جۋىردا «ۇلت ۇستازى» اتاعىن بەس مىڭ تەڭگەگە ساتىپ العان مۇعالىمدەردىڭ سەرتيفيكاتتارى عالامتور بەتىن شارلاپ كەتتى. اباي اتامىزدىڭ «ارسىز بولماي اتاق جوق, الدامشى بولماي باق قايدا؟!» دەگەنىندەي, قازىر عالامتور بەتىنەن اقىلى كونكۋرستار مەن اقىلى اتاقتار تۋرالى جارنامالاردى كەزىكتىرۋگە بولادى. اقشاڭ بولسا ارزان اتاقتى ساتىپ الىپ, شارتاراپقا شەكەڭنەن قاراي بەر.
مىنە, وسى ماسەلەگە كەلگەندە مۇراتى بەرىك مۇعالىمدەر دە ەكىگە جارىلىپ شىعا كەلەدى. ءبىرىنشى تاراپ, ارينە, اركىم ورەسىنىڭ جەتكەن جەرىنە دەيىن مەدال الا بەرۋدى قالايدى. بۇل ءۇردىس الدەقاشان بەلەڭ الىپ كەتكەن. ەكىنشى تاراپ بولسا, سانالى عۇمىرىنىڭ جيىرما-وتىز جىلىندا مۇعالىمدىك قىزمەتىندە ەشقانداي اتاق, سانات, ديپلومدى ساتىپ الۋدى ار قىلمىسى دەپ سانايدى. مۇعالىم مارتەبەسى بيىك بولۋى ءۇشىن مۇعالىمنىڭ وي-ساناسى دا جوعارى بولۋى كەرەك. دابىلدى الدىمەن ۇياتتى ۇستازداردىڭ وزدەرى قاقتى.
تانىمال مۇعالىم, «Qazbilim» رەسپۋبليكالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اياتجان احمەتجان بۇگىندە مۇعالىمدەر اراسىندا مەدال ساتىپ الۋ سانگە اينالعاندىعىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ماراپاتتاردىڭ قاتارىندا «عاسىر ۇستازى» (13 مىڭ تەڭگە), «الاش ۇستازى» (10 مىڭ تەڭگە), «ۇلت ۇستازى» (5 مىڭ تەڭگە), سونداي-اق, «ۇلاعاتتى ۇستاز» (20 مىڭ تەڭگە) اتاقتارى ساتىلادى.
«ۇستازدان ۇيات كەتسە, ۇلتتا ار بولمايدى. ءيا, ءوز باسىم «عاسىر ۇستازى», «ۇلت ۇستازى», «الاش ۇستازى», « ۇلى دالا ۇستازى» دەگەن مەدالداردى ساتىپ الۋ تۇگىلى سىيلىققا بەرسە, تاعۋعا نامىستانار ەدىم. «ۇلت ۇستازى» دەگەن اتتى تەك احاڭا – احمەت بايتۇرسىن ۇلىنا قولدانىپ ءجۇرمىز. ال ولار اتقارعان ءىستىڭ جۇزدەن ءبىرىن تىندىرماي, سول دەڭگەيدەگى اتاقتى مەدال رەتىندە ساتىپ الۋ – ۇياتسىزدىقتىڭ شىڭى» دەيدى ا.احمەتجان.
شىنتۋايتىنا كەلسەك, «ۇلت ۇستازى» دەگەن اتاق نە ءۇشىن ساتىلۋى ءتيىس؟ مۇنداي اتاقتى تاعايىنداۋعا وعان كىم قۇقىق بەردى؟ وسىنداي اتاق تاراتاتىنداي, ول مەكەمەلەر بۇكىل قازاقستانعا تانىلىپ, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ ىسىندە جالپىعا مويىندالعان با؟ ەگەر ونداي بولماسا, ساتىپ الۋشى ءۇشىن مۇنداي مەدالدان قانداي قايىر-پايدا بار؟
بىرەۋلەر ساتۋشىلاردى كىنالايتىن شىعار, بىراق اقشادا ار مەن ۇيات بولمايدى. بيزنەستە الۋشى بولسا, تاۋار ءوندىرۋشى قاشاندا بار. بيزنەسكە اينالدىرىپ العاندار دا سول ارلانبايتىن قاۋىمنىڭ بار ەكەنىن بىلەتىندەر عوي.
ۇستازداردىڭ پايىمداۋىنشا, جوعارىدا ايتقان جەڭىل ماراپاتتاردى تاراتۋشىلار مەكتەپ ديرەكتورىمەن مامىلەگە كەلەدى ەكەن. جالپاق تىلمەن ايتقاندا, ديرەكتور «ۇلەستە» بولۋى مۇمكىن. ارينە, كوپكە توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىز, ونى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى انىقتار. الايدا, ديرەكتور ۇسىنىس جاساعاندا باس تارتقان مۇعالىمگە كوزقاراس قالاي قالىپتاسارىن شامالايمىز.
الدىمەن مۇنداي جۇيەسىز جۇلدەلەردى كىمدەر ۇلەستىرىپ ءجۇر دەگەن جايتقا ۇڭىلدىك. بۇل ماراپاتتاردىڭ ءبىر پاراسىن رەسپۋبليكالىق «جاڭا عاسىر تالانتتارى» ينتەللەكتۋالدى-وليمپيادالىق شىعارماشىلىق ورتالىعى تاعايىنداعان. شىعارماشىلىق ورتالىقتىڭ ديرەكتورى الماگۇل وتەگەەۆا كەزەكتى ءىس-شارانىڭ بىرىندە ۇكىلى «ۇزدىكتەردى» ماراپاتتاپ: ء«بىلىمدى ۇرپاق تاربيەلەگەن ۇتادى» دەپ ۇلى ابىز قورقىت ايتىپ كەتكەندەي, «ۇستاز» دەگەن ۇلى اتقا لايىق بولۋ ءاربىر شاكىرت تاربيەلەپ وتىرعان كەز كەلگەن كوشباسشى مۇعالىمگە ءتان قاسيەت دەپ بىلەمىن. جالپى, ۇستازدىق جۇمىسىمەن قاتار كوشباسشى, جان-جاقتى جانە كوشتى باستاي الاتىنداي قايراتتى ءارى شىدامدى بولۋى كەرەك. وسى ءسوزىمنىڭ دالەلى رەتىندە بايقاۋعا باپتاپ, بالالارىن قوسقان بۇگىنگى ۇستازدارىمىزدى اتاپ كورسەتۋگە بولادى», - دەگەن. سونى ايتا كەلىپ ورتالىق ديرەكتورى بىرقاتار مۇعالىمدى «عاسىر ۇستازى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتاپ, اۋدان اكىمدىگىنىڭ ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسىنا العىسىن بىلدىرگەن. بۇل اقپاردا ءىس-شارانىڭ قورىتىندى ەسەبىن جازعان سايت ۇستازداردىڭ ەسىمىن اشىق كورسەتەدى. ءبىز سونىڭ وزىندە قاتەلىگىن تۇزەر دەگەن قازاقى جورا بويىنشا ارزان اتاققا ۇمتىلعانداردى اشكەرەلەگىمىز كەلمەدى.
جالپى, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ سالالىق كوتەرمەلەۋ جۇيەسى بويىنشا ء«بىلىم تۋرالى» زاڭىندا ۆەدومستۆولىق ناگرادالارمەن ماراپاتتاۋدىڭ نەگىزدەمەلەرى تەمىردەي تارتىپپەن بەكىتىلىپ بەرىلەدى. ءتىپتى «ى.التىنسارين», «عىلىمدى دامىتۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن», ء«بىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى» توسبەلگىلەرىمەن ماراپاتتاۋ مينيسترلىكتىڭ «قۇرمەت گراموتاسى», «العىس حاتى» بولعان جاعدايدا جۇرگىزىلىپ, ودان قالا بەردى مەدالدار كەۋدەنىڭ سول جاعىنا, توسبەلگىلەر كەۋدەنىڭ وڭ جاعىنا تاعىلاتىنىنا دەيىن بەلگىلەنگەن جورالعىلارى بار. ال جوعارىدا اتالعان جولشىباي جولدانىپ جاتقان سولكەبايلاردا بۇل تارتىپتەردىڭ ءبىرى دە ساقتالمايدى.
مەدال دەگەن ماراپاتقا كىمدەر لايىق دەۋىمىز كەرەك. ايتالىق, «ى.التىنسارين» توسبەلگىسىنە كەلەر بولساق, ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيەلەۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ مەن جەتىلدىرۋدەگى, وقىتۋ مەن تاربيەلەۋدىڭ بىرتۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋدەگى, ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيەلەۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋداعى ەلەۋلى تابىستارى, وقۋشىلاردى, تاربيەلەنۋشىلەردى پراكتيكالىق دايارلاۋداعى, ولاردىڭ شىعارماشىلىق بەلسەندىلىگىن دامىتۋداعى تابىستارى, وبلىستىق (اۋداندىق), رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق ءبىلىم باعدارلامالارى مەن جوبالارىنداعى جەتىستىكتەرى ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ ورگاندارى مەن ۇيىمدارىندا 10 جانە ودان دا كوپ جىل ەڭبەك ءوتىلى بار قىزمەتكەرلەر ماراپاتتالادى. ال جوعارىدا ايتقان «عاسىر ۇستازى» مەدالىنە قاراپ وتىرىپ, ون جىل ءوتىلىڭ ەمەس, ون مىڭ تەڭگەڭ بولسا, اتالعان ماراپاتقا جەتۋدىڭ قيىن ەمەسىن قينالا مويىندايسىڭ.
«عاسىر ۇستازى» اتانىپ جاتقاندار, اتى قاراپايىم بولعانىمەن, اتاعى التى اتانعا جۇك بولاتىن «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالىمەن 40 جىلدان استام, ونىڭ ىشىندە ءبىر سالادا كەمىندە 10 جىل جۇمىس ءوتىلى بار, سونداي-اق, ەڭبەك قىزمەتىندە جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەن قىزمەتكەرلەر جانە زەينەتكەرلىك جاسقا جەتكەن ادامدار ماراپاتتالاتىنىن بىلە مە؟ بىلگەن جاعدايدا, الدەبىر جيىندا سونداي اتاعى بار اداممەن قاتار وتىرىپ قالسا قانداي كۇي كەشەدى ەكەن؟..
بۇل اتىشۋلى اتاقتار جايلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە سۇراۋ سالعانىمىزدا, ۆەدومستۆو ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىرۋ جانە ماراپاتتاۋ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ سالالىق كوتەرمەلەۋ جۇيەسىن بەكىتۋ تۋرالى» ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشىسىنىڭ 2013 جىلعى 8 تامىزداعى № 324 بۇيرىعىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلاتىندىعىن مالىمدەدى. ء«بىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردى ماراپاتتاۋ تۋرالى ۇسىنىستار ۇلتتىق مەرەكە – «تاۋەلسىزدىك كۇنىن», كاسىبي مەرەكەلەر – «عىلىم قىزمەتكەرلەرى كۇنىن», ء«بىلىم كۇنىن», «ەڭبەك كۇنىن» جانە «مۇعالىم كۇنىن» مەرەكەلەۋ جاعدايى بويىنشا مينيسترلىكتە قارالادى. مينيسترلىكتىڭ ۆەدومستۆولىق ماراپاتتاۋلارىنا تەك «ى. التىنسارين» توسبەلگىسى, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىمىن دامىتۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» توسبەلگىسى, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى» توسبەلگىسى جانە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتاسى مەن العىس حاتى جاتادى. جوعارىدا كورسەتىلگەن ماراپاتتاۋلاردان باسقالارى مينيسترلىكتىڭ ماراپاتتاۋلارىنا جاتپايدى جانە ولار ساتىلمايدى. سەبەبى ءاربىر وبلىس ءبىلىم سالاسىندا جوعارى ناتيجە كورسەتىپ جۇرگەن ۇزدىك ۇستازدارىن ماراپاتتاۋ تۋرالى ۇسىنىس ماتەريالدارىن مينيسترلىككە جولدايدى. ماراپاتتاۋ ماتەريالدارى مينيسترلىكتىڭ ۆەدومستۆولىق ناگرادالار جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا قارالىپ, شەشىم شىعارىلادى. جوعارىداعى باياندالعانداردىڭ نەگىزىندە مۇعالىمدەردى اتتەستاتتاۋ كەزىندە مينيسترلىكتىڭ ماراپاتتاۋلارى عانا ەسكەرىلەتىنىن مالىمدەيمىز» دەيدى بعم مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم دەپارتامەنتىنىڭ باس ساراپشىسى ايمان دۇيسەنباەۆا.
زامانىندا شىنايى ۇلت ۇستازى بولا بىلگەن احاڭا, ياعني احمەت بايتۇرسىن ۇلىنا بەيرەسمي بولسا دا بەدەلى مەن بەرەرى زور اياۋلى اتاقتى العاش رەت پەداگوگ, اقىن ماعجان جۇماباي ۇلى ءوز ماقالاسىندا قولدانىپ, ءارى قاراي احاڭنىڭ ءتول پاسپورتىنا اينالعان ەكەن. ال بۇگىندە اتتاپ باسساڭ, «الاش ۇستازىنا» ۇشىراساسىڭ...
ميراس اسان,
«Egemen Qazaqstan»
