقىنىڭ قۇرمەتىنە ءبولەنسە, و دۇنيەدە اللانىڭ راحىمىنا يە بولادى.
ءسابيت بايمولدين ءبىر جىرىندا:
شىنشىلدىعىمدى جىگىتتىگىمە ەتتىم كورىك,
بۇل كۇنگە جالىنىمدى جەتتىم بەرىپ, – دەپ اعىنان جارىلادى. بۇدان: «جىگىتتىكتىڭ كوركى – شىنشىلدىعىندا» دەگەن تاماشا قاناتتى ءسوز تۋىنداپ تۇر.
ازامات اقىن ءسابيت ءبايمولديننىڭ جوعارىدا ءبىز توقتالىپ, تالداپ ءسوز ەتكەن جىرلارىنداعى ازاماتتىق پافوستىڭ جوعارى, ازاماتتىق ءۇن سارىنىنىڭ مەيلىنشە انىق تا, اسقاق ەكەنى داۋسىز. جانە ولار قوعامداعى, اينالا ورتاداعى, ادامدار بويىنداعى كەمشىلىكتەر مەن كەسەلدەرگە قارسى تۇرىپ كۇرەسۋگە شاقىرعان اسا ءماندى ماقساتتى جىرلار; حالىق, ەل مۇددەسى ءۇشىن ادىلدىك ءۇشىن ادىلەتسىزدىكتەرمەن اشىق كۇرەسكە شىققان ەر مىنەزدى كۇرەسكەر جىرلار.
قورىتا كەلگەندە, ءسابيت بايمولدين – اتاقتى نەكراسوۆتىڭ: «اقىن بولۋ مىندەت ەمەس, ازامات بولۋ – پارىزىڭ», دەپ بارشا اقىندارعا ارناپ ايتىپ كەتكەن وسيەتتەي قاناتتى ءسوزىن ساناسىندا بەرىك ساقتاپ, اقىندىقتان بۇرىن الدىمەن ۇلتىنىڭ ۇلى بولۋدى, بوراتىپ جاي ولەڭدەردى جازا بەرمەي, سول ولەڭدى ازامات اقىن بولىپ, ادىلەتتىلىك جولىندا كۇرەسكە جەگۋدى, حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋدى باستى مۇرات تۇتىپ وتكەن ازامات اقىن.
جۇما-نازار سومجۇرەك,
سىنشى.