بىرلىكتىڭ بەرەكەلى بەسىگى ۇرپاق جالعاستىعىنا كوڭىل ءبولىندى
جۇما, 4 مامىر 2012 8:27
ەلىمىزدە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بىرەگەي ينستيتۋتى قۇرىلدى. مىنە, بيىل سول اسسامبلەياعا ون جەتى جىل تولىپ وتىر. وسى جىلدارى اسسامبلەيا ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ۇلتتار مەن ۇلىستار وكىلدەرىن ءبىر ادامنىڭ بالاسىنداي بىرىكتىرىپ, ۇيىتىپ وتىراتىن ۇلكەن كۇشكە اينالۋدا.
جۇما, 4 مامىر 2012 8:27
ەلىمىزدە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بىرەگەي ينستيتۋتى قۇرىلدى. مىنە, بيىل سول اسسامبلەياعا ون جەتى جىل تولىپ وتىر. وسى جىلدارى اسسامبلەيا ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ۇلتتار مەن ۇلىستار وكىلدەرىن ءبىر ادامنىڭ بالاسىنداي بىرىكتىرىپ, ۇيىتىپ وتىراتىن ۇلكەن كۇشكە اينالۋدا.
مەن اسسامبلەيا قۇرىلعان كۇننەن, ياعني 1995 جىلدان اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ مۇشەسىمىن. قحا-نىڭ جىل سايىنعى سەسسياسىنا قاتىسقانىمداعى كوزىمنىڭ جەتكەنى, قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ۇلتتاردىڭ اقىلماندىعى. ويتكەنى, ولار ەگەمەندىگىن العان جاس مەملەكەتتىڭ, ونىڭ باسشىسىنىڭ ءتوڭىرەگىنە توپتاسىپ, بەيبىتشىلىك يدەياسىن جالعاستىرۋدا جانە ەلباسىنىڭ سارا ساياساتىن ىسكە اسىرىپ كەلەدى.
جاقىندا وتكەن قحا-نىڭ ءحىح سەسسياسى دا ەلىمىزدەگى بىرلىك پەن كەلىسىمدى, بەرىك ىنتىماقتاستىقتى, سونداي-اق ءار ازاماتتىڭ ءوزىنىڭ تۋعان جەرىنە, ەلىنە, وتباسىنا دەگەن ادالدىعىن ايعاقتاي ءتۇستى. مىنە, وسى ايتىلعانداردىڭ ەڭ باسىندا جاستاردىڭ تاربيەسى مەن وتباسى ماسەلەسى تۇردى. اسىرەسە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ سويلەگەن ءسوزىنەن مەنىڭ جادىمدا جاستارعا, ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاققا دەگەن قامقورلىعى تۋرالى ايتقاندارى ەرەكشە ساقتالىپ قالدى. شىنىندا دا, ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى سول جاستارعا بايلانىستى.
اسىرەسە, ماعان اكۋشەر-گينەكولوگ دارىگەر رەتىندە پرەزيدەنتتىڭ جاستارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋى جانىما جىلى تيەدى. ءويتكەنى, ءبۇگىندە ەلىمىزدە دۇنيەگە ۇرپاق اكەلەتىن بۋىن – 20-24 جاستاعى جاستار. مىنە, سولار ەڭ الدىمەن مەملەكەتتەن قولداۋ كۇتەدى. ولاي دەيتىنىم, بىزدەر ەلىمىزدەگى بەس ءىرى جوعارى وقۋ ورنىندا الەۋمەتتىك زەرتتەۋ ءجۇرگىزگەنىمىزدە, جاستاردىڭ بارلىعى جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىنى ءارى بىرنەشە بۋىن ۇرپاق جالعاستىرۋدى, ياعني 30 پايىزدان استامى وتباسىندا ءۇش جانە ودان دا كوپ بالانىڭ بولۋىن قالايتىنىن ءبىلدىردى. مەنىڭشە, بىزدەر وسىنداي وڭ ىقىلاس-پەيىلدى قولداۋىمىز كەرەك. «وتان وتباسىنان باستالادى» دەگەن, سوندا عانا وتباسىمىزدا بەرىكتىك, تۇراقتىلىق كورىنىس تاۋىپ, ولار مەملەكەتىمىزدىڭ نىعايۋىنا, وركەندەپ گۇلدەنۋىنە قىزمەت ەتپەك.
بىردە شۆەتسيادا وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسقانىم بار. وندا كۇن ءتارتىبىندە از ۇلتتار ايەلدەرىنىڭ جاعدايى دەگەن ماسەلە كوتەرىلدى. سوندا مەن تۇرىپ مۇنداي كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەنى ءتۇسىنبەيتىنىمدى ايتتىم. ويتكەنى, قازاقستاندا ونداي پروبلەما جوق. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تۇراتىن بارلىق ەتنوستاردىڭ مۇددەسىن بولمەي قارايتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بار ەكەنىن, ءبىز سونىمىزبەن ماقتاناتىنىمىزدى ءارى ءاربىر ادام ءوزىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتىلىگىمەن, بىلىمىمەن مەملەكەتتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ جاتقانىن جەتكىزدىم.
تاعى ءبىر ايتارىم, پرەزيدەنتىمىزدىڭ وتكەن سەسسياداعى بايانداماسى سونشالىقتى رۋحاني جاعىنان بايىپتى بولىپ, ەتنوستاردىڭ ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارىنا باعىتتالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ سونداعى ايتقان باستامالارى, ۇسىنىستارى مەن مىندەتتەرى ەلىمىزدىڭ ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وركەندەپ, تۇراقتى دامۋىنىڭ تۇعىرناماسى رەتىندە قابىلداندى. مەن قحا سەسسياسىنا قاتىسقانىمدى مارتەبە كورەمىن. سونداي-اق مەملەكەتىمىزدىڭ نىعايۋىنا ءوز ەڭبەگىممەن ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقانىمدى ماقتان تۇتامىن.
نينا قايۋپوۆا, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سىيلىعىنىڭ يەگەرى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
ەكى ەلدى ەگىز ەتكەن – «تامىرى ءبىر بايتەرەك»
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باسشىلىق ەتۋىمەن قازاق جەرىندەگى قىرعىز ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى ەلىمىزدە «تامىرى ءبىر بايتەرەك» اتتى تاريحي-مادەني جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الدى.
الماتىداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى مۇراجاي-ءۇيدىڭ ءماسليحات زالىندا «مۇحتار اۋەزوۆ, شىڭعىس ايتماتوۆ. قازاق-قىرعىز تاريحي-مادەني بايلانىستارىنىڭ اجىراماس بىرلىگى تۋرالى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا باۋىرلاس ەكى ەلدىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەميالارىنىڭ مۇشەلەرى, عالىمدار مەن قوعام قايراتكەرلەرى باس قوسىپ, تاعدىرلارى تامىرلاس قازاق پەن قىرعىزدىڭ ءوزارا تاريحي-مادەني, رۋحاني ءھام عىلىمي ورتاق قازىناسىنا قاتىستى كەلەلى ءاڭگىمە قوزعادى.
بۇل – 2011 جىلدىڭ 20 ماۋسىمىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن قىرعىزستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ اراسىندا جاساسقان ارىپتەستىك كەلىسىم-شارتقا وراي جانە دە «تۇركى حالىقتارىنىڭ ءوزارا مادەني ۇندەستىگى: تاريح پەن زامانا» اتتى يگى شارا اياسىندا ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتىنىڭ مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, عالىمدارى مەن مادەني قىزمەتكەرلەرى, سونداي-اق جازۋشىلارى مەن جۋرناليستەرى اراسىندا تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋ جانە رۋحاني ورتاق قۇندىلىقتارىمىزدى كۇللى الەمگە پاش ەتۋ ماقساتىندا الماتى قالاسىندا وتكىزىلىپ وتىرعان العاشقى باسقوسۋ.
اعىمداعى جىلدىڭ 27-28 ناۋرىزىندا قىرعىزستاننىڭ استاناسى بىشكەكتە حالىقارالىق سەمينار بولىپ, وندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن دۇنيەگە كەلگەن ۇلتارالىق تۇسىنىستىك پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق جارقىن ۇلگىسى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەلەشەگى مەن ارىپتەستىك بايلانىس جاساۋ ءتاجىريبەسىن تالقىلاعان ۇلكەن جيىن وتكەن ەدى. سول جيىندا قازاق جەرىندەگى تاتۋلىق پەن ۇلتارالىق جانە ءدىني اۋىزبىرلىكتىڭ مىزعىماس مودۋلىنە قىزىعۋشىلىق تانىتقان كورشىلەس رەسپۋبليكالاردىڭ وكىلدەرى بۇل تاقىرىپتى قىزۋ قولداپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن اتقارعان شارالارىن ءوز مەملەكەتتەرىندە بەيبىت ءومىردىڭ كەپىلى رەتىندە جۇزەگە اسىرۋعا نيەت بىلدىرىسكەن بولاتىن. مىنە, سول ىزگى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا باۋىرلاس ەلدىڭ وكىلدەرى قازاق جەرىندە «تامىرى ءبىر بايتەرەك» دەگەن اتپەن تاريحي-مادەني جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الىپ وتىر. بۇل جوبا مامىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدىڭ 9 وڭىرىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قولداۋىمەن اتقارىلماق.
دوڭگەلەك ۇستەلگە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى باس كونسۋلى س.ۋبۋكەەۆ, قىرعىز رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق اكادەمياسى جانىنداعى فيلوسوفيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى و.توگۋزاكوۆ, ي.اراباەۆ اتىنداعى قىرعىز مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ت.ابدراحمانوۆ, قازاق ەلى تاراپىنان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ا.كاراپەتيان, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ۋ.قاليجان, «م.اۋەزوۆ قورىنىڭ» پرەزيدەنتى م.اۋەزوۆ, الماتى قالالىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى م.احەتوۆ جانە وزگە دە عالىمدار قاتىستى.
اتالمىش جوبانىڭ ماقساتى ۇلتتار اراسىنداعى تۇسىنىستىك پەن بەيبىت قاتىناستى نىعايتۋ, جاس ۇرپاقتى ەكى ەلدىڭ زاڭعار جازۋشىلارى اۋەزوۆ پەن ايتماتوۆ شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتاي وتىرىپ باۋىرماشىلىقتا, ءوزارا تۋىستىق قاتىناستا ءتاربيەلەۋ جانە قازاق پەن قىرعىزدىڭ مادەنيەتىن, سالت-ءداستۇرى مەن رۋحاني قۇندىلىقتارىن قاستەرلەپ, الەمدىك مادەنيەتتىڭ كوگىنە شىعارۋدى كوزدەيدى.
دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىنان كەيىن باۋىرلاس قازاق-قىرعىز مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى, رۋحاني-مادەني قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا ەكىجاقتى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
قانات ەسكەندىر,
الماتى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.
