زاڭ تالاپتارىنا ساي تەكسەرىلۋدە
بەيسەنبى, 14 ماۋسىم 2012 7:16
بۇدان بۇرىن حابارلانعانىنداي, الماتى وبلىسىنىڭ الاكول اۋدانىندا ورنالاسقان «ارقانكەرگەن» ۋاقىتشا شەكارا بەكەتىندە اسكەريلەر مەن اڭشىلىق شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرىنىڭ قازاسىنا الىپ كەلگەن قايعىلى وقيعا ورىن العاندىعى جۇرتشىلىققا بەلگىلى. وسى وقيعاعا بايلانىستى باس اسكەري پروكۋرور ەرعالي مەرزادينوۆ مالىمدەمە جاسادى. وندا بىلاي دەلىنگەن.
بەيسەنبى, 14 ماۋسىم 2012 7:16
بۇدان بۇرىن حابارلانعانىنداي, الماتى وبلىسىنىڭ الاكول اۋدانىندا ورنالاسقان «ارقانكەرگەن» ۋاقىتشا شەكارا بەكەتىندە اسكەريلەر مەن اڭشىلىق شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرىنىڭ قازاسىنا الىپ كەلگەن قايعىلى وقيعا ورىن العاندىعى جۇرتشىلىققا بەلگىلى. وسى وقيعاعا بايلانىستى باس اسكەري پروكۋرور ەرعالي مەرزادينوۆ مالىمدەمە جاسادى. وندا بىلاي دەلىنگەن.
وسى فاكت بويىنشا قوزعالعان قىلمىستىق ءىس مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا تۇر. تەرگەۋ جۇمىستارىن پروكۋراتۋرا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جانە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ نەعۇرلىم ءتاجىريبەلى قىزمەتكەرلەرىنەن قۇرالعان ۆەدومستۆوارالىق جەدەل-تەرگەۋ توبى جۇرگىزۋدە.
ورىن العان وقيعانىڭ بارلىق جاعدايلارىن, قىلمىستىڭ سەبەپتەرى مەن شارتتارىن انىقتاۋ بويىنشا تۇبەگەيلى شارالار قابىلدانۋدا. وسى وقيعاعا جانە تەرگەۋ بارىسىنا قاتىستى ءارتۇرلى قوعامدىق پىكىرلەرگە بايلانىستى تەرگەۋ مۇددەلەرىنە قاراماستان تەرگەۋ امالدارىنىڭ جەكەلەگەن قىرلارىن اشىپ ايتۋدى دۇرىس دەپ شەشتىك.
قازىرگى ۋاقىتتا انىقتالعانداي, 2012 جىلعى 10 مامىردا 15 ادام, ونىڭ ىشىندە 1 وفيتسەر, 3 كەلىسىم-شارت بويىنشا قابىلدانعان اسكەريلەر جانە 11 مەرزىمدى اسكەريلەردەن تۇراتىن قىزمەتكەرلەر «ارقانكەرگەن» ۋاقىتشا شەكارا بەكەتىندە مەملەكەتتىك شەكارانى كۇزەتۋ بويىنشا كەزەكشىلىككە تۇسكەن بولاتىن. تەرگەۋ مالىمەتتەرى بويىنشا قىلمىس 28 مامىر كۇنى تاڭ الدىندا بولعان. قىلمىس جاسالۋ ساتىندە اسكەري قىزمەتشىلەر شەكارا بەكەتىندە 17 كۇن, ال قازا بولعان كيم اڭشىلىق شارۋاشىلىقتا ءساۋىردىڭ اياعىنان, ياعني, شامامەن ءبىر اي بولعان.
«سارىبوكتەر» شەكارالىق بەكەتىنىڭ باستىعى فومين «ارقانكەرگەن» بەكەتىنە اعىمداعى جىلعى 30 مامىردا بايلانىستىڭ جوعالۋىنا بايلانىستى كەزەكشى قۇرام جىبەرەدى. بۇرىن حابارلانعانداي, شەكاراشىلار وقيعا ورنىنا كەلگەندە ورتەنىپ كەتكەن كازارما, وفيتسەرلىك قۇرام ءۇيى مەن شارۋاشىلىق قۇرىلىستارعا تاپ بولعان. وقيعا ورنىنا كەلگەن جەدەل-تەرگەۋ توبى ورتەنگەن كازارما جايىندا 13 ادامنىڭ كۇيگەن قالدىقتارىن تابادى. بەكەت اۋماعىنا جاقىن جەردەگى اعىپ جاتقان وزەن بويىنان تاعى ءبىر جانىپ كەتكەن مايىتكە كەزىگەدى, كەيىن انىقتالعانداي, ول كەزەكشى ساقشى بولعان. سونداي-اق بەكەتكە كورشىلەس ورنالاسقان اڭشىلىق بازاسىنىڭ اۋماعىندا اڭشىلىق شارۋاشىلىق كۇزەتشىسى كيمنىڭ بىرنەشە وق اتۋمەن ولتىرىلگەن ءمايىتى تابىلدى.
گەنومدىق ساراپتاما 11 اسكەريدىڭ تۇلعاسىن انىقتادى, قالعان ءۇش ءمايىتتىڭ جەكە باستارىن انىقتاۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. وسى جۇمىسقا شەتەلدىك ساراپشىلاردى تارتۋ دا جوققا شىعارىلمايدى.
وقيعا ورنىندا كاپيتان كەرەەۆتىڭ «ماكاروۆ» تاپانشاسىنان وزگە شەكاراشىلاردا بولعان بارلىق قارۋلار تابىلدى. 4 ماۋسىمدا شەكارا جاساعى «ارقانكەرگەن» بەكەتىنەن 24 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان جەرگىلىكتى شوپاندار قىستاعىنىڭ ءبىرىندە جاسىرىنعان 1992 جىلى تۋعان, قاتارداعى جاۋىنگەر چەلاح ۆلاديسلاۆ ۆالەرەۆيچ تابىلىپ, ۇستالدى. ۇستاۋ ساتىندە ول كەرەەۆتىڭ ازاماتتىق كيىمدەرىندە بولدى, سونىمەن قاتار وندا بەكەت باستىعىنا تيەسىلى «ماكاروۆ» تاپانشاسى, ەكى ۇيالى تەلەفون, نوۋتبۋك, 12 000 تەڭگە, سونداي-اق وندا كەيبىر قازا تاپقان اسكەريلەردىڭ ءۇش ۇيالى تەلەفونى جانە اڭشىلىق شارۋاشىلىق كۇزەتشىسى كيمنىڭ فوتواپپاراتى بولدى.
تەرگەۋ بارىسىندا چەلاح قازا تاپقان ءبىر ارىپتەسىنەن ساقينانى الىپ كەتىپ, كەيىن ونى ۇستاعان كەزدە تاسىعان اۆتوكولىكتە قالدىرىپ كەتكەنى تۋرالى ايتتى. سول كولىكتى قاراۋ بارىسىندا ساقينا تابىلدى, كەيىننەن ساقينانى قازا تاپقان سارسەمباەۆتىڭ زايىبى تانىدى.
جۇرتشىلىقتى, سونىڭ ىشىندە تەرگەۋدى دە چەلاحتىڭ وسى قىلمىستى ءبىر ءوزى جاساعانى تۋرالى سۇراق تولعانتادى. ول ادۆوكاتتىڭ قاتىسۋىمەن بولعان العاشقى تەرگەۋدە-اق ءوزىنىڭ 14 قىزمەتتەسىن ءجانە قىلمىستىڭ كۋاگەرى رەتىندە بولعان اڭشىلىق شارۋاشىلىق كۇزەتشىسى كيمدى ولتىرگەنىن مويىندادى. ءوز دايەكتەرىن ول وقيعا ورنىندا ايعاقتاردى تەكسەرۋ بارىسىندا دا راستادى. چەلاح سىبايلاستارىنىڭ جانە قىلمىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ بولعانىن ءۇزىلدى-كەسىلدى جوققا شىعارىپ وتىر. چەلاح ۇستالعان كۇننەن بەرى قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن مويىنداۋىن جالعاستىرىپ كەلەدى. ول ءوزىنىڭ تەرگەۋ وندىرىسىندەگى ءسوزىن راستاپ وتىر.
تەرگەۋ ارەكەتتەرىنىڭ ناتيجەسى مەن چەلاحتىڭ مويىنداۋلارىن ساراپتاۋ ونىڭ قىلمىستى ناقتى جاساعانىن, ياعني بولعان وقيعانىڭ قالاي ورىن العانىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن بىلەتىن ادامنىڭ عانا ايتىپ وتىرعانىن دالەلدەيدى. ماسەلەن, ساراپتاۋ ناتيجەسى شەكاراشىلاردى اتقان كەزدەگى ولاردىڭ قالاي جاتقاندىعى چەلاحتىڭ ايتقانىمەن سايكەس كەلدى. پايدالانىلعان اۆتومات قارۋى وقيعا بولعان جەردى قاراۋ بارىسىندا چەلاح كورسەتكەن تۇستان تابىلدى. ول ساقشىنى وزەن جاعاسىندا بەكەت باستىعى كەرەەۆتىڭ «ماكاروۆ» تاپانشاسىمەن قاراقۇستان اتقانىن ايتادى. سوعان سايكەس سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما جابىرلەنۋشىنىڭ باسىنا 9 مم. كاليبرلى قارۋدان اتىلعانىن انىقتادى. وعان قوسا سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما ساقشى ءولتىرىلگەن جەردەن تابىلعان گيلزا بەكەت باستىعى كەرەەۆتىڭ «ماكاروۆ» تاپانشاسىنان اتىلعانىن دالەلدەدى.
اڭشى شارۋاشىلىعىنىڭ كۇزەتشىسى كيم, چەلاح كورسەتكەندەي, اۆتوماتتان اتىلعان. سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما نەگىزىندە كيمنىڭ اجالى 5,45 مم. كاليبرلى قارۋدىڭ بىرنەشە مارتە اتىلۋىنان بولعاندىعىن كورسەتتى. وقيعا ورنىنان الىنعان گيلزالار مەن وقتار چەلاح كەيىن كورسەتكەن جەردەن تابىلعان اۆتوماتتان اتىلعانىن كريميناليستيكالىق ساراپتاما ايعاقتادى. ودان ءارى, ونىڭ كورسەتۋى بويىنشا, قىلمىس جاساپ بولعان سوڭ ول «ماكاروۆ» تاپانشاسىن, مارقۇمداردىڭ جەكە زاتتارىن الىپ, وزەن جاعاسىندا ءولتىرگەن ساقشى دەنەسىنە جانە كازارما مەن شارۋاشىلىق قۇرىلىسىنا بەنزين شاشىپ, ءورت قويعان دا قىلمىس ورنىنان تايىپ وتىرعان. مارقۇم بولعانداردىڭ جەكە زاتتارى چەلاح ۇستالعان كەزدە ودان تابىلعانىن جوعارىدا ايتتىق.
چەلاح تاۋدا جاسىرىنعاندا بەينەجازبا تۇسىرگەن. بۇل بەينەجازبالاردى ول كيمدى ولتىرگەننەن كەيىن ودان العان فوتواپپاراتقا تۇسىرگەن. چەلاحتىڭ مويىنداۋلارىنىڭ راستىعىن دالەلدەيتىن مۇنداي دەرەكتەر ىستە جەتەرلىك. ولاردىڭ ءبارىن جاريالاۋعا تەرگەۋدىڭ مۇددەسى كوتەرمەيدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, چەلاح ءوزىنىڭ بۇل قىلمىستاردى جاساعانىن اناسىمەن كەزدەسكەندە دە مويىندادى. مۇنىڭ دا بەينەجازباسى بار. ال بارىنەن بۇرىن قىلمىستى جاساۋ سەبەبىن چەلاحتىڭ ءوزى ايتىپ بەردى.
قازىرگى كۇنى قىلمىستىق جاعدايدىڭ ورىن الۋىنىڭ شىنايى سەبەبى مەن ناقتى سارىنىن انىقتاۋ ماقساتىندا تەرگەۋ ارەكەتى ءالى دە جالعاسۋدا. چەلاحتىڭ كورسەتۋلەرىن, ونىڭ ءاربىر دالەلدەرىن تەرگەۋشىلەر تياناقتى تەكسەرۋدە. سونىمەن قاتار قازىرگى ۋاقىتتا كەشەندى پسيحولوگيالىق-پسيحياتريالىق ساراپتاما ءوندىرىسى ءۇشىن تەرگەۋ قۇجاتتارى دايىندالۋدا.
چەلاحتىڭ اتالعان قىلمىستى جاساعانىن دالەلدەيتىن ايعاق جەتكىلىكتى جينالدى. وعان قك 96-بابىنىڭ 2-بولىگىنىڭ «ا» تارماعى بويىنشا ايىپ تاعىلدى, ال ونىڭ كىنالى ەكەندىگىن تەك سوت قانا بەلگىلەيدى. تەرگەۋشىلەر تەرگەۋدىڭ تولىق ءارى انىق ءجۇرۋى ءۇشىن بارلىق شارالاردى قامتىپ وتىر. مەن باس اسكەري پروكۋرور رەتىندە اتالعان ءىستىڭ تەرگەۋىنە جەكە قاداعالاۋ جۇرگىزۋدەمىن, سوندىقتان ول ءىس تەك زاڭ تالاپتارىنا ساي عانا قاتاڭ تۇردە تەكسەرىلەتىنىنە كەپىلدىك بەرەمىن.
جوعارىدا اتاپ وتكەنىمدەي, اتالعان ءىستى تەرگەۋ بارىسى مەملەكەت باسشىسى مەن باس پروكۋروردىڭ جەكە باقىلاۋىندا تۇرعانىن تاعى دا قايتالاپ ايتامىن. بۇعان قوسىمشا ايتارىم, اتالعان دەرەكتەر بويىنشا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى جۇرگىزگەن قىزمەتتىك تەرگەۋ ناتيجەسىندە «شىعىس» ايماقتىق باسقارما, ءۇشارال شەكارا وتريادى مەن «دوستىق» شەكارا كومەنداتۋراسىنىڭ باسشىلارى لاۋازىمدى قىزمەتتەرىنەن بوساتىلدى. ۇقك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – شەكارا قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى گەنارال-مايور ن.مىرزاليەۆ مەملەكەت باسشىنىڭ اتىنا ءوزىن قىزمەتتەن بوساتۋ تۋرالى راپورت بەردى.
