كولىكتەگى قاۋىپسىزدىك – ماڭىزدى ماسەلە
سەيسەنبى, 7 اقپان 2012 8:13
باس پروكۋراتۋرا قۇقىق قورعاۋ فۋنكتسياسىن كۇشەيتۋدى, كولىكتىڭ بارلىق ءتۇرلەرىندەگى قاۋىپسىزدىكتى, تاسىمالداناتىن جۇكتەردىڭ ساقتالۋىن, جولاۋشىلار مەن كولىك قىزمەتىن پايدالانۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋدى باستى باسىمدىق رەتىندە بەلگىلەپ بەرگەن بولاتىن.
2011 جىلى باس كولىك پروكۋراتۋراسى قابىلداعان شارالار ارقىلى كولىكتى بىلىكسىز پايدالانۋعا بايلانىستى جۇيەلى بۇرمالاۋشىلىقتار انىقتالدى. ونىڭ ءوزى تەحنيكانىڭ جارامسىز بولۋىنا سوقتىرىپ وتىرعان. وسىلايشا وتكەن جىلعى قاداعالاۋ تەكسەرۋلەرى قورىتىندىسىندا 114 لوكوموتيۆتى, 2,5 مىڭداي جولاۋشىلار جانە جۇك ۆاگوندارىن, تەمىر جول كولىگىندەگى 130 ارناۋلى جىلجىمالى قۇرامدى, ءتۇرلى اۆياكومپانيالاردىڭ 7 اۋە كەمەلەرىن, 6 ءىرى تەڭىز جانە 2 وزەن كەمەلەرىن پايدالانۋعا تىيىم سالىندى. وتكەن جىلى كولىكتىڭ بارلىق تۇرلەرىندەگى قاۋىپسىزدىك شارالارىن بۇرمالاۋ سانى تومەندەدى. ونىڭ ءوزى كولىك پروكۋرورلارى جۇمىسىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ ناتيجەسىندە جۇزەگە اسىپ وتىر.
سەيسەنبى, 7 اقپان 2012 8:13
باس پروكۋراتۋرا قۇقىق قورعاۋ فۋنكتسياسىن كۇشەيتۋدى, كولىكتىڭ بارلىق ءتۇرلەرىندەگى قاۋىپسىزدىكتى, تاسىمالداناتىن جۇكتەردىڭ ساقتالۋىن, جولاۋشىلار مەن كولىك قىزمەتىن پايدالانۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋدى باستى باسىمدىق رەتىندە بەلگىلەپ بەرگەن بولاتىن.
2011 جىلى باس كولىك پروكۋراتۋراسى قابىلداعان شارالار ارقىلى كولىكتى بىلىكسىز پايدالانۋعا بايلانىستى جۇيەلى بۇرمالاۋشىلىقتار انىقتالدى. ونىڭ ءوزى تەحنيكانىڭ جارامسىز بولۋىنا سوقتىرىپ وتىرعان. وسىلايشا وتكەن جىلعى قاداعالاۋ تەكسەرۋلەرى قورىتىندىسىندا 114 لوكوموتيۆتى, 2,5 مىڭداي جولاۋشىلار جانە جۇك ۆاگوندارىن, تەمىر جول كولىگىندەگى 130 ارناۋلى جىلجىمالى قۇرامدى, ءتۇرلى اۆياكومپانيالاردىڭ 7 اۋە كەمەلەرىن, 6 ءىرى تەڭىز جانە 2 وزەن كەمەلەرىن پايدالانۋعا تىيىم سالىندى. وتكەن جىلى كولىكتىڭ بارلىق تۇرلەرىندەگى قاۋىپسىزدىك شارالارىن بۇرمالاۋ سانى تومەندەدى. ونىڭ ءوزى كولىك پروكۋرورلارى جۇمىسىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ ناتيجەسىندە جۇزەگە اسىپ وتىر.
«جەتىگەن – قورعاس» جانە «وزەن – تۇركىمەنستانمەن مەملەكەتتىك شەكارا» جاڭا تەمىر جولدار قۇرىلىسى بارىسىندا ەلەۋلى بۇرمالاۋشىلىقتار انىقتالدى, اتاپ ايتقاندا, جولدىڭ جوعارعى قاباتىنا ساپاسىز ماتەريالدار پايدالانۋعا جول بەرىلگەن جوق. اتالعان بۇرمالاۋشىلىقتاردان كەلگەن شىعىن 1,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. باس كولىك پروكۋراتۋراسىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا «قتج» ۇك» اق انىقتالعان بۇرمالاۋلاردى جويۋ جونىندە شارالار قابىلداپ, جوعارىدا اتالعان سوما مەردىگەرلەردەن ۇستالدى جانە ساپاسىز ماتەريالدار الماستىرىلدى.
«SCAT», «كازاۆياسپاس» جانە «BEK AIR» اۆياكومپانيالارى قىزمەتتەرىنەن دە ورەسكەل بۇرمالاۋشىلىقتار انىقتالدى. ولار قۇرامداۋشى بۇيىمدارىنىڭ مەرزىمدەرى وتكەن, سول سياقتى تەحنيكالىق جارامسىزدىعى بار ۇشاقتاردى پايدالانىپ كەلگەن. ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىنە ىقپال ەتەتىن ۇلكەن كەمشىلىكتەر وزگە دە اۆياكومپانيالار مەن اۋەجايلار قىزمەتتەرىندە انىقتالدى. ولاردىڭ ءىشىندە سەمەي, پەتروپاۆل قالالارىنىڭ جانە ءۇرجار سەلوسىنىڭ اۋەجايلارى نەعۇرلىم پروبلەمالىلار قاتارىنا جاتادى.
مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋداعى زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىنا جۇرگىزىلگەن ماقساتتى قاداعالاۋ جۇمىستارى شيكى مۇنايدى قازاقستان اۋماعىنان ءتۇرلى مۇناي ونىمدەرى دەگەن اتپەن الىپ شىعۋدىڭ قىلمىستىق سحەماسىن انىقتاۋعا جاعداي تۋعىزدى. تەك «Spring Oil Trading» جشس-نىڭ ءوزى عانا ءىس جۇزىندە شيكى مۇناي بولىپ تابىلاتىن 147 مىڭ توننا ءونىمدى «تۇراقتاندىرىلعان مۇناي كومپوزيتى» دەگەن اتپەن ەكسپورتقا شىعارعان. سونىڭ سالدارىنان بيۋدجەتكە 4 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى كەدەندىك باج سالىعى جانە سالىقتار رەتىندە تۇسپەي قالعان.
كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى مەن جەكە تاسىمالداۋشىلاردى تەكسەرۋ بارىسىندا تاسىمالداۋشىلاردىڭ جولاۋشىلاردى تەمىر جول كولىگىندە الەۋمەتتىك ماڭىزدى باعىتتار بويىنشا تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسىرۋىنا بايلانىستى تاسىمالداۋشىلار شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ تۋرالى زاڭنامانىڭ بۇرمالانعاندىعى انىقتالدى. قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە تاسىمالداۋشىلاردىڭ شىعىندارىنا نەگىزسىز جاتقىزىلعان 60 ميلليون تەڭگەدەن استام سۋبسيديالار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە قايتارىلدى.
ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ باعىتىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىستار 28 مىڭنان استام ادامنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا جاعداي جاساپ, قاداعالاۋ اكتىلەرى بويىنشا كولىك كاسىپورىندارى قىزمەتكەرلەرىنە 1,7 ميلليارد تەڭگەدەن استام سومادا ەڭبەكاقى تولەندى.
سول سياقتى مەملەكەتتىك ورگاندار, اسىرەسە, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاراپىنان بولاتىن زاڭسىز ارالاسۋلاردان كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جۇمىستارىنىڭ دا بەلسەندىلىگى ارتتى. وسى ماقساتتاردا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن باق وكىلدەرىن تارتا وتىرىپ, جۇمىلعىش توپتار جۇمىسى ۇيىمداستىرىلدى, ءمالىمەتتەر بارلىق تەمىر جول ۆوكزالدارى مەن اۋەجايلاردا ورنالاستىرىلدى.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىنە قويىلاتىن جاڭا تالاپتارعا سايكەس كولىك پروكۋرورلارى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىلمىستار تۋرالى شاعىمدارى مەن حابارلامالارىن ەسەپكە الۋ, تىركەۋ جانە قاراۋ زاڭدىلىقتارىن ساقتاۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار زاڭدى بۇرمالاۋ, قىلمىستاردى جاسىرۋ جانە شاعىم بەرۋشىلەر قۇقىقتارىن ەسكەرمەۋ فاكتىلەرىنىڭ ءالى دە جويىلماعاندىعىن كورسەتتى. وتكەن جىلى قىلمىستاردى ەسەپكە الۋدان جاسىرۋعا بايلانىستى كولىك پروكۋرورلارى 49 قىلمىستىق ءىس قوزعادى. بۇتىندەي العاندا, قابىلدانعان شارالار قىلمىستاردىڭ اشىلۋ كورسەتكىشتەرىن قولدان جاساۋ ءمۇمكىندىكتەرىنە شەكتەۋ قويۋعا جاعداي تۋعىزدى.
ەسەپكە الۋ-تىركەۋ ءتارتىبىن ساقتاۋدى تەكسەرۋ قورىتىندىلارى باس كولىك پروكۋراتۋراسىنىڭ القا ماجىلىسىندە قارالىپ, قاداعالاۋ اكتىلەرى بويىنشا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ 139 كىنالى قىزمەتكەرى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
قىلمىستاردى تەرگەۋ فۋنكتسيالارى بار ارنايى پروكۋرورلار ينستيتۋتىن ەنگىزۋ جازالاۋلاردىڭ قايتكەندە دە ورىندالۋ ءپرينتسيپىن جۇزەگە اسىرۋ تيىمدىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىردى. بۇل باعىتتا «قتج» ۇك» اق-تا تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ بارىسىندا اقشا قارجىلارىنىڭ ۇرلانۋىنا بايلانىستى قىلمىستاردى تەرگەۋ ايتارلىقتاي ءناتيجەلەر بەردى. بۇل سياقتى بۇرمالاۋلار ەل ەكونوميكاسىنا وراسان زور نۇقسان كەلتىرەدى.
قوعامدا ۇلكەن قوزعاۋ سالعان ىستەردى تەرگەۋ دە ارناۋلى پروكۋرورلار ءتاجىريبەسىنە ەنگىزىلىپ وتىر. ماسەلەن, ارناۋلى پروكۋرورلار 2011 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا اقتوبە وبلىسىنىڭ تاس ستانساسىنداعى جولاۋشىلار جانە جۇك پويىزىنىڭ سوقتىعىسۋىنا بايلانىستى قىلمىستىق ءىستى قارادى. ناتيجەسىندە تەپلوۆوز ماشينيستەرى قوزعالىس قاۋىپسىزدىگى جانە تەمىر جول كولىگىن پايدالانۋ ەرەجەلەرىن بۇرمالاعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلىپ, ءتۇرلى دارەجەدەگى جازالاۋ شارالارىن الدى.
بۇتىندەي العاندا, كولىك پروكۋراتۋراسى ورگاندارىنىڭ قاداعالاۋ قىزمەتىنىڭ ءناتيجەلەرى ونىڭ ودان ءارى دامۋى مەن جەتىلۋى, سونداي-اق وزىنە جۇكتەلگەن ءمىندەتتەردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋى ءۇشىن قاجەتتى بازا رەتىندە قىزمەت ەتەتىن بولادى.
ىبىراي تىلەۋعاليەۆ, باس كولىك پروكۋرورى, اعا ادىلەت كەڭەسشىسى.
