تەاتر • 18 اقپان، 2019

قۇدالاردى نەمەرە تاتۋلاستىرادى

211 رەتكورسەتىلدى

ونەر ورتاق. وندا شەكارا بولمايدى. وعان شىمكەنتتەگى وزبەك دراما تەاترىندا قويىلعان بەلگىلى قاراقالپاق دراماتۋرگى ورازباي ابدۋراحمانوۆتىڭ «ۋجارلار» («قىرسىقتار») كومەدياسى دالەل. جاۆلون سايتوۆ ساحنالاعان كوركەم تۋىندىنى وزبەك تىلىنە نۋريللو اببوسحون تارجىمالاعان. تۋىندىنى ساحنالاعان تەاتردىڭ باس رەجيسسەرى، شىڭعىس ايتماتوۆ اتىنداعى حالىقارالىق سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى قۋاندىق قاسىموۆ.

بۇل كومەديادا تەاتر اكتەرلەرى اسا ءبىر شەبەرلىكپەن قوعامدا بەلەڭ العان «مەنىكى جۇرە تۇرسىن، سەنىكى تۇرا تۇرسىن» دەگەن وزىمشىلدىكتى مىس­قىلداپ، اياۋسىز ءاجۋالاپ كورسەتەدى. 

وقيعا قاراقالپاق اۋىلدارىنىڭ بىرىندە ورىن الادى. ماتريزا مەن حالمۋراد ەسىمدى ەل اعالارى شاي ۇس­تىندە ءوسىرىپ وتىرعان ۇل مەن قىزى­­­نا قۇدالىق تۋرالى سويلەسەدى. وسى ەكى ورتادا اۋزى دۋالى اۋىل اقساقال­دارىنىڭ ارالاسۋىمەن قىزدىڭ قالىڭ­مالىنا قوس قۇدا كەلىسىمگە كەلەدى. كەنەتتەن داستارقان باسىندا ورىن العان ونبەيتىن داۋعا بولا ءوز ايتقان­دارىنان قايتپاي، ءتاپ-ءتاتتى قانتتاي قۇ­دالىق بۇزىلادى. 

كوركەم تۋىندىدا كۇلكىلى ديالوگتەر مەن ەبەدەيسىز ارەكەتتەر ار­قىلى «تەك مەنىڭ ايتقانىم عانا بولادى» دەپ ءىس قىلاتىن جانداردىڭ ءوزىم­شىل بەينەسى ايپاراداي اشىلادى. كومەديادا ۇلتتىق قۇندىلىقتار باستان-اياق اسا ءبىر سەزىمتالدىقپەن كورەرمەننىڭ كوڭىل تارازىسىنا تارتىلادى. 

بولاشاق قۇدالار ماتريزا مەن حالمۋرادتىڭ قىرسىقتىعى مەن مەنمەندىگى سالدارىنان پەرزەنتتەرى قاراكوز بەن سافاردىڭ اراسىنداعى نازىك سەزىمگە سىزات تۇسەدى. الايدا، ءسوز بايلاسقان قوس عاشىقتىڭ پاك ماحابباتىن ۇلكەندەردىڭ وجار مىنەزدەرى توق­تاتا المايدى. تاشكەنتتە ءبى­لىم الىپ جاتقان ستۋدەنت جاستار ءتۇر­لى­ كەدەرگىلەرگە قاراماستان نەكە­لە­سەدى. ۋاقىت كوشىمەن داۋكەس قۇدا­لار­­دىڭ مىنەزىندەگى قىڭىرلىق سول­ باياعىسىنشا جالعاسا بەرەدى. ارا­عا جىلدار سالىپ نەمەرەلەرى دۇ­نيە­گە كەلەدى. ەندى ەكى اۋلەتتىڭ وتاعا­سىلا­رى تاتۋلاسپاسا بولمايتىنداي جاع­دايعا جەتەدى. قويىلىم سوڭىن­دا نە­مە­رەلەرىن بىرگە ەركەلەتكەن قۇدالار ۇر­پاق­تارىنىڭ باقىتى مەن باي­لىعى ءۇشىن ءتوس قاعىستىرىپ تاتۋلا­سادى. باس­تارىنان وتكەن كۇلكىلى جاع­داي­لار­دان قوعام بولىپ ساباق الۋعا شاقى­رادى. 

قۇرىلعانىنا 15 جىلدان اسقان وزبەك تەاترىنىڭ شىعارماشىلىق ۇجى­مى سايرامدىقتارعا كوتەرىڭكى كوڭىل كۇي سىيلاۋ ءۇشىن بارىن سالعانى كورى­نىپ تۇر. اسىرەسە قوس قۇدا ءرولىن سوم­داعان سايديكاريم ماحمۋدوۆ پەن وديلجون تۋعونبوەۆتىڭ، اۋىل­ ابىزى جاندۋللانى اينىتپاي وينا­عان ۋلۋگبەك ءنوسيروۆتىڭ اكتەرلىك شەبەر­لىگىنە قول سوقپاي تۇرا المايمىز.

قويىلىم سوڭىندا تەاتر ديرەكتورى يكرام حوشيمجانوۆ كورەرمەن كوپ كوڭىل اۋدارا بەرمەيتىن ءبىر قىزىق جايتتى ايتىپ بەردى. «جالپى، تەاتر ۋاقىتىن كەشكە جوسپارلاۋىمىزدىڭ دا وزىندىك سىرى بار. سەبەبى كەلىندەر مەن ەنەلەر كۇنى بويى ۇيدە بىرگە تۇرادى. بىراق كۇيبەڭ شارۋامەن ءبىر-بىرىمەن كوپ اڭگىمەلەسە بەرمەيدى. ولار­دىڭ ءتىسىنىڭ اعىن كورسەتىپ، ءتىل قاتى­ساتىن شاعى كەشكى اس ازىرلەيتىن ۋاقىت. ءدال سول ساتتە ۇيدە كەرىس بولماس ءۇشىن ەنەلەردى ونەر تاماشالاۋعا شاقىرۋ ارقىلى ەنە مەن كەلىننىڭ دەمالىسىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرىپ وتىرمىز»، دەيدى تەاتر ديرەكتورى. 

ءبىر قاراعاندا سالت پەن داستۇرگە بەرىك قاراقالپاق، وزبەك حالىقتارىنىڭ باسىنداعى بۇل جايت ءبىزدىڭ قوعامعا دا جات ەمەس. سول باياعى ولەتۇعىن تاي مەن كوشەتۇعىن ساي ءۇشىن جەلكە تەرىسى قۇرىسىپ، مىڭجىلدىق قۇدالارىمەن كۇنارا داۋلاسىپ جۇرگەن اعايىن قازاقتا دا بار. بىراق وسى ادامزاتقا ورتاق ەسكىدەن كەلە جاتقان ەرسىلىكتىڭ جەڭىلىس تاباتىن، سوزگە توقتايتىن تۇسى دا جوق ەمەس. ول – ءسابيدىڭ ىڭ­گال­اعانى، نەمەرەنىڭ شات كۇلكىسى. ءبىر­ سوزبەن ۇرپاقتار ساباقتاستىعى. كۇل­كىگە قارىق ەتكەن كومەديانىڭ ءتۇيىنى دە وسى ەدى.

نۇرشات توكەن،

«Egemen Qazaqstan»

شىمكەنت

سوڭعى جاڭالىقتار

قىلمىستىق ءىس قوزعالدى

ايماقتار • كەشە

باستى اقپارات (21.02.2020)

ۆيدەو • 21 اقپان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار