بۇگىن قالا اكىمى باقىت سۇلتانوۆتىڭ توراعالىعىمەن قالالىق اكىمدىكتىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى, وندا ەلوردانىڭ تىنىس-تىرشىلىگى ماسەلەلەرى تالقىلاندى. كۇن تارتىبىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە – «كوپبالالى وتباسىلار بازاسىن قۇرۋ». بۇل تۋرالى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ماليكا بەكتۇروۆا بايانداپ بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك كارتانىڭ دەرەك بازاسىندا 10754 كوپبالالى وتباسى تۋرالى مالىمەت بار. ولاردىڭ 85 پايىزى – ءتورت بالا تاربيەلەنىپ جاتقان وتباسىلار, 15 پايىزى – بەس جانە ودان كوپ بالا تاربيەلەنىپ جاتقان وتباسىلار.
«مەكتەپ قىزمەتكەرلەرى كوپبالالى وتباسىلاردىڭ ءتىزىمىن جاڭارتۋدا. دەرەكتەردى قالپىنا كەلتىرۋ جانە جۇيەنى تولتىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ءۇيدىڭ جاعدايى تۋرالى مالىمەت جيناۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ءموبيلدى قوسىمشا ىسكە قوسىلدى. ول ءۇيدىڭ بەينەسىن جانە ونىڭ ورنالاسقان جەرىن كورسەتەدى. استانالىق ەمحانالاردىڭ ماماندارى وقىتىلدى. قازىر ۋچاسكەلىك دارىگەرلەر بازانى تولتىرۋدا», – دەدى م. بەكتۇروۆا.
قازىرگى ۋاقىتتا 5,189 بالا بالاباقشاعا كەزەكتە تۇر. سونىمەن قاتار, 722 بالا بالاباقشالارعا جولداما الدى. 1500-دەن استام وقۋشى مەكتەپتەر مەن وقۋشىلار سارايلارى جانىنداعى ۇيىرمەلەرگە بارۋدا. تاعى دا 3 مىڭ وقۋشىعا جالپىعا مىندەتتى وقۋ قورى اياسىندا كومەك كورسەتىلىپ جاتىر.
«مەكتەپتەردە كوپبالالى وتباسىلاردىڭ بالالارى ارنايى باقىلاۋعا الىندى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس جالعاسادى», – دەدى بەكتۇروۆا.
ەكىنشى ماسەلە ەكولوگيالىق سەنبىلىك, سۋ تاسقىنىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى تۇرۋ شارالارى, سانيتارلىق تازالاۋ, جارىقتاندىرۋ, قۇدىقتاردى جابۋ, جوندەۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا قاتىستى بولدى.
«كوپىرلەر, جەراستى جانە جەر ءۇستى قيىلىستارى, جول توسەمى, قاپتاۋ, پليتكا, توبە, قاسبەتتەردى جونگە كەلتىرۋ كەرەك. جاقىندا جازعى مەزگىل باستالادى. ساياباقتار مەن گۇل باقتارى جوندەۋ جۇمىستارىنا مۇقتاج. اۋدان اكىمدەرى, بۇل نەلىكتەن؟ ەكولوگيالىق ايلىق 20 كۇن بۇرىن باستالدى. ناتيجە قايدا؟», – دەپ سۇرادى قالا اكىمى.
قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان تۇرلىبەك ءوز بايانداماسىندا بۇگىندە قالانىڭ تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن بارلىق نىسانداردىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەپ جاتقاندىعىن, ەلەۋلى توتەنشە جاعدايلاردىڭ تىركەلمەگەنىن حابارلادى.
«ءىس-قيمىل جوسپارىنىڭ بارلىق تارماقتارى ۋاقتىلى ورىندالىپ, ءبىز سۋ تاسقىنىنىڭ جوعارى فازاسىن ەشقانداي وقيعالارسىز وتكىزدىك. سۋ تاسقىنىنا بايلانىستى ماسەلەلەر شەشىلۋدە.
26 ناۋرىزدان باستاپ ەكولوگيالىق ايلىقتى وتكىزىپ جاتىرمىز. اۋداندىق كوممۋنالدىق سەنبىلىك كۇندەرى ءوتتى. شاراعا 30 714 ادام قاتىستى», – دەدى تۇرلىبەك.
بۇگىنگى تاڭدا قۇدىقتاردى جابۋ ماسەلەسىنە قاتىستى ءوتىنىشتىڭ 37-ءسى ءالى شەشىمىن تاپپاعان, 13-ءى – ۋاقىتشا جابىق. 101,800 قۇدىقتىڭ 12 874-نە (12%) قاۋىپسىزدىك تورلارى ورناتىلدى. جىل باسىنان 41 مەتاللدى قابىلداۋ پۋنكتى جابىلدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە 55 توننادان استام مەتالل تاركىلەندى. مەتالل قابىلدايتىن ورىنداردىڭ 34 يەسىنە قاتىستى اكىمشىلىك ءىس قوزعالدى.
ب. سۇلتانوۆتىڭ پىكىرىنشە, بۇل ماسەلە تولىعىمەن شەشىلمەگەن.
«كوپتەگەن ليۋكتەر قاقپاقسىز. ولاردى ۇرلاۋ جالعاسۋدا. پوليتسيا دەپارتامەنتى وسى ماسەلەنى ءالى دە شەشكەن جوق. اۋدان اكىمدەرى, سىزدەر بەتون بلوكتارمەن اشىق ليۋكتەردى جاۋىپ تاستاساڭىزدار دا, بۇل قاۋىپ توندىرەدى. بىرىنشىدەن, توتەنشە جاعدايدىڭ ورىن الۋىنا سەپ بولادى, ەكىنشىدەن – ارنايى تەحنيكاعا كەدەرگى كەلتىرەدى, ۇشىنشىدەن – ەستەتيكانىڭ مۇلدە جوق ەكەندىگىن كورسەتەدى», – دەدى اكىم.
اكىم ورىنباسارى ماليكا بەكتۇروۆاعا قاراتا, قۇدىق قاقپاقتارى ۇرلانعان ايماقتاردىڭ ەشبىرىندە «سەرگەك» كامەرالارىنىڭ ورناتىلماعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى.
«تۇتاستاي العاندا, «سەرگەك» جوباسىنىڭ باستى يدەياسى ۇمىت قالعان. جوبانىڭ ناقتى يدەياسى – قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە قىلمىس دەڭگەيىن تومەندەتۋ. بۇگىنگى تاڭدا جول قوزعالىسىنا, جۇرگىزۋشىلەرگە ايىپپۇل سالۋعا باسا نازار اۋدارىلعان. ءيا, جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جاقسى, وتە ماڭىزدى دا, بىراق ءبىز كەشەندى جۇمىس جونىندە ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. قالانىڭ بارلىق اۋداندارىن قامتۋىمىز كەرەك», – دەگەن باقىت سۇلتانوۆ جوبانىڭ جۇزەگە اسىرۋى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ەسەپ بەرۋدى تاپسىردى.
جينالىس بارىسىندا قۇرىلىسى توقتاپ قالعان قۇرىلىس الاڭدارىنىڭ ماسەلەسى كوتەرىلدى.
«كوپتەگەن قۇرىلىس الاڭدارى ەركىن قولجەتىمدىلىككە يە. وندا بالالار وينايدى. بۇل قاۋىپ توندىرەدى. قۇرىلىسى توقتاپ تۇرعان الاڭدارعا اپاراتىن جولداردى شەكتەۋ تۋرالى بىرنەشە رەت نۇسقاۋ بەرگەن بولاتىنمىن. ناتيجە جوق», – دەگەن قالا اكىمى ارمان تۇرلىبەككە ءبىر اپتا ىشىندە ۇسىنىستار ەنگىزۋدى جانە بارلىق نىساندارعا اپارار اشىق جولداردى شەكتەپ, قورشاۋلاردى ءتيىستى قالىپقا كەلتىرۋدى جۇكتەدى.
وتىرىس بارىسىندا قالا اكىمى باقىت سۇلتانوۆ, كولىك جانە جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسحات قاراعويشينگە ەسكەرتۋ جاساپ, كولىك باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارىنا سوگىس بەردى. سوگىس بەرۋدىڭ سەبەبى – العاشقى قار تۇسكەنگە دەيىن ارشۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جونىندەگى تاپسىرمانىڭ ورىندالماۋى. 11 ساۋىردە دۋلاتوۆ كوشەسى, 8 ءۇي ماڭىنداعى شۇڭقىرعا 7 جاسار بالا ءتۇسىپ, اياعى سىمعا بايلانىپ, سۋعا باتىپ كەتە جازدادى. ابىروي بولعاندا, كىشكەنتاي بالا جان ايقايىن ەستىگەن جولاۋشى جۇگىرىپ كەلىپ, ونى قۇتقارىپ العان.
2019-2020 وقۋ جىلىنا دايىندىق بارىسىنا دا كوڭىل ءبولىندى. باقىت سۇلتانوۆ ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنا, ونىڭ ىشىندە جاڭا وقۋ جىلى باستالعانعا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلۋى ءتيىس نىساندارعا جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن تارتۋدى, ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن ۋاقىتىلى (4 مەكتەپ, 5 قوسىمشا قۇرىلىس, 1 كوللەدج, 1 بالاباقشا) پايدالانۋعا بەرۋدى, ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋدەن وتكىزۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇرگىزۋدى, مەكتەپكە دەيىنگى, قوسىمشا, ينكليۋزيۆتى, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ بويىنشا ءىس-شارالاردى قارجىلاندىرۋ مۇمكىندىگىن قارىستىرۋدى تاپسىردى.
