مەملەكەتتىك قىزمەتشى مارتەبەسىنە داق تۇسپەسىن
سارسەنبى, 5 قىركۇيەك 2012 7:18
قازاقستاندا جەمقورلىقپەن كۇرەس مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باسىمدىعى بولىپ بەلگىلەنگەن. سوندىقتان ەلىمىزدە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس بويىنشا كەزەڭ-كەزەڭىمەن جانە جۇيەلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
وسى باعىتتا اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالا كەتسەم, وتكەن جىلى تارتىپتىك كەڭەستىڭ ۇسىنىسى بويىنشا 125 مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە تارتىپتىك جازا قولدانىلسا, ونىڭ 67-ءسى سىبايلاس جەمقورلىققا بارعانى ءۇشىن تارتىپتىك جازا الدى. ال بيىلعى جىلدىڭ 6 ايىندا 42 تارتىپتىك ءىس قارالىپ, ونىڭ ىشىندە 4 مەملەكەتتىك قىزمەتكەر سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىعى ءۇشىن جازالاندى.
سارسەنبى, 5 قىركۇيەك 2012 7:18
قازاقستاندا جەمقورلىقپەن كۇرەس مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باسىمدىعى بولىپ بەلگىلەنگەن. سوندىقتان ەلىمىزدە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس بويىنشا كەزەڭ-كەزەڭىمەن جانە جۇيەلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
وسى باعىتتا اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالا كەتسەم, وتكەن جىلى تارتىپتىك كەڭەستىڭ ۇسىنىسى بويىنشا 125 مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە تارتىپتىك جازا قولدانىلسا, ونىڭ 67-ءسى سىبايلاس جەمقورلىققا بارعانى ءۇشىن تارتىپتىك جازا الدى. ال بيىلعى جىلدىڭ 6 ايىندا 42 تارتىپتىك ءىس قارالىپ, ونىڭ ىشىندە 4 مەملەكەتتىك قىزمەتكەر سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىعى ءۇشىن جازالاندى.
قۇقىقتىق ستاتيستيكا مەن ارنايى ەسەپكە الۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتتەرى ۇستىمىزدەگى جىلعى 1 توقساندا وبلىس بويىنشا 29 لاۋازىمدى تۇلعا تارتىپتىك جازاعا تارتىلعانىن ايتادى. ونىڭ ءىشىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر سانى – 14, مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە تەڭەستىرىلگەندەر – 7 (5-ەۋى ءبىلىم سالاسىندا), قۇقىق قورعاۋ جانە كەدەن ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى – 8 ادام. وسى 29 لاۋازىم يەسىنىڭ 7-ءى ءتارتىپتىك كەڭەستە قارالىپ, باسقالارىن مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىنىڭ وزدەرى قاراپ, جازاعا تارتقان.
بۇگىندە سىبايلاس جەمقورلىق ءۇشىن جازانىڭ كۇشەيتىلۋى سەبەبىنەن قىزمەتىنەن ايىرىلۋ قاۋپى ءتونگەن قىزمەتشىلەر نەشە ءتۇرلى ايلاعا بارۋدى ادەتكە اينالدىرا باستادى. ولاردىڭ تارتىپتىك ءىسى قارالار كەزدە اۋرۋحاناعا جاتىپ الۋى, سوتقا شاعىمدانىپ, ءىستى قاراۋدى ۋاقىتشا توقتاتىپ قويۋى, سوسىن سوت شاقىرۋىنا كەلمەي, ءىستى ساعىزداي سوزۋى دا جيىلەپ بارادى. ءتىپتى كەيبىر ورگانداردا جازادان قاشىپ, بالا كۇتىمى بويىنشا «دەمالىسقا» كەتكەن ازاماتتار دا بار.
مەملەكەتتىك ورگاندار جىل سايىن وزدەرىنىڭ جەمقورلىققا قارسى جوسپارلارىن بەكىتىپ وتىرادى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, بۇل جوسپارلار تەك قانا قاعاز كۇيىندە قالىپ وتىرعانىن تالداۋ كورسەتتى. ال جەمقورلىقپەن ىشكى كۇرەستىڭ ءتۇرى ۋاقىتىلى دەكلاراتسيا تاپسىرۋ جانە توقسانىنا ءبىر رەت قۇقىقتىق ساباق وتكىزۋمەن شەكتەلىپ وتىر. ورگاندار ءوز قىزمەتىندەگى پروبلەمالاردى تالداپ, باستاما كوتەرمەيدى. ءوز اراسىنداعى جەمقورلىقپەن كۇرەسىپ, ونى اشكەرەلەۋدىڭ ورنىنا, ارىپتەستەرىن جازادان قۇتقارۋعا تىرىسادى. مۇنى «كورپوراتيۆتىك بىرلىك» دەپ كۇپىنەتىندەر دە كەزدەسەدى. الايدا بۇل «كورپوراتيۆتىك بىرلىك» ەمەس, قۇقىق بۇزۋشىنى جاسىرۋ, ياعني زاڭسىزدىققا بارۋ بولىپ تابىلادى.
مەملەكەتتىك ورگاندارداعى جەمقورلىق سيپاتىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار كادرلاردى ىرىكتەۋدەن باستاۋ الاتىنى وتىرىك ەمەس. نەگە؟ ويتكەنى, قولدانىستاعى كونكۋرس وتكىزۋ مەحانيزمى ادىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتە الماي وتىر. كونكۋرستار وتكىزۋدە فورمالدىلىك باسىم, ويتكەنى قورىتىندى شەشىم شىعارۋ كەزىندە كوميسسيا باسشىعا تاۋەلدى بولۋدا. سوندىقتان مەملەكەتتىك قىزمەتكە ءبىلىمى, بىلىگى بارلار ەمەس, «اعالارى» مەن «قالتالارى قالىڭدار» ءوتىپ كەتىپ جاتادى.
سونىمەن بىرگە, تەستتەن وتكەن ۇمىتكەرلەردىڭ ىشىنەن تاڭداۋ ءجۇرگىزۋدىڭ ەشقانداي كريتەريلەرى بەلگىلەنبەگەن, بارلىعى مەملەكەتتىك ورگان باسشىسىنىڭ قۇزىرىندا. وسىنى پايدالانىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتكە بىلىكتىلىگى از, مورالدىق كەلبەتى تومەن ادامدار كىرۋ ءمۇمكىندىگى جوعارى. ال تارتىپتىك كەڭەستىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردا كادرلاردى ىرىكتەۋ ۇدەرىسىنە ارالاسۋى زاڭسىز بولىپ تابىلادى. وسىنداي سەبەپتەر مەن سالدارلار اتتەستاتسيا, قىزمەتشىلەردى اۋىستىرۋ كەزىندە دە ورىن الۋدا. قىزمەتشىلەردى ماجبۇرلەۋ ارقىلى تومەن لاۋازىمعا اۋىستىرۋ فاكتىلەرى دە ورىن الۋى مۇمكىن. ايتايىن دەگەنىمىز, «مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭا مودەلىنىڭ تۇجىرىمداماسى» وسى ايتىلعان كەمشىلىكتەردى جويۋ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا, سول ارقىلى سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋگە باعىتتالىپ وتىر. ويتكەنى, تۇجىرىمداماعا سايكەس, جاقىندا «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭعا بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, كادرلاردى ىرىكتەۋ مەحانيزمى جاڭادان قالىپتاستىرىلاتىن بولادى. كادرلار رەزەرۆىن جاڭا تۇرعىدا قالىپتاستىرۋ «كوماندالىق ءجۇيەدەن» ارىلۋعا سەپتىگىن تيگىزبەك.
ساپالى كادرلار تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن ساياسي قىزمەتشىلەر, «ا» جانە «ب» كورپۋسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ساناتى انىقتالادى. قازىرگى ۋاقىتتا «كوررۋپتسيوگەندىك لاۋازىمدار» تىزبەسى جاسالىپ جاتىر, وعان جاتقىزىلعان لاۋازىم يەلەرىنە قوسىمشا جەمقورلىققا قارسى ارنايى تەكسەرۋ جۇرگىزىلەتىن بولادى.
ەگەر وبلىستاعى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ مونيتورينگى بويىنشا ستاتيستيكالىق كورسەتكىشتەردى مىسالعا كەلتىرەر بولساق, 2012 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ شتاتتىق سانى 4881 بولسا, ناقتى سانى – 4645, ياعني 95,2% قامتىلعان. ال ساراپتاپ قارايتىن بولساق, قالعان 5% شاماسىنداعى لاۋازىمدار ۋاقىتشا نەمەسە تۇراقتى بوس قالىپ وتىرادى. سونداي-اق, وتكەن جىلى جاريالانعان كونكۋرستاردان 268 جەڭىمپاز انىقتالسا, ونىڭ 132-ءسى نەمەسە 49,3% وتىز جاسقا دەيىنگى ازاماتتار. ال 2012 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعى بويىنشا جاريالانعان كونكۋرستاردا 124 جەڭىمپاز انىقتالىپ, ونىڭ 69-ى (55,6%) وتىز جاسقا دەيىنگى ازاماتتاردى قۇراپتى. دەگەنمەن, كونكۋرس جەڭىمپازدارىنىڭ قاتارىندا جاستار كوپ بولعانىمەن, ولاردىڭ ۇلەس سالماعى جالپى مەملەكەتتىك قىزمەتتە ءجۇرگەن قىزمەتشىلەر اراسىندا ەداۋىر از ەكەندىگى بايقالىپ وتىر. بۇل دا ويلاناتىن ماسەلە.
ءبىز جاقىندا «جاس تۇلپار» جاس مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر كلۋبىمەن بىرلەسىپ جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرمەن كەزدەسۋ ءوتكىزدىك. كەزدەسۋ بارىسىندا جاستاردىڭ جانارلارىنان مەملەكەتتىك قىزمەتكە دەگەن قۇشتارلىق ونشا بايقالمادى. ولار ءۇشىن جۇمىسقا ورنالاسۋدىڭ باستى شارتى – جوعارى ەڭبەكاقى بولىپ تابىلادى ەكەن. وسى جەردە مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ءبىزدىڭ جاستار ەلەسپەن ءومىر سۇرمەۋگە ءتيىس. ەش جەردە, الەمنىڭ ەشبىر ەلىندە بارىنە بىردەن يە بولۋ مۇمكىن ەمەس. تۋعان قازاقستاندا ەڭبەك ەتىپ, ءوز الەۋەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋلارى قاجەت», دەگەن ءسوزى ەسكە ورالادى.
بۇگىندە مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ كادرلىق الەۋەتىن قالىپتاستىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىر. سانى بار, ساپاسى جوق مامانداردى ەمەس, بولاشاقتا حالىق ءۇمىتىن اقتاي الاتىن ىسكەر ازاماتتاردى دايىنداۋ قاجەت ەكەنىن ۇنەمى ەسكە سالۋدا. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭا مودەلىندە ىسكە اسىرىلاتىن ىنتالاندىرۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسى جۇمىستاعى جوعارى كورسەتكىشتەر ءۇشىن تىكەلەي ىنتالاندىرۋلاردى قۇرۋشى, كادرلاردى مەملەكەتتىك قىزمەتتە ۇستاپ قالۋدى قامتاماسىز ەتۋشى فاكتور جانە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتارىنىڭ الدىن الۋعا ارنالعان قوسىمشا شارا بولادى دەپ بىلەمىز.
ءازىمحان ساتىبالدين,
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ جامبىل
وبلىس بويىنشا باسقارماسىنىڭ باستىعى, تارتىپتىك كەڭەس توراعاسى.
جامبىل وبلىسى.
