جەلىس – اياڭنان گورى ونىمدىرەك ءجۇرىس. جەلىستى اتتىڭ الدىڭعى ەكى اياعىنىڭ باسىمى اۋىس, ارتقى ەكى اياعىنىڭ باسىمى تەڭ سياقتى بولىپ كورىنەدى. ەرتە دە جاۋگەرشىلىك زاماندا ۇيرەتىلگەن قازاق جىلقىسى سار جەلىسپەن تاۋلىگىندە 100 شاقىرىم جەردى ءجۇرىپ وتەتىن بولعان. شابىسپەن مۇنداي الىس جولدى الا المايدى.
● يت بۇلكەك. (بۇلكىل) – اتپەن ۇزاق جولعا شىققان ادام يت بۇلكەكپەن جۇرەدى. بۇل ءجۇرىستىڭ ارتىقشىلىعى – ات شارشامايدى ءھام ءجۇرىسى ءونىمدى كەلەدى. ناقتىراق ايتقاندا, ساعاتىنا 13-15 شاقىرىم ءجۇرىپ تاستايتىن جەلىستىڭ ەڭ قاراپايىم ءتۇرى.
● جورتاق – بۇل ءجۇرىستىڭ ەرەكشەلىگى – جىلقىنىڭ الدىڭعى اياقتارى بۇلكەكتەپ, ەكى ارتقى اياعى جورتاقتايدى. ياعني, ارتقى ەكى اياعىن شادىرلاي تاستاپ ساۋىرىن ەكى قاپتالعا كەزەك لاقتىرا قوزعالادى.
● قويان شوقىراق – جىلقى سەكىرىپ جەلىپ, تەكىرەكتەپ بارىپ جۇرىسىنەن تانىپ وتىرادى. الدىڭعى ەكى اياعىن قويان سياقتى سەكىرتىپ قايشىلاپ نەمەسە تەڭ تاستايدى.
● سار (زار) جەلىس – سار جەلىسكە ۇيرەنگەن جىلقى جۇرىسىنەن ەشقاشان تانبايدى. بۇل ارنايى جاتتىقتىرىلعان جەلىستى جىلقى تۇقىمدارىنا ءتان. مۇنداي شاپشاڭدىقپەن ساعاتىنا 30-40 شاقىرىمعا دەيىن جۇرۋگە بولادى. بىراق ۇيرەتىلمەگەن جىلقى سار جەلىسكە ۇزاق توزە المايدى.
● بوكەن جەلىس – بوكەن جەلىستى جىلقى تىم از بولادى. بۇل جۇرىسكە شاپقان اتتىڭ ءوزى ارەڭ ىلەسىپ وتىرادى. قۇلاشتاپ باسادى. بوكەن جەلىس ۇزاق جولعا ۇتىمدى. سار جەلىسكە قاراعاندا اتتىڭ قوزعالىسى جايلى, تىنىشتاۋ كەلەدى.
● قويىرتپاق جەلىس – قويىرتپاق جەلىستى جىلقى كوپ كەزىگە بەرمەيدى. بۇنداي جىلقىنىڭ ەرەكشەلىگى – جورعا مەن جەلىستىڭ ارالىق جۇرىسىنە بەيىم بولادى. سوندىقتان, قويىرتپاق جەلىس اتالعان. جۇرىسىنە كەلسەك, جىلقىنىڭ الدى جەلىپ, ارتى جورعالايدى. قويىرپتاق جەلىستى جىلقى جۇرگەندە باسىن جەرگە سالىپ, موينىن سوزىپ جىبەرەدى. قاتتىراق جەلگەندە الدىڭعى اياعى يەك سۇيەگىنە تيۋگە شاق قالادى دا, ارتقى اياعى ءتوسىن جالاپ وتىرادى. ەگەر قويىرتپاق جەلىستى جىلقى تاعالى بولسا, ارتقى اياعى ءتوسىن جاراقاتتاۋى ابدەن مۇمكىن.
اياڭ تۇرلەرى تۋرالى وقىعىڭىز كەلسە
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
