بەكتاس بەكنازاروۆ: باق-پەن تىعىز بايلانىس سوت جۇيەسى اشىقتىعىنىڭ كەپىلى
سەنبى, 3 ناۋرىز 2012 7:15
ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك ورگاندار سياقتى اشىقتىق, جاريالىلىق ساياساتىن ۇستانىپ, ونى باستى قاعيداعا اينالدىرىپ وتىرعان سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىسى, سوت رەفورماسى, بۇل سالاداعى بۇگىنگى احۋالدى شىنايى تۇرعىدا بايانداۋ, ساراپقا سالۋ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا قالاي كورىنىس تابۋدا؟ قاراپايىم حالىق پەن سوت, وزگە دە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اراسىن جالعاستىرۋعا ىقپال ەتۋ تەتىگى بولىپ تابىلاتىن باق وكىلدەرىنىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعى, كاسىبي بىلىكتىلىگى جانە بۇل باعىتتاعى جاۋاپكەرشىلىگى تالاپ دەڭگەيىندە مە الدە بولماسا كەمشىلىكتەر دە كەزدەسە مە؟!
سەنبى, 3 ناۋرىز 2012 7:15
ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك ورگاندار سياقتى اشىقتىق, جاريالىلىق ساياساتىن ۇستانىپ, ونى باستى قاعيداعا اينالدىرىپ وتىرعان سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىسى, سوت رەفورماسى, بۇل سالاداعى بۇگىنگى احۋالدى شىنايى تۇرعىدا بايانداۋ, ساراپقا سالۋ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا قالاي كورىنىس تابۋدا؟ قاراپايىم حالىق پەن سوت, وزگە دە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اراسىن جالعاستىرۋعا ىقپال ەتۋ تەتىگى بولىپ تابىلاتىن باق وكىلدەرىنىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعى, كاسىبي بىلىكتىلىگى جانە بۇل باعىتتاعى جاۋاپكەرشىلىگى تالاپ دەڭگەيىندە مە الدە بولماسا كەمشىلىكتەر دە كەزدەسە مە؟!
بۇگىنگى تاڭداعى وزەكتى تاقىرىپقا اينالىپ, كوپشىلىكتى تولعاندىرىپ وتىرعان بۇل ماسەلەلەر توڭىرەگىندە الماتىدا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن «قۇقىقتىق جۋرناليستيكانىڭ دامۋ باعىتتارى» اتتى كەزدەسۋدە كەڭىنەن اڭگىمە قوزعالدى, بۇل ءماجىلىستىڭ قوناعى – قر جوعارعى سوتىنىڭ ءتوراعاسى بەكتاس بەكنازاروۆ بولدى.
جينالعاندار الدىندا ءسوز العان باس سۋديا «حالقىمىزدىڭ نەبىر مايتالمان پەرزەنتتەرىنىڭ شىعارماشىلىق, ازاماتتىق ءداستۇرىن جالعاستىرىپ, قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ تۇعىرلى رۋحانياتىنىڭ بيىك بولۋىنا شۇرايلى شىعارمالارىمەن, وت ويلارىمەن قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جۋرناليستەردىڭ ەڭبەگى قاشان دا قۇرمەتكە لايىق» دەپ باستادى. «قارۋ-جاراققا ون دوللار سالعاننان باسپاسوزگە ءبىر دوللار سالعان اناعۇرلىم پايدالى. ويتكەنى قارۋدىڭ ءۇنى شىقپاۋى دا مۇمكىن, ال باسپاسوز بولسا تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن اۋزىن جاپپايدى» دەگەن اقش-تىڭ وتىز جەتىنشى پرەزيدەنتى ريچارد نيكسوننىڭ سوزىنەن ءۇزىندى كەلتىرگەن باس سۋديا قوعامداعى قانداي دا ءبىر وقيعانى شىندىقتان اۋىتقىماي, شىنايى ءتۇردە كورسەتىپ, وعان جوعارى جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ – ەڭ باستى پارىز ءارى وزەكتى ماقسات ەكەندىگىنە دە توقتالدى.
بەكتاس بەكنازاروۆ سونىمەن قاتار, رەسپۋبليكاداعى ەڭ ءىرى جوبا – قازاقستان سوت رەپورتەرلەرى گيلدياسىن قۇرۋ ءىسىنىڭ قولعا الىنعاندىعىن دا ءمالىم ەتتى. مۇنداي يگىلىكتى ءىس جونىندە باستاما كوتەرۋشىلەردىڭ اراسىندا قر جوعارعى سوتى, «ءادىل ءسوز» ءسوز بوستاندىعىن قورعاۋ حالىقارالىق قورى مەن قازاقستان جۋرناليستەر وداعى دا بار. مۇنىڭ ءوزى سوت جانە قۇقىقتىق جۋرناليستيكانى – جوعارى كاسىبي جانە ەتيكالىق ستاندارتتار نەگىزىندە ودان ءارى دامىتۋعا, سونىمەن قوسا, جۋرناليستەر مەن سۋديالار قوعامداستىعى, باق پەن سوت اراسىنداعى سەنىمدىلىك قاتىناستى جانە سوت بيلىگىنىڭ ءتاۋەلسىزدىگىن, ترانسپارەنتتىلىگى مەن تيىمدىلىگىن نىعايتۋعا ايتارلىقتاي ىقپال ەتپەك.
سالا جەتەكشىلەرىنىڭ پىكىرىنشە, رەسپۋبليكادا قۇقىقتىق جۋرناليستيكانى دامىتىپ, ونى ودان ءارى جەتىلدىرۋدىڭ جولدارى جەتكىلىكتى. «قۇقىقتىق جۋرناليستيكانىڭ بۇگىنگى دامۋ باعىتتارى» اتتى جيىندا ءسوز العان سانكت-پەتەربۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى گالينا مەلنيك, سانكت-پەتەربۋرگ «كريمونولوگتار» كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتى, «كريمونولوگيا» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى دميتري شەستاكوۆ باق وكىلدەرىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن, ىزدەنىسىن ودان ءارى ارتتىرۋ بۇگىننىڭ دە, كەلەشەكتىڭ دە ەڭ وزەكتى ءارى باستى ماقساتى بولۋى ءتيىس ەكەندىگىن اشىپ ايتتى.
«جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ ءبىزدىڭ رەسپۋبليكاداعى باق قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءالى دە بولسا قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەمەس» دەگەن پىكىرىن قولدايتىندىعىن ايتا كەلىپ, جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ە.الاۋحانوۆ قۇقىقتىق جۋرناليستيكا سالاسىنا ارنايى ماماندار دايارلاۋ ماسەلەسى بۇگىنگى كۇندە تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدە عانا ەمەس, وزگە مەملەكەتتەردە دە وزەكتى بولىپ وتىر, وسى سەبەپتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى بۇل باعىتتا جۇيەلى جۇمىستار اتقارۋدىڭ باستاماشىسى بولۋدا» دەگەندى العا تارتتى.
جۋرناليستەردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا باق باسشىلارى مەن كاسىبي جۋرناليستەردى شاقىرىپ, شەبەرلىك سىنىپتار وتكىزۋدىڭ ءاربىر ستۋدەنتكە بەرەرى وراسان زور. وسىعان وراي, فاكۋلتەتتە «قازاق گازەتتەرى» جشس-نىڭ باسشىسى جۇمابەك كەنجالين, رەسپۋبليكالىق «ايقىن» گازەتىنىڭ رەداكتورى نۇرتورە ءجۇسىپ ت.ب. تانىمال جۋرناليستەر كەزدەسۋلەر وتكىزۋدە. قازىردە جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە «ەگەمەن قازاقستان», «حالىق كەڭەسى» گازەتتەرىندە ۇزاق جىلدار قۇقىق تاقىرىبىندا ءونىمدى ەڭبەك ەتكەن تاجىريبەلى جۋرناليست سەرىك جۇمابەك ۇلى وقىتۋشىلىققا شاقىرىلدى.
كەزىندە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە ۇزاق جىلدار قاجىرلىلىقپەن ەڭبەك ەتىپ, قۇقىق تاقىرىبىنا وزىق ويلى, تەرەڭ مازمۇندى ماقالالار جازىپ, اتاعى رەسپۋبليكا وقىرماندارىنا كەڭ تاراعان دارىندى جۋرناليست, مارقۇم نۇري مۋفتاح – كەيىنگىلەرگە ۇلگى بولارلىق تۇلعا.
«قازاقستاندا بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جۋرناليستەردىڭ كاسىبي ءبىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جوعارى كۋرستار مۇلدەم جوق. ال, مۇنداي كۋرستار باق قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن جەتىلدىرۋگە كومەكتەسەر ەدى. وسى سەبەپتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ع.مۇتانوۆتىڭ قولداۋىمەن «باق ماماندارىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە سەرتيفيكاتسيالاۋ ۇلتتىق ورتالىعى» قۇرىلۋدا, وعان پروفەسسور س.قوزىباەۆ باسشىلىق جاساماق», – دەدى ە.الاۋحانوۆ.
ەلىمىزدەگى قۇقىقتىق جۋرناليستيكانىڭ بۇگىنگى دامۋ باعىتتارىنا ارنالعان كەلەلى جيىن ءبىرقاتار قيىن دا كۇردەلى ءتۇيىندى شەشۋگە كومەكتەستى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاندىقتارعا بيىلعى جولداۋىندا اتاپ ايتىلعان «سۋديالار سوت تورەلىگىن تەك زاڭ مەن ار-وجداندى باسشىلىققا الا وتىرىپ, شىعارۋعا ءتيىس» دەگەن تالابى باق وكىلدەرىنە دە ءتىكەلەي قاتىستى. سونىمەن, توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى – قۇقىقتىق ساۋاتتى, ءارى مازمۇنى تەرەڭ, قوعامدىق ماڭىزدىلىعى جوعارى قۇندى دۇنيەلەر عانا وقىرمان جۇرەگىنە جول تاپپاق. كوپشىلىك ءتۇيىنى وسى.
باقىت بالعارينا.
