اراشا
جۇما, 13 شىلدە 2012 7:33
ەسەسى كەتكەن ەسەپشى الى كۇنگە وز قىزمەتىنە قايتا ورالا الماي جۇر
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ماقتارال اۋدانىندا «اتاكەنت» دەگەن اۋىل بار. شۇرايلى جەرگە قونىس تەپكەن وسى ءبىر شىرايلى كەنتتە بۇكىل وڭتۇستىك وڭىرىنە عانا ەمەس, رەسپۋبليكاعا تانىمال ماقتا تاريحى مۇراجايى ورنالاسقان. كەشەگى قيىندىق كەزدىڭ وزىندە ساقتالىپ قالعان مۇراجاي ءوزىنىڭ تاريحي ماڭىزى جونىنەن بۇگىنگى كۇنى ەسكىنىڭ كوزى – تابارىك دۇنيەلەرىمەن ماقتانا الادى. دەگەنمەن, وسى مەكەمەنىڭ باسىنان كەيىنگى ەكى جىلدا داۋ ارىلماي-اق قويدى.
جۇما, 13 شىلدە 2012 7:33
ەسەسى كەتكەن ەسەپشى الى كۇنگە وز قىزمەتىنە قايتا ورالا الماي جۇر
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ماقتارال اۋدانىندا «اتاكەنت» دەگەن اۋىل بار. شۇرايلى جەرگە قونىس تەپكەن وسى ءبىر شىرايلى كەنتتە بۇكىل وڭتۇستىك وڭىرىنە عانا ەمەس, رەسپۋبليكاعا تانىمال ماقتا تاريحى مۇراجايى ورنالاسقان. كەشەگى قيىندىق كەزدىڭ وزىندە ساقتالىپ قالعان مۇراجاي ءوزىنىڭ تاريحي ماڭىزى جونىنەن بۇگىنگى كۇنى ەسكىنىڭ كوزى – تابارىك دۇنيەلەرىمەن ماقتانا الادى. دەگەنمەن, وسى مەكەمەنىڭ باسىنان كەيىنگى ەكى جىلدا داۋ ارىلماي-اق قويدى.
«ەگەمەنگە» ارىز جازعان گ.سادىقوۆا وسى مۇراجايدا 2007 جىلدان بەرى ەسەپشى قىزمەتىن اتقارىپ كەلگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇراجاي ديرەكتورى ا.لازەرەۆا حانىمنىڭ قىسپاعىنا شىداماعاننان كەيىن وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنا سول كەزدەرى جاڭادان كەلگەن باستىق ك.ايداربەكوۆانىڭ اتىنا ارىز جازادى. ونىڭ ارىزى نەگىزىندە مادەنيەت باسقارماسىنان كوميسسيا كەلىپ, مۇراجايعا تەكسەرۋ جۇرگىزەدى. ناتيجەسىندە مۇراجاي جۇمىسىنداعى ءبىراز كەمشىلىكتەر انىقتالىپ, ديرەكتور ا.لازەرەۆا قىزمەتتەن بوساتىلادى.
نەگىزىنەن گ.سادىقوۆانى وسى مۇراجايعا ەسەپشىلىك قىزمەتكە العان وسى لازەرەۆانىڭ ءوزى بولاتىن. ادىلەتتىلىك ىزدەپ جازعان ارىزىنان كەيىن ديرەكتور ونىڭ ىزىنە شىراق الىپ ءتۇستى. ءتۇرلى سەبەپتەر تاپقان لازەرەۆا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك كودەكسىنىڭ 54-بابىنىڭ 6-ءبولىمىن پايدالانىپ, ەسەپشىنى قىزمەتىنەن زاڭسىز بوساتادى. گ.سادىقوۆا سوتقا ارىزدانىپ, قىزمەتىنە قايتا كەلەدى. بىراق سوت شەشىمىن ورىنداعىسى كەلمەگەن لازەرەۆا ونى ءتۇرلى سىلتاۋلارمەن جۇمىسقا جولاتقىسى كەلمەيدى. دەگەنمەن, ماقتارال اۋماقتىق سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ ارالاسۋىمەن سادىقوۆا قىزمەتىنە قايتا ورنالاسادى. وسى تەكەتىرەستىڭ ناتيجەسىندە ديرەكتور حانىم ەسەپشىگە قاتىستى بۇيرىقپەن تانىستىرماي, جۇمىستان قايتا شىعارادى. وسى ماسەلەگە بايلانىستى گ.سادىقوۆانىڭ ارىزىن تەكسەرۋ بارىسىندا ءبىز وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باستىعى ك.ايداربەكوۆاعا جولىعىپ, ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن سۇراعان ەدىك.
– مەن 2010 جىلعى 14 ماۋسىمدا وبلىستىق ءمادەنيەت باسقارماسىنىڭ باستىعى بولىپ تاعايىندالدىم, – دەدى ك.ايداربەكوۆا. – 17 ماۋسىم كۇنى «وقو ماقتا شارۋاشىلىعى تاريحي مۇراجايى» مكقك باس ەسەپشىسى گ.سادىقوۆا مۇراجاي ديرەكتورى لازەرەۆاعا بايلانىستى ارىز ءتۇسىردى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ ءتارتىبى تۋرالى» زاڭ تالاپتارىنا سايكەس باسقارمانىڭ بۇيرىعىمەن جۇمىس توبى قۇرىلىپ, گ.سادىقوۆا مەن ا.لازەرەۆانىڭ قاتىسۋىندا تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ارىزدا كورسەتىلگەن زاڭ بۇزۋشىلىقتار (ەسەپ-قيساپ قىزمەتى, كادرلىق قىزمەت, قارجى-شارۋاشىلىق قىزمەتى, كەڭسە قىزمەتى) ورىن العانى انىقتالدى. وسى كەمشىلىكتەردى قاراۋ ءۇشىن زاڭ تالاپتارىنا وراي وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا قارجىلىق باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنا باسقارمانىڭ حاتى جولداندى. وسى ينسپەكتسيا مۇراجايعا بولىنگەن قارجىنىڭ يگەرىلۋىن تەكسەرىپ, ناتيجەسىندە وبلىستىق بيۋدجەتتەن ءبولىنگەن 3 687 964,0 تەڭگە تالان-تاراجعا تۇسكەنىن انىقتاعان. الايدا, مۇراجاي ديرەكتورى ا.لازەرەۆا قارجىلىق باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ اكتىسىمەن كەلىسپەي, قوسىمشا تەكسەرۋ تاعايىنداۋ تۋرالى شاعىم جازىپ, قايتا تەكسەرۋ جۇرگىزىلگەن. ءناتيجەسىندە 1 114,3 مىڭ تەڭگە قارجىنىڭ نەگىزسىز جۇمسالعانى انىقتالىپ, ول تۋرالى اكتىگە ءوزى كەلىسىپ قول قويعان. ينسپەكتسيا تاراپىنان باسقارماعا انىقتالعان كەمشىلىكتەرگە جول بەرگەن كاسىپورىن باسشىسىنا شارا كورۋ تۋرالى حات كەلىپ تۇسكەن.
مادەنيەت باسقارماسى جۇمىس بەرۋشى رەتىندە ەڭبەك كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا ساي قارجى ينسپەكتسياسىنىڭ جۇمىس توبىنىڭ اكتىلەرىندە كورسەتىلگەن كەمشىلىكتەر بويىنشا 2010 جىلعى 20 قازانداعى №236-ك بۇيرىعىمەن مۇراجاي ديرەكتورى ا.لازەرەۆاعا قاتىستى تارتىپتىك كوميسسيا قىزمەتتىك تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, ەڭبەك كودەكسىنىڭ 54-بابى 1-تارماعى 10, 13, 16 تارماقشالارىنا سايكەس 2010 جىلعى 15 قاراشاداعى №247-ك بۇيرىعىمەن لازەرەۆانى جۇمىستان بوساتادى. تيىسىنشە ا.لازەرەۆا ءوزىن جۇمىستان زاڭسىز بوساتتى دەپ شىمكەنت قالاسىنداعى ءال-فارابي اۋداندىق سوتىنا شاعىم ءتۇسىردى. اۋداندىق سوت ونىڭ ارىزىن قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىردى. سول سياقتى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق سوتىنىڭ اپەللياتسيالىق القاسى دا اۋداندىق سوتتىڭ شەشىمىن زاڭدى دەپ تاۋىپ, ا.لازەرەۆانىڭ شاعىمىن قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىردى. الايدا, 2011 جىلدىڭ 24 ماۋسىمىندا وبلىستىق سوتتىڭ كاسساتسيالىق سوت القاسى «وقو ماقتا شارۋاشىلىعى تاريحي مۇراجايى» مكقك-نىڭ ديرەكتورى ا.لازەرەۆانىڭ شاعىمىن تولىعىمەن قاناعاتتاندىرىپ, ءال-فارابي اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمى مەن اپەللياتسيالىق القانىڭ قاۋلىسىنىڭ كۇشىن جويدى. ول وبلىستىق سوتتىڭ كاسساتسيالىق القاسىنىڭ 2011 جىلعى 24 ماۋسىمداعى قاۋلىسى نەگىزىندە بۇرىنعى قىزمەتىنە قايتا ورنالاسىپ, جۇمىسسىز جۇرگەن ۋاقىتىنا مىندەتتەلىنگەن قاراجاتتى ءوندىرىپ الدى. بىراق ءبىز كاسساتسيالىق القانىڭ قاۋلىسىمەن كەلىسپەي, قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ 2003 جىلعى 19 جەلتوقسانداعى «سوتتاردىڭ ەڭبەك داۋلارىن شەشۋ كەزىندە زاڭنامالاردى قولدانۋىنىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى» №9 قاۋلىسىنىڭ 25-تارماعىنا سايكەس ءوز قۇقىقتارىمىزدى قورعاۋ ماقساتىندا جوعارعى سوتتىڭ ازاماتتىق ىستەر بويىنشا قاداعالاۋ القاسىنا ءوتىنىش تۇسىردىك. جوعارعى سوتتىڭ ازاماتتىق ىستەر بويىنشا قاداعالاۋ القاسى 2012 جىلعى 10 قاڭتاردا قاۋلى شىعارىپ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق سوتىنىڭ كاسساتسيالىق القاسىنىڭ قاۋلىسىن بۇزىپ, قايتا قاراۋعا جولدادى. 2012 جىلعى 22 اقپاندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق سوتىنىڭ كاسساتسيالىق القاسى ا.لازەرەۆاعا قاتىستى سوت ءىسىن قاراپ, «وقو ماقتا شارۋاشىلىعى تاريحي مۇراجايى» مكقك-نىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى ا.لازەرەۆانىڭ جۇمىسىندا كوپتەگەن قارجى-شارۋاشىلىق زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرگەنى دالەلدەنىپ, وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ا.لازەرەۆانى جۇمىستان بوساتۋ تۋرالى شەشىمى دۇرىس دەگەن قاۋلى شاعاردى.
وسى ءبىر شىتىرمان شىعارمانىڭ سيۋجەتىنە بەرگىسىز وقيعانىڭ نۇكتەسى سوت ارقىلى قويىلدى. مۇراجاي ديرەكتورى مەن ەسەپشى گ.سادىقوۆانىڭ اراسىنداعى, ا.لازەرەۆا مەن وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ اراسىنداعى تەكەتىرەس ناتيجەسىندە ا.لازەرەۆا قىزمەتىنەن كەتتى. دەگەنمەن, ۋاقىتىندا زاڭسىز جۇمىستان شىعارىلعان گ.سادىقوۆاعا قاتىستى ءادىلەتتىلىك ءالى ورناي قويعان جوق. ويتكەنى, ول قىزمەتىنە قايتا قابىلدانبادى. «ەگەمەنگە» ارىزدانۋ سەبەبى دە سول ەكەن. ونىڭ ءوز جۇمىسىنا ورالۋىنا باسقارما باستىعى مۇمكىندىك جاساي ما, الدە زايىرلى مەملەكەتتەگىدەي سوت شەشىمى قاجەت پە, ونى ۋاقىت كورسەتەدى. ەڭ باستىسى ەكى جىلعا سوزىلعان تەكەتىرەستىڭ قۇربانى بولعان ەسەپشىگە قاتىستى ادىلەتتى شەشىمنىڭ قاجەت ەكەندىگى…
شارافاددين ءامىروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
