قازاقستان تاۋەلسىز ەل بولعان ساتتەن باستاپ بۇگىنگە دەيىن فۋتبولدى دامىتۋ ءۇشىن ءتۇرلى باعدارلامالار جاساپ, سونى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. مىسالى, 10 جىل بۇرىن ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن برازيليا پرەزيدەنتى لۋيس يناسيو لۋلا دا سيلۆامەن ورتاق كەلىسىمگە كەلدى. «پەنتاكامپەوندار» ەلىنە فۋتبولدىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋگە بارعان جۇزدەن اسا ءجاسوسپىرىمنىڭ قازىر بەس-التاۋى پرەمەر-ليگادا دوپ تەۋىپ ءجۇر.
قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ (قفف) باس حاتشىسى ازامات ايتقوجيننىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا فەدەراتسيا فۋتبول ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا 2018-2022 جىلدارعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسىن قابىلداعان. جاڭا جوبا اياسىندا بالالارعا فۋتبولدىڭ العاشقى قىر-سىرىن باۋليتىن, تەحنيكالىق شەبەرلىگىن جاستايىنان شىڭدايتىن باپكەرلەردى وقىتۋ قولعا الىنىپ وتىر.
«ەل فۋتبولىن دامىتۋ ماقساتىندا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر فۋتبولىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار وراسان. ماسەلەن, بالالار فۋتبولىن دامىتۋ ءۇشىن 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما اياقتالىپ, ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە كاسىپقوي فۋتبول كلۋبتارىنىڭ جانىنان فۋتبول ورتالىقتارى اشىلدى. قازىرگى تاڭدا فۋتبول ورتالىقتارى مەن اكادەميالاردىڭ 250-دەن استام تۇلەگى پرەمەر-ليگا, ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ليگا كوماندالارىنىڭ قاتارىندا وينايدى. جالپى سانى 6 مىڭنان استام بالا ەلىمىزدەگى فۋتبول ورتالىقتارى مەن اكادەميالاردا تەگىن جاتتىعادى. فۋتبول ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن ايماقتىق باپكەرلەر ۇنەمى قاداعالاپ وتىرادى», دەيدى ا.ايتقوجين.
باس حاتشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇدان بولەك تە فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ بالالار فۋتبولىن دامىتۋ ءۇشىن ىستەپ جاتقان جۇمىستارى بارشىلىق. ارينە بالالار فۋتبولىنا كوڭىل بولگەن دۇرىس. بىراق وتاندىق فۋتبولدى وركەندەتۋ ءۇشىن الدىمەن مىناداي ماسەلەلەردى شەشىپ العان دۇرىس سياقتى. ەڭ ءبىرىنشى, لەگيونەرلەرگە باسىمدىق بەرۋ وتاندىق فۋتبولدى وركەندەتپەيدى. ولارعا 20-30 ميلليون دوللار تولەپ ەلگە الدىرتقانشا, سول قارجىنى جاس فۋتبولشىلاردىڭ بولاشاعىنا ينۆەستيتسيا رەتىندە قۇيعان الدەقايدا ءتيىمدى. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى باسشىلىق فۋتبولعا دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتىپ, فۋتبولعا تۇراقتى قولداۋ كەرەك. بىزدەگى ءوڭىر فۋتبولىنىڭ دامۋى قازىرگى تاڭدا اكىمنىڭ فۋتبولعا دەگەن كوزقاراسىنا تاۋەلدى بولىپ تۇر.
ەكىنشى, ءار وڭىردەگى ستاديونداردى زامان تالابىنا, حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەستەندىرۋ. ءدال قازىر قازاقستاندا ءجونى ءتۇزۋ ستاديونى بار استانا مەن الماتى قالالارى عانا. قالعان ستاديوننىڭ جاعدايلارى سىن كوتەرمەيدى. ستاديونداردىڭ تالاپقا ساي ەمەستىگىن «استانا» مەن ۇلتتىق قۇرامانىڭ ەكس-باپكەرى ستانيمير ستويلوۆ ءجيى سىنعا الاتىن. ء«بىز قازاقستان فۋتبولى ىلگەرى دامىعانىن قالاساق, ستاديونداردى رەتكە كەلتىرۋ كەرەك. ءبىزدىڭ كلۋبتار, فۋتبول فەدەراتسيالارى وسى تۋرالى ويلانعاندارى ءجون. قازاقستان ىشىندەگى ستاديونداردىڭ ساپاسىن ارتتىرماي, ەۋروپادا اتوي سالۋ مۇمكىن ەمەس», دەيدى ول.
ءۇشىنشى, فۋتبولعا بولىنگەن قارجىنى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جانە جابىق مانەجدەرگە جۇمساۋ قاجەت. ەگەر وبلىس ورتالىقتارىندا جابىق كەشەندى مانەجدەر مەن شاعىن ستاديوندار سالىنسا, باسقا قاراپايىم ماسەلەلەر دە شەشىلەر ەدى. بىلتىر رەسەيدە وتكەن الەم چەمپيوناتىنا تۇڭعىش رەت قاتىسقان يسلانديا الا دوپتىڭ اينالاسىنداعى ماسەلەنى الدەقاشان شەشىپ تاستاعان. جالپى, بۇل مەملەكەت فۋتبول ويناۋعا قولايسىز ايماق سانالعاندىقتان ولار سوڭعى 15 جىلدا جابىق مانەج سالۋعا كوشتى. ناتيجەسىندە, يسلانديا قۇراماسى FIFA رەيتينگىندە 38-ورىندا كەلەدى.
ارداگەر فۋتبولشى يۋسۋپ شاديەۆ تە قازاقستاننىڭ الەمدىك رەيتينگتە جوعارىلاۋى ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە بالالار فۋتبولىن دامىتىپ, جابىق كەشەندى مانەجدەر سالىناتىن بولسا, وتاندىق فۋتبولدىڭ وركەندەيتىنىن ايتادى.
«قازىرگى كەزدە قازاق فۋتبولى نەگىزىنەن سولتۇستىك ايماقتا ورىستەپ جاتىر. ول ايماقتارعا مىندەتتى تۇردە جابىق مانەجدەر قاجەت. سول كەزدە الەم, ەۋروپا چەمپيوناتتارى تۋرالى ويلانامىز. FIFA رەيتينگىندە دە جوعارىلايتىنىمىز ءسوزسىز. ايتپەسە, باسقاسىنىڭ ءبارى بوس ءسوز. ەگەر ينفراقۇرىلىم مەن ساپالى مامانداردى دايارلاي الساق, الداعى 15 جىلدا ۇزدىك وتىز ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋىمىزگە شامامىز جەتەدى», دەيدى شاديەۆ.
فۋتبول تاريحىندا ينفراقۇرىلىم مەن بالالار فۋتبولىنا كوڭىل ءبولىپ, 10-15 جىلدا جەتىستىككە جەتكەن قۇرامالار وتە كوپ. سولاردىڭ ءبىرى – بەلگيا قۇراماسى. وسىدان 10 جىل بۇرىن FIFA رەيتينگىندە 53-ورىندا بولعان بەلگيا قازىر رەيتينگ كوشىن باستاپ تۇر. ءبىر قىزىعى, بەلگيا تاريحتا بىردە-ءبىر ءتۋرنيردى جەڭبەگەن. بەلگيا قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى ميشەل سابلون جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار قۇرامالارىمەن جۇمىس ىستەيتىن بوب بروۆايس ەسىمدى جاتتىقتىرۋشىمەن بىرىگىپ, 2000 جىلداردىڭ باسىندا ەلدەگى فۋتبولدى دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى جوسپارىن جاسادى.
سابلون مەن بروۆايس كورشىلەس گوللانديا مەن فرانتسيانىڭ جاتتىقتىرۋ تاسىلدەرى مەن فيلوسوفياسىن زەرتتەۋگە كىرىسىپ, «اياكس» جانە «بارسەلونا» كلۋبتارىنىڭ «شەبەرحاناسىنان» وتەدى. زەرتتەۋ جانە تاجىريبە الماسۋ ناتيجەسىنەن كەيىن ولار بەلگيانىڭ جاستار مەن جاسوسپىرىمدەر قۇرامالارى بىردەي 4-3-3 جۇيەسىمەن ويناۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىندى. ءبىرىنشى كەزەكتە ناتيجە ماڭىزدى ەكەنىن ۇعىنىپ, العاشقى رەۆوليۋتسيالىق قادامدار جاسادى. ماسەلەن, بالالارعا 2ح2, 5ح5, 8ح8 فورماتىنداعى كىشى الاڭداردا ويناۋعا مۇمكىندىك بەردى. سول ارقىلى دريبلينگ پەن دوپتى دياگونالدى اسىرۋعا شىڭدادى. وسىلايشا تالانتتى بالالار قوسىمشا تاجىريبە جيناقتاپ, وزدەرىن دامىتا ءتۇستى. بەلگيالىقتار قازىر سول جۇمىستىڭ ناتيجەسىن كورىپ وتىر. قۇرامانىڭ قازىرگى جۇلدىزدارى اكسەل ۆيتسەل, ستيۆەن دەفۋر, تيبو كۋرتۋا, كەۆين دە بريوينە, ناسەر شادلي جانە مۋسسا دەمبەلەنىڭ بارلىعى دا وسىنداي مەكتەپتەردە دايىندالعان ەدى. ءسويتىپ بەلگيا از ۋاقىتتا توپ قۇرامالاردىڭ قاتارىنا ەندى. وسىنداي قاجىرلى ەڭبەك پەن ناتيجەلى جۇمىستىڭ ارقاسىندا بەلگيا قۇراماسى بىردە-ءبىر بىرىنشىلىكتى جەڭبەي-اق, FIFA رەيتينگىندە كوش باستاپ تۇر.
الەمدىك دەڭگەيدە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن نە كومانداسى, نە قۇراماسى جوق قاتار ەلى 2022 جىلعى الەم چەمپيوناتىن وتكىزەدى. جاز ايىندا اۋا رايىنىڭ 50 گرادۋسقا دەيىن ىسۋىنا بايلانىستى قاتىسۋشى كوماندالار مەن فۋتبولشىلارعا جايلى بولۋ ءۇشىن ستاديونداردى كونديتسيونەرلەرمەن جابدىقتاپ جاتىر. مەملەكەتتىڭ فۋتبولعا دەگەن كوزقاراسىنىڭ ارقاسىندا قاتار جۋىردا ازيا كۋبوگىن جەڭىپ الدى. FIFA رەيتينگىندە قازىر 55-ورىندا كەلەدى. مەملەكەتتىڭ فۋتبول فەدەراتسياسى سوڭعى 10-15 جىل كولەمىندە بار نازاردى بالالار فۋتبولىنا اۋدارعان. وسى ماقساتپەن ولار يسپانيالىق باپكەر فەليكس سانچەس باستى شاقىرىپ, 2006 جىلدان باستاپ اسپيرا اكادەمياسىندا قاتارلىق بالالاردى «بارسەلونا» جۇيەسى نەگىزىندە جاتتىقتىرا باستادى. بالاقايلار ەرجەتكەن كەزدە سانچەس ولاردى جاسوسپىرىمدەر قۇراماسىنىڭ باپكەرى رەتىندە باۋلۋىن جالعاستىردى. ناتيجەسىندە, يسپان مامانىنىڭ باسشىلىعىمەن 19 جاسقا دەيىنگى قۇراما 2014 جىلى ازيا چەمپيوناتىندا توپ جارسا, اراعا 5 جىل سالىپ سول قۇرام سانچەستىڭ باپتاۋىمەن ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت ازيا كۋبوگىن جەڭىپ الدى. اكرام افيف, ءالي الموەز, باسسام ءال-راۋي جانە ابدەلكارىم حاسسان سىندى جاس فۋتبولشىلاردىڭ ەسىمى جاقىن ءبىر-ەكى جىلدىقتا ەۋروپا فۋتبولىن دا ءدۇر ەتكىزۋى عاجاپ ەمەس.
قازاقستان الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋى جونىندە جاڭا ستراتەگيالىق ماقسات قويىپ وتىر. قازىر ەلىمىز وسى باعىتتاعى ناتيجەلى جانە جۇيەلى جۇمىستىڭ ارقاسىندا قارقىندى دامىپ كەلەدى. الايدا ءار 5-10 جىل سايىن فۋتبولدى دامىتۋ ءۇشىن جاڭا باعدارلاما قابىلدايتىن قازاقستان فۋتبولى دامىعان, ينفراقۇرىلىمى جولعا قويىلعان ەل رەتىندە FIFA رەيتينگىندە توپ-30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن بىزگە جوعارىدا ايتقان ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋ كەرەك.
ءالي بيتورە,
«Egemen Qazaqstan»
