«ءبىز ينفلياتسيا يمپورتىنا قاتتى تاۋەلدىمىز. ەلىمىزگە اكەلىنەتىن ۆاليۋتاعا ساتىپ الىنعان ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى نارىعىنداعى باعالار تەڭگە باعامىنىڭ قۇبىلۋىنا بىردەن اسەر ەتەدى, بۇل جايتتىڭ ءوز كەزەگىندە ينفلياتسياعا دا ىقپالى بار. ەلىمىزدىڭ ونەركاسىپتىك جانە ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگى تۇرعىسىنان قارايتىن بولساق, يمپورتتى الماستىرۋدىڭ الەۋەتتى نيشالارىن ەسكەرە وتىرىپ, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ وتاندىق ءوندىرىسىن دامىتۋ قاجەت», – دەدى تيمۋر ق ۇلىباەۆ.
سوڭعى ءۇش جىلداعى ستاتيستيكا دەرەكتەرىنە قارار بولساق, قانت, سارى ماي, ىرىمشىك سىندى يمپورت تاۋارلارىنىڭ ۇشتەن ءبىر ەسە قىمباتتاعانىن كورەمىز.
رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, 2018 جىلى يمپورت ۇلەسى 3,4 ملرد اقش دوللارىنان 3,6 ملرد اقش دوللارىنا دەيىن ارتقان. وسى رەتتە, جيىنعا قاتىسۋشىلار اتاپ وتكەندەي, قازاقستاندىق شارۋالار ىشكى نارىققا ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرى, قۇس ەتى, جۇمىرتقا سەكىلدى وتاندىق ونىمدەردى جەتكىزەر بولسا, يمپورتتى ەڭ كەمى 1 ميلليارد اقش دوللارىنا ازايتار ەدى.
الايدا, قازاقستان اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ايتارلىقتاي الەۋەتى بولعانىمەن ۇدەرىستى تەجەيتىن بىرقاتار فاكتورلار بار. ماسەلەن, 2000-شى جىلداردىڭ باسىندا ەنگىزىلگەن سۋبسيديالاۋ جۇيەسى وندىرىستىك كورسەتكىشتەردىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتپەدى. بۇعان سەبەپ سۋبيسديالاردىڭ «ىنتالاندىرۋشى» قۇراۋىشىنىڭ السىزدىگى.
ال, مەملەكەتتىك قولداۋدى كوپ جاعدايدا ءىرى جانە ورتا كاسىپورىندار الادى. «اتامەكەن» قر ۇكپ مىندەتى – اگروونەركاسىپ كەشەنى كوميتەتىنىڭ قولداۋىمەن شاعىن كاسىپورىندار مەن كووپەراتيۆتەرگە تەڭدەي شارتتاردى قۇرۋ, ال مەملەكەتتىك قولداۋ مەحانيزمدەرى – شارۋالاردى ءتيىمدى ءوندىرىس جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ىنتالاندىرۋى كەرەك.
«اتامەكەن» تورالقا توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, اگروونەركاسىپ كەشەنى ەل دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تىزىمىندە بولۋى كەرەك. كادر ماسەلەسى جانە جۇمىسپەن قامتۋدان باستاپ, اگروونەركاسىپ كەشەنى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا عىلىمدى ينتەگراتسيالاۋعا دەيىنگى ارالىقتا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن شارالاردىڭ بۇكىل كەشەنىن جانە قولداۋدى ەسكەرۋ ماڭىزدى.
«قازاقستان حالقىنىڭ تەڭ جارتىسىن قۇرايتىن اۋىل تۇرعىندارىن ەڭبەكپەن, تۇراقتى جالاقىسى بار, ماۋسىمدىق ەمەس, جىل ون ەكى ايلىق جۇمىسپەن قامتۋ قاجەت. اۋىلداعى جۇمىس كوزدەرى اۋىل شارۋاشىلىعىمەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار شاعىن جانە ورتا بيزنەس ۇسىنعان قىزمەت تۇرلەرى, ءونىمدى وڭدەۋ, كورشى اۋداندار مەن وبلىستارعا تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى وتكىزۋمەن ولشەنەدى. قازىر جۇرگىزىلىپ جاتقان سكرينينگ جاڭا وندىرىستەر مەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا ارنالعان نەگىزگى نيشالار مەن مۇمكىندىكتەردى انىقتايدى. مۇندا ماڭىزدى ءرولدى اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن تەرەڭ وندەۋ ونەركاسىپتەرى اتقارا الادى. جول, اۋرۋحانالار, مەكتەپتەر, سپورت كەشەندەرى جانە باسقا دا قاجەتتى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىممەن قامتىلعان تىرەك اۋىلداردى دامىتۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىستى جۇرگىزۋ قاجەت. اۋىل تۇرعىندارىنا ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن اۋىلدا ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ قاجەت, اۋىل بالالارىنىڭ ىشىنەن شىققان, مەملەكەتتىك گرانت بويىنشا ءبىلىم العان اگرونومدار, مال دارىگەرلەرى, ينجەنەرلەر مەن مەحانيزاتورلار اۋىلعا قايتىپ, جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ولارعا باسپانا, ورنالاسۋعا قاجەتتى نەسيە ءبولىنىپ, جاعداي جاسالۋى ءتيىس», – دەپ ۇسىندى ۇكپ باسشىسى.
تيمۋر ق ۇلىباەۆ اگرو عىلىمنىڭ بۇرىنعى تاجىريبەسىن قايتا جانداندىرۋعا قاتىستى ويىن ءبىلدىردى. عىلىمي ينستيتۋتتار, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە قاراماستان وتاندىق عىلىم قاجەتتى ناتيجە كورسەتپەي وتىر, سوندىقتان جۇيەگە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر كەرەك. ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن جانە باسقا دا كوزدەردەن قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلىپ, ەڭ جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جاڭا سۇرىپتار مەن تەحنولوگيالارعا سىناق جۇرگىزۋ جانە بەيىمدەۋ بويىنشا تاجىريبەلى شاۋراشىلىقتاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت.
قازاقستان ءۇشىن پايدالى اۋىل شارۋاشىلىعى دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسى مەن ينۆەستتسيالارى وتە ماڭىزدى. ماسەلەن, قازاقستان-گەرمانيا ىسكەرلىك كەڭەسى بيدايدى تەرەڭ وڭدەۋ بويىنشا جوبالارعا باعىتتالۋى مۇمكىن نەسيەلەۋ رەسۋرستارىنا يە. نەمىس ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ وزىق تاجىريبەمەن الماسۋعا, تەحنولوگيالارىن الۋعا جانە اۋىل شارۋاشىلىعىن ەۋرو وداقتا وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«اتامەكەن» قر ۇكپ تورالقا توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ اگروونەركاسىپ كەشەنى كوميتەتىنە قاۋىمداستىقتارمەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا بارلىق ۇسىنىستاردى تالقىلاۋ, قۇزىرلى ورگاندار جانە ۇكىمەت دەڭگەيىندە ارى قارايعى تالقىلاۋ ءۇشىن شوعىرلانعان ۇستانىمدى قالىپتاستىرۋدى تاپسىردى.
