ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك سەرپىنى
سارسەنبى, 12 قىركۇيەك 2012 7:39
قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لي مەن باك كەلەدى. لي مەن باكتىڭ بۇل سوڭعى ءۇش جىلداعى قازاقستانعا ءۇشىنشى ساپارى بولماق. مۇنىڭ ءوزى ونىڭ قازاقستانعا دەگەن ەرەكشە قۇرمەتى مەن ەكى ەل اراسىنداعى جوعارعى دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ دەڭگەيىن كورسەتسە كەرەك.
سارسەنبى, 12 قىركۇيەك 2012 7:39
قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لي مەن باك كەلەدى. لي مەن باكتىڭ بۇل سوڭعى ءۇش جىلداعى قازاقستانعا ءۇشىنشى ساپارى بولماق. مۇنىڭ ءوزى ونىڭ قازاقستانعا دەگەن ەرەكشە قۇرمەتى مەن ەكى ەل اراسىنداعى جوعارعى دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ دەڭگەيىن كورسەتسە كەرەك.
وڭتۇستىك كورەيا باسشىسىنىڭ ەسىمىندە دە تەرەڭ استار بار. «لي مەن باك» قازاق تىلىندە «شاپاعات اكەلۋشى ادام» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى ەكەن. ىرىمشىل قازاق ءۇشىن قوناقتىڭ قۇتتى بولعانى – نۇر ۇستىنە نۇر. جەتپىستى ەڭسەرگەن پرەزيدەنت لي بيزنەس باسقارۋ بويىنشا باكالاۆر ءبىلىمىن الىپ, 1965 جىلى «حەندە», كورپوراتسياسىندا ەڭبەك جولىن باستاپ, باسقارۋشىلىق قابىلەتىن تانىتادى. ساياساتتاعى قادامى 1992 جىلى پارلامەنتكە سايلانۋىنان باستالادى. جەتى جىلدان كەيىن وڭتۇستىك كورەيا استاناسى سەۋلدىڭ مەرى قىزمەتىنە كىرىسەدى. قالا باسشىسى رەتىندە ول تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن, تىرشىلىگىن كوتەرۋ, ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ, سەۋل قالاسىن حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا اينالدىرۋ جانە اكىمشىلىك باسقارۋ جۇيەسىنە اقپاراتتىق جوعارى تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ ىسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزەدى. لي مەن باك قالا باسشىسى رەتىندە وڭتۇستىك كورەيا استاناسىنىڭ ورتالىعىندا قازاقستاننىڭ اللەياسىنىڭ اشىلۋىنا دا اتسالىسقان بولاتىن.
لي مەن باك سەو (Chief Executive Officer – بيزنەس ورتادا پايدالانىلاتىن تەرمين, بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردەن ادا) ءتاسىلىن ۇستانۋشى ەكەنىن جاسىرمايدى. 2007 جىلى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتتىگىنە سايلانعاننان كەيىن مەملەكەتتىك باسقارۋعا كورپوراتيۆتىك باسقارۋ قاعيدالارىن ەنگىزە باستادى.
ول ءوزىنىڭ 2008 جىلعى جەلتوقسانداعى راديوجولداۋىندا بارلىق مۇلكىن كەدەي وتباسىلارعا تاراتىپ بەرۋ نيەتىن جاريا ەتكەن بولاتىن. ال پرەزيدەنتتىك جالاقىسىنىڭ تەك ءبىرىنشىسىن عانا ءوزى پايدالانىپ, قالعانىن اي سايىن بالالارعا كومەك قايىرىمدىلىق قورىنا اۋدارىپ كەلەدى.
لي مەن باك ەلىمىزگە ساپارى قارساڭىندا قازاقستان مەن وڭتۇستىك كورەيا مەملەكەتارالىق بايلانىسىنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى جانە الەمدىك كوكەيكەستى ماسەلەلەر تۋرالى وي بولىسەدى.
– قازاقستان مەن وڭتۇستىك كورەيا اراسىنداعى بايلانىس بەلسەندى دامۋۇستىندە. وعان جوعارى دەڭگەيدەگى ۇدايى رەسمي ساپارلار دا دالەل.دەگەنمەن دە, ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستا ەرەكشە كوڭىل بولەتىن نەمەسە ءالىدە تۇرەن تۇسپەي جاتقان باعىتتار بار ما؟
– ەكى ەل اراسىندا 1992 جىلى ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناتىلعاننان كەيىن, ياعني سوڭعى ەكى ونجىلدىقتا كورەيا مەن قازاقستان قارىم-قاتىناسى قارقىندى دامىدى. ال 2009 جىلدىڭ مامىر ايىندا ەكى ەل بايلانىسى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. قازىرگى تاڭدا كورەيا مەن قازاقستان ەنەرگەتيكا, تابيعي رەسۋرستار جانە ونەركاسىپ ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋ باعىتىندا ءبىرشاما جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. ارينە, ءومىر قوزعالىس دەسەك, زامانا دامۋىمەن ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىس تا ءارتۇرلى باعىتتار بويىنشا تەرەڭدەي تۇسپەك. ءماسەلەن, ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ سەرىكتەستىكتى اتوم ەلەكتر ستانسالارى, جوعارى جىلدامدىقتاعى تەمىر جول بايلانىسى, عىلىم مەن جوعارى تەحنولوگيالار, دەنساۋلىق ساقتاۋ, شاعىن كەمە تۇرعىزۋ مەن لوگيستيكا, سونداي-اق قورشاعان ورتانى قورعاۋ باعىتتارى بويىنشا دامىتۋىنا مۇمكىندىكتەرى مول.
– ال قازاقستانعا بۇل جولعى ساپارىڭىزدىڭ ماقساتى قانداي؟
– مەنىڭ قازاقستانعا بۇل ساپارىم قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن, ياعني مەنىڭ بالقاش سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ كىرپىشىن قالاۋ سالتاناتىنا قاتىسۋىما بايلانىستى بولىپ وتىر. جاڭا ەلەكتر ستانسا – قازاقستان مەن كورەيا مەملەكەتارالىق ەكونوميكالىق سەرىكتەستىگىندەگى ايتۋلى جوبا. ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق بايلانىستىڭ جيىرما جىلدىعىن بيىل مەرەكەلەي وتىرىپ, ءبىز دوستىق قارىم-قاتىناسىمىزدى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى ساپارىمەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك رەتىندە بەكەمدەي تۇسپەكپىز.
– ءوزىڭىز بىلەتىندەي, قازاقستاندا تاريحى وتكەن عاسىردان باستاۋ الاتىنكورەي دياسپوراسى تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بۇل فاكتور ەكى ەلاراسىنداعى مادەني بايلانىستىڭ دا تەرەڭدەۋىنە قانشالىقتى اسەرەتەدى دەپ ويلايسىز؟
– مەن قازاقستاندا 100 مىڭ ەتنوستىق كارىس تۇراتىنىنان جانە ولاردى ءتىپتى قازاقتىڭ ءتورتىنشى ءجۇز وكىلدەرى دەپ ايتاتىنىنان دا حاباردارمىن. ولار ەكونوميكانىڭ, ساياساتتىڭ, عىلىم مەن ءمادەنيەت, سپورتتىڭ سان سالاسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ, ەلدىڭ دامۋىنا وزىندىك ۇلەستەرىن قوسىپ كەلە جاتقانىن بىلەمىن.
مەن كارىس وكىلدەرىنەن تۇراتىن قازاقستاندىق ازاماتتار ەلدەگى ەتنوستىق ۇلىستار اراسىنداعى ەڭ ۇلگىلىلەرى بولىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دامۋى جولىندا ەڭبەك ەتەدى دەپ سەنەمىن. ءبىزدىڭ ۇلىس وكىلدەرى سونداي-اق ەكى ەل اراسىنداعى مادەني-ەكونوميكالىق بايلانىستا «جاندى» كوپىر رەتىندە قىزمەت ەتەدى دەپ ءۇمىتتەنەمىن.
– مامىر ايىندا سەۋلدە يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سامميت ءوتىپ,وعان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيادا قاتىستى. كوپشىلىك بىلەتىندەي, 29 تامىز ن.نازارباەۆتىڭباستاماشىلىعىمەن, بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ شەشىمىمەن يادرولىقسىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنى دەپ جاريالاندى. وڭتۇستىككورەيا مەن قازاقستان يادرولىق قارۋدى جاھاندىق دەڭگەيدە تاراتپاۋداقانشالىقتى ءرول اتقارادى دەپ ويلايسىز؟
– نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا ەكىنشى سەۋل سامميتىنە قاتىسقاندارىنا العىسىم شەكسىز. ءدال سول سامميتتە قازاقستان پايدالانىلعان يادرولىق وتىندى قاۋىپسىزدەندىرۋ بويىنشا شارالاردى اياقتاعانىن جاريا ەتتى. جاسىراتىنى جوق, بۇل وتىن 700-دەن اسا يادرولىق قارۋدى جابدىقتاۋعا جەتەتىن ءونىم ەدى. الايدا, قازاقستان الەمدىك دەڭگەيدەگى تاريحي شەشىم قابىلدادى. قازاقستاننىڭ بۇل تاريحي قادامى سەۋل ءسامميتىنىڭ تابىستى وتۋىنە دە ۇلكەن ۇلەس قوستى.
قازاقستان يادرولىق قارۋدى قىسقارتۋ جانە تاراتپاۋ جونىندەگى پىكىرتالاسقا بەلسەندى قاتىسىپ ءجۇر. ال يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى ايماقتاعى كوشباسشى مەملەكەت ەكەنى داۋسىز. قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن بىردەن ءوز اۋماعىندا يادرولىق سىناق ءجۇرگىزبەيتىنىن جانە يادرولىق قارۋعا قارسى ەكەنىن جاريا ەتتى. ءدال وسى مالىمدەمەدەن كەيىن قازاقستان يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە جويۋ بويىنشا ايتارلىقتاي ءناتيجەگە قول جەتكىزىپ, حالىقارالىق قوعامداستىق ءۇشىن ۇلگى كورسەتتى. قازاقستان سەمەيدەگى يادرولىق پوليگوندى جاۋىپ, اقتاۋداعى يادرولىق رەاكتوردى توقتاتىپ, ورتالىق ازيادا يادرولىق قارۋسىز ايماق جاساۋ باعىتى بويىنشا باستاما كوتەردى. مەن قازاقستاننىڭ مۇنداي كۇش-جىگەرىنە ءتانتىمىن.
2009 جىلدىڭ 2 جەلتوقسانىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 64-ءشى سەسسياسىندا 29 تامىز يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنى دەپ جاريالاندى. بۇل دا قازاقستان باستاماسى ەدى. حالىقارالىق ايتۋلى كۇننىڭ ءۇشىنشى جىلدىعىنا وراي, مەن قازاقستاندى قۇتتىقتايمىن. ەكىجاقتى تەرەڭ بايلانىستاردى نەگىزگە الا وتىرىپ, ءبىزدىڭ مەملەكەتتەر بۇل باعىتتا بىرلەسە جەمىستى جۇمىس ىستەيدى دەپ سەنەمىن.
– سوڭعى كەزدە ءجيى ايتىلىپ جۇرگەن سەۋلدىڭ ورتالىق ازياداعى«رەسۋرستىق ديپلوماتياسىنا» كەڭىنەن توقتالساڭىز. ونىڭ نەگىزگىماقسات-مىندەتى قانداي؟
– ورتالىق ازياداعى مۇناي, گاز, مينەرالدار سياقتى تابيعي رەسۋرستارعا باي مەملەكەتتەرمەن كورەيا ەنەرگەتيكالىق سەرىكتەستىكتى دامىتا وتىرىپ, ءوزارا ءتيىمدى الەمدىك ەكونوميكالىق قاۋىمداستىق قۇرۋعا ۇمىتتەنەدى. ايماقتاعى ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى يگەرۋگە الدىڭعى دەڭگەيدەگى تەحنولوگيالار جانە كورەيانىڭ ەكونوميكالىق دامۋ تاجىريبەسىن پايدالاناتىن بولساق, ەكى جاق ءۇشىن دە ءتيىمدى سەرىكتەستىك مودەلىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بولار ەدى. اشىعىن ايتۋ كەرەك, كورەيا ەنەرگەتيكالىق باعىت بويىنشا تاياۋ شىعىسقا وتە تاۋەلدى. مۇنايدىڭ 80 پايىزىن ءدال سول ايماقتان تاسىلمالدايمىز. ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن ەنەرگەتيكالىق سەرىكتەستىك ورناتۋ ارقىلى كورەيا اسا جوعارى تاۋەلدىلىكتەن قۇتىلىپ, ەنەرگيانىڭ يمپورت كوزدەرىن كوبەيتىپ, بارىنشا تۇراقتى ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارعا قول جەتكىزەدى. ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى ءوز كەزەگىندە, ەنەرگەتيكالىق قۇرىلعىلار, جوبالاۋ, سونداي-اق كورەيانىڭ ءتاجىريبەسى مول سالا – جول سالۋ ءجانە جالپى ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم باعىتىندا ءىلگەرى جىلجيدى.
– ءسىز كەزىندە سەۋل سياقتى ءىرى قالانى باسقارىپ, مول تاجىريبەجيناقتادىڭىز. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا قازىرگى الەمدە قالالاردىڭ بولاشاعىقالاي بولماق؟
– مەن 2004 جىلى قازاقستانعا العاش ساپارمەن سەۋل قالاسىنىڭ مەرى رەتىندە كەلىپ ەدىم. ال قازىر مەن كورەيا پرەزيدەنتى رەتىندە ءۇشىنشى رەت كەلگەلى وتىرمىن. قازاقستانعا اياق باسقان سايىن ەلدەگى, اسىرەسە, استانانىڭ ىسكەرلىك ورتالىعىندا ءجۇرىپ جاتقان جاڭا قۇرىلىستاردىڭ كۋاسى بولامىن. پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستان ساياسي تۇراقتىلىق نەگىزىندە ۇزدىكسىز دامۋ جولىنداعى ۇلتقا اينالىپ وتىر دەپ ەسەپتەيمىن. مۇنىمەن قوسا, استانا از ۋاقىتتا بوي كوتەرگەن ءساتتى قالا رەتىندە كوپتەگەن اكىمشىلىك شاھارلار ءۇشىن ۇلگى بولىپ وتىر. ارينە, بۇل – پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ اسا كورەگەندى ساياساتىنىڭ ناتيجەسى.
كوپتەگەن دامۋشى مەملەكەتتەردە قالالار مەن ۇلت تاۋەلسىزدىگىنىڭ دامۋى تۇسپا-تۇس كەلەدى. كورەيا دا بۇل ۇردىستەن شەت قالمادى. جاڭعىرتۋلار بارىسىندا ەلىمىز اۋىل شارۋاشىلىعى ايماقتارىنان قالالارعا حالىقتىڭ جاپپاي كوشۋىن باستان كەشىردى. ءناتيجەسىندە, سەۋل مەن ونىڭ ماڭايىنداعى قالالارداعى تۇرعىنداردىڭ سانى جالپى ەل حالقىنىڭ جارتىسىنان استى.
شەكتەۋلى كەڭىستىكتە كۇن سايىن كوبەيىپ بارا جاتقان ادامداردى قامتاماسىز ەتىپ, سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن قالالاردا ءتۇرلى عيماراتتاردى بارىنشا كەڭەيتۋگە تىرىستىق. ءبىز تار ايماقتا ءتىرشىلىكتى جالعاستىرۋ ءۇشىن جاڭا قۇرىلىس سالۋدان گورى, سۇرانىستى ءتومەندەتىپ, بار عيماراتتاردى اسا ۇلكەن تيىمدىلىكپەن وزگەرتۋگە ءماجبۇر بولىپ وتىرمىز. ەكولوگيالىق باسەكەلەستىكتە قالالىق ونەركاسىپ پەن شارۋاشىلىقتى دامىتۋ ماقساتىندا چحونگەچحون گاز اعىمى جوباسىن جاڭعىرتۋدى باستادىق. بۇل جوبا شەڭبەرىندە سەۋل قالاسى تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىسى دا, قورشاعان ورتا دا ءبىرشاما جاقساردى. پرەزيدەنت قىزمەتىنە كىرىسكەننەن كەيىن دە, اتالعان جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا قول جەتكىزگەن ءتاجىريبە نەگىزىندە بەلسەندى تۇردە ءتورت جوبانى جالعاستىردىم. ولار كليماتتىڭ وزگەرۋىنە كۇرەس باعىتىنداعى شارالار شەڭبەرىندە وزەندەردى قالپىنا كەلتىرۋ مەن كوگالداندىرۋ بولىپ تابىلادى. قالالاردىڭ كەلەشەگى تەك ەكولوگيالىق تازالىقتا, اۋانىڭ لاستانباۋىندا جانە كوگالداندىرۋدا بولماق. ياعني, بولاشاقتىڭ قالاسى تەك جاسىل قالالار بولۋ كەرەك.
– كورەياارالىق ماسەلەنى رەتتەۋدە التىجاقتى ۇنقاتىسۋ قانشالىقتى تابىستى بولادى دەپ ويلايسىز؟
– اقش-پەن 29 اقپانداعى كەلىسىمگە قاراماستان, 13 ساۋىردە سولتۇستىك كورەيا قۇرلىقارالىق زىمىران ۇشىردى. وسىنىڭ سالدارىنان حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ پحەنيانعا دەگەن سەنىمى جوعالدى. مۇنداي كەزدە التى جاقتى كەلىسسوزدەردى جالعاستىرۋ تۋرالى ايتۋ ارتىق بولار. قازىرگى تاڭدا, باستىسى – سولتۇستىك كورەيانىڭ ءوز ءمىندەتتەمەلەرىن حالىقارالىق كەلىسىمدەرگە جانە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قارارىنا ءسايكەس ورىنداۋى ماڭىزدى بولىپ وتىر. ەڭ ءبىرىنشى, پحەنيان يادرولىق قارۋدان باس تارتا وتىرىپ, ءتۇسىنىستىك پەن قولداۋ تانىتىپ, حالىقارالىق سەنىمدى قايتارۋعا تىرىسۋى كەرەك.
– جاقىندا سولتۇستىك كورەيا ايماعى ارقىلى وڭتۇستىك كورەياعا قۇبىر تارتۋ باستاماسى كوتەرىلدى. بۇل تۋرالى پىكىرىڭىز قانداي؟
– 80-ءشى جىلدارىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ, رەسەيدەن سولتۇستىك كورەيا ارقىلى وڭتۇستىك كورەياعا تابيعي گاز تارتۋدى ارماندادىم. مۇنداي جوبا رەسەيدىڭ قيىر شىعىسى مەن كورەيا اراسىندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋمەن قاتار, كورەيا تۇبەگىندە تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىككە نەگىز بولار ەدى.
رەسەي مەن وڭتۇستىك كورەيا اراسىنداعى 2008 جىلعى كەلىسىمگە سايكەس, ەكى ەلدىڭ گاز وندىرەتىن كومپانيالارى اراسىندا جۇمىس دەڭگەيىندەگى كەلىسسوزدەرى ءجۇرىپ جاتىر. پرەزيدەنت پۋتينمەن بۇل باعىتتاعى كەزدەسۋلەرىمىز بۇل جوباعا قارقىن بەرەدى دەپ ويلايمىن.
– بيىلعى جىلدىڭ باستى وقيعاسى لوندون وليمپياداسى بولدى. وندا وڭتۇستىككورەيالىق سپورتشىلار اسا تابىستى ونەر كورسەتتى. سپورت بەيبىتشىلىك كوگەرشىنى دەيدى. سيدنەي, افينا, تۋرين وليمپيادالارىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا كحدر مەن وڭتۇستىك كورەيا سپورتشىلارى ءبىر تۋدىڭ استىندا شىققانى ەسىمىزدە. 2016 جىلعى ريو-دە-جانەيرو وليمپياداسىندا قوس كورەيا بىرلەسكەن كوماندا رەتىندە ونەر كورسەتۋگە ءازىر مە؟
– بۇگىنگە دەيىن كورەي ءبىرلەسكەن كومانداسىن 2016 جىلعى وليمپياداعا جاساقتاۋ ماسەلەسى قارالعان ەمەس. دەگەنمەن, وليمپياداعا قاتىسۋدىڭ ءوزى اسا ماڭىزدى. ەكى كورەيا دا جارىستاردا قاتار ونەر كورسەتىپ, بەيبىتشىلىك فەستيۆالىندە ءوز قابىلەتتەرىن بارشا الەمگە پاش ەتە الادى.
بۇگىنگە دەيىن سەۋل مەن پحەنيان اراسىندا باسقا سەكتوردان گورى ءدال وسى سپورت سالاسىندا ىنتىماقتاستىق جوعارى بولىپ وتىر. ەكى كورەيا مەملەكەتى 2016 جىلعى وليمپيادا مەن باسقا دا كورەياارالىق ماسەلەنى جاقسارتاتىن حالىقارالىق شارالارعا بىرلەسە قاتىسۋعا قادامدار جاسايدى دەپ ءۇمىتتەنەمىن. قازاقستان لوندون وليمپياداسىندا جەتى التى مەدالمەن ون ەكىنشى ورىندى يەلەندى. شىنتۋايتىندا, حالىق سانىمەن سارالاناتىن بولسا, قازاقستاندىقتار ءبىرىنشى ورىنعا شىعار ەدى. قازاقستان وليمپيادادا سپورتتاعى شەبەرلىكتەرىمەن قاتار, ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىن دە پاش ەتە الدى.
– ءسىز ءوزىڭىزدىڭ سەو ۇستانىمىندا ەكەنىڭىزدى اشىق ايتىپ كەلەسىز. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا ساياسات پەن بيزنەس ءبىر-بىرىمەن قانشالىقتى بايلانىستى, ءبىر-ءبىرىن قانشالىقتى تولىقتىرا الادى؟
– قازىر ۇكىمەت جۇمىسىندا ءجاي باسقارۋشىلىق ۇعىمىنان گورى, مەنەدجمەنتتىك يدەياسىنا باسا نازار اۋدارىلادى. ارينە, باسقارۋدىڭ ەكەۋى دە بىردەي كورىنۋى ءمۇمكىن, الايدا ەكىنشىسىندە حالىققا قىزمەت ەتۋ ساپاسىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. مەنىڭ كومپانيا باسشىلىعىنداعى تاجىريبەم مەملەكەت باسقارۋدا دا كومەكتەستى. كاسىپكەرلىك وي-قابىلەت پەن بيزنەستى دامىتۋداعى ءىس-تاجىريبە مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ماسەلەلەردى بارىنشا ءتيىمدى شەشۋگە دە ىقپال ەتۋدە.
دەگەنمەن, مەملەكەتتى باسقارۋ بيزنەس وپەراتسيا جاساۋدان الدەقايدا جاۋاپتى دا اۋىر, ويتكەنى ۇكىمەت جالپى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتىپ, ەلدى وركەندەتۋى كەرەك. قازىر ءبىزدىڭ ۇكىمەت باي مەن كەدەي, ءىرى بيزنەس پەن شاعىن كاسىپكەرلىك, قارتتار مەن جاستار اراسىنداعى الشاقتىقتى جويۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. جاھاندىق قارجى-ەكونوميكالىق ەكى داعدارىستان كەيىن مەن پرەزيدەنت اكىمشىلىگىندە بىرىڭعاي ەكونوميكالىق دامۋ قاعيداتىن بەكىتتىم. مەنىڭ ويىمشا, ءبىز جەكەلەگەن كومپانيالار مەن اكتسيونەرلەردىڭ جەكە مۇددەسىن, پايداسىن, تابىسىن عانا ويلاۋ شەڭبەرىنەن شىعۋىمىز كەرەك. ولار تۇتىنۋشىلار مەن جالپى قوعام مۇددەسىن بىردەي نازاردا ۇستاۋى ءتيىس. تەك سوندا عانا مەملەكەت پەن بيزنەس ەكىجاقتى تەپە-تەڭ دامۋ جولىنا تۇسەدى.
اڭگىمەلەسكەن ىلياس وماروۆ,
جۋرناليست, ارنايى
«ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن.
سەۋل.
سۇحباتتى ۇيىمداستىرۋعا كورسەتكەن كومەگى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وڭتۇستىك كورەيا رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىلىگىنە العىس ايتامىز.
