“بوردودا” ويناعان بايتورەەۆ
دۇيسەنبى, 8 قازان 2012 0:20
ازيا مەن ەۋروپا سىندى قوس قۇرلىقتى اۋزىنا قاراتقان تانىمال ۆولەيبولشى باقىتجان بايتورەەۆ جايىندا وسىدان ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” بەتىندە قۇلاش-قۇلاش ماقالالار جارىق كورگەن بولاتىن. سول ماقالانىڭ بىرىندە ءبىز ۇزاق جىلدار بويى حالىقارالىق ارەنادا ەل نامىسىن قورعاعان جالعىز قازاق ۆولەيبولشىسى, ازيانىڭ تەڭدەسسىزى اتانىپ, فرانتسيا مەن رەسەيدىڭ بەتكە ۇستار كلۋبتارىندا ونەر كورسەتكەن قانداسىمىز ۇلكەن سپورتتان كەتكەننەن كەيىن جۇمىس تاپپاي قينالىپ جۇرگەنىن اشىنا ايتقان ەدىك. كەيىننەن بۇل تاقىرىپقا قايتا ورالعان جوقپىز. وسىلايشا سۇڭعاق بويلى (بويى 202 سم! – رەد.) جىگىت جونىندە اڭگىمەلەر بىرتە-بىرتە سايابىرسي باستادى.
دۇيسەنبى, 8 قازان 2012 0:20
ازيا مەن ەۋروپا سىندى قوس قۇرلىقتى اۋزىنا قاراتقان تانىمال ۆولەيبولشى باقىتجان بايتورەەۆ جايىندا وسىدان ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” بەتىندە قۇلاش-قۇلاش ماقالالار جارىق كورگەن بولاتىن. سول ماقالانىڭ بىرىندە ءبىز ۇزاق جىلدار بويى حالىقارالىق ارەنادا ەل نامىسىن قورعاعان جالعىز قازاق ۆولەيبولشىسى, ازيانىڭ تەڭدەسسىزى اتانىپ, فرانتسيا مەن رەسەيدىڭ بەتكە ۇستار كلۋبتارىندا ونەر كورسەتكەن قانداسىمىز ۇلكەن سپورتتان كەتكەننەن كەيىن جۇمىس تاپپاي قينالىپ جۇرگەنىن اشىنا ايتقان ەدىك. كەيىننەن بۇل تاقىرىپقا قايتا ورالعان جوقپىز. وسىلايشا سۇڭعاق بويلى (بويى 202 سم! – رەد.) جىگىت جونىندە اڭگىمەلەر بىرتە-بىرتە سايابىرسي باستادى.
ايتسە دە شىنايى جانكۇيەرلەر قازاقستان ۆولەيبولىنىڭ باعىنا تۋعان بايتورەەۆتەي ساڭلاقتارىن ۇمىتپاپتى. اسىرەسە, سوڭعى ۋاقىتتا ونىڭ جاعدايىن بىلەيىك, قايدا ءجۇر ەكەن دەپ رەداكتسياعا تەلەفون شولۋشىلار كوبەيىپ كەتتى. كوپشىلىكتىڭ وسى تىلەگىن ورىندايىق دەپ ءبىز باقىتجاننىڭ اناسى راحيما اپايمەن حابارلاستىق. ول كىسى: “بالام قازىر “بوردودا” ويناپ ءجۇر. بۇيىرتسا كۇزگە دەيىن كەلىپ قالۋعا ءتيىس”, – دەپ جاۋاپ قايىردى. سودان باقىتجاننىڭ جولىن توستىق. بىرەر اي وتە مايتالمان ۆولەيبولشى الماتىعا ات باسىن تىرەدى. ءساتى ءتۇسىپ تۇرعاندا ونىمەن ءبىراز تىلدەسىپ قالعاندى ءجون سانادىق.
“اتا-انام جاناشىرىم بولدى,
ال ۆولەيبولعا باۋلىعان قارىنداسىم”
– باقىتجان, سەنىڭ اۋزىڭنان: “ۆولەيبولعا دەگەن قۇشتارلىق ماعان انا سۇتىمەن دارىعان”, – دەگەن ءسوزدى ءجيى ەستيمىز. ءبىزدىڭ ويىمىزشا وسى ءبىر اۋىز ءسوز ارقىلى سەن ومىردەن ەرتە وزعان اكەڭنىڭ ورنىن جوقتاتپاي, قارىنداسىڭ ەكەۋىڭدى ماپەلەپ وسىرگەن اناڭا دەگەن زور سۇيىسپەنشىلىگىڭدى بىلدىرگىڭ كەلگەنى عوي؟
– ءار ادام بالاسىنىڭ اناسىنا دەگەن سەزىمى ەرەكشە عوي. تىپتەن ەرتەرەكتە اتا-بابالارىمىزدىڭ وزدەرى: “اناڭدى ءۇش رەت مەككەگە ارقالاپ اپارساڭ دا الدىنداعى پارىزىڭدى وتەي المايسىڭ”, – دەپ ايتتى ەمەس پە. بىراق بۇل ءسوزىمنىڭ استارىندا ۇلكەن اقيقات بار. انام راحيما اتابەكوۆا كەزىندە اجەپتاۋىر ۆولەيبولشى بولعان. ستۋدەنتتىك شاعىندا قالالىق, رەسپۋبليكالىق جارىستاردا ونەر كورسەتتى. 1964 جىلى قازاقستان قۇراما كومانداسىنا ۇمىتكەر بولدى. الايدا, تۇرمىسقا شىققاننان كەيىن سۇيىكتى ىسىنەن قول ءۇزىپ كەتتى. بالكىم, انامنىڭ بويىنداعى قاسيەتتەر ماعان دارىعان بولار.
– اكەڭنىڭ ۇلكەن سپورتقا قاتىسى بولعان جوق پا؟
– ول كىسى دە سپورتتى شىنداپ قۋماعان ادام. بىراق سپورت دەسە ءىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن ناعىز جانكۇيەر ەدى. ءوزى قازاق دەنە شىنىقتىرۋ ينستيتۋتىندا اناتوميا پانىنەن ساباق بەردى. مەنىڭ وسى ونەرگە دەگەن قۇشتارلىعىمدى وياتايىن دەپ تالاي جارىستارعا جەتەكتەپ اپاردى. ءبىزدىڭ ءۇي فۋتبول, ۆولەيبول, باسكەتبول دوپتارىنا تولى بولاتىن. ول از دەسەڭىز حوككەيشىلەردىڭ يمەك تاياعى, كاسكاسى, بوكسشىلاردىڭ قولعابى, قۇمعا تولى قاپ, تۋرنيك, كىر تاستارىنا دەيىن اپەردى. ال مەنىڭ اڭسارىم ەڭ اۋەلى باسكەتبولعا اۋدى…
– سوندا قالاي؟..
– ءيا, جەتى جاسىمنان باستاپ باسكەتبولمەن شۇعىلداندىم. الايدا كەزەكتى ءبىر ويىندا ساۋساعىمدى سىندىرىپ الىپ, بىرنەشە جىل سپورتتان قول ءۇزىپ كەتتىم. ال بەسىنشى سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە قارىنداسىم گۇلجان وزىمەن بىرگە ۆولەيبول ۇيىرمەسىنە ەرتىپ اپاردى. ءسويتىپ, مەن بىلىكتى باپكەر ەربول مولداجانوۆتىڭ شاكىرتى بولىپ شىعا كەلدىم.
– جاس كەزىندە سپورتپەن اينالىسپاعان, ەڭ بولماعاندا ءبىر-ەكى رەت جاتتىعىپ كورمەگەن ادام جوق شىعار, ءسىرا. بىراق سان قىرلى, سوقپاعى كوپ بۇل ونەرگە ادالدىق تانىتاتىندار سيرەك. ال سەن ءۇشىن سول سىناقتاردان ءسۇرىنبەي ءوتىپ, تىرناقالدى تابىستارعا قول جەتكىزۋ قانشالىقتى قيىن بولدى؟
– ونىڭ راس. مەن جاتتىققان ۇيىرمەگە كوپتەگەن جاستار كەلىپ-كەتىپ جاتتى. ولاردىڭ اراسىندا تالانتتىلار دا, تالاپتىلار دا بولدى. الايدا سولاردىڭ كوبى قيىندىققا شىدامادى. مەنىڭ دە ۇزدىكسىز جاتتىعۋلاردان جالىققان كەزدەرىم بولدى. ونداي ساتتەردە قاسىمنان جاناشىر بولعان اتا-انام, قارىنداسىم تابىلىپ, ۇنەمى اقىل-كەڭەستەرىن ايتىپ وتىردى. سولاردىڭ ءۇمىتىن اقتاعىم كەلدى. جاناشىر ادامداردىڭ ارقاسىندا العاشقى جەڭىستەرىم دە كوپ كۇتتىرمەدى. اينالدىرعان ءۇش جىلدىڭ ىشىندە رەسپۋبليكامىزدىڭ ەڭ بەلدى كلۋبى الماتىنىڭ “دوروجنيگىنىڭ” قوسالقى قۇرامىنا قابىلداندىم. 1985 جىلى 17 جاسىمدا قازاقستان قۇراماسىنىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتتىم. اراعا تاعى ءۇش جىل سالىپ, كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنىڭ قولا جۇلدەسى ومىراۋىمدا جارقىرادى. وسىلايشا مەنىڭ سپورتتىق كارەرامدا ورلەۋ كەزەڭى باستالدى.
– ءدال سول تۇستا اسا تالانتتى قازاق ۆولەيبولشىسىنىڭ جۇلدىزى جارقىراي جانىپ كەلە جاتقانىن جۇرت جىلى قابىلداپ, سەنى وكتيابر مەن جانىبەك سىندى اسىلداردىڭ سىنىعى دەپ ەرەكشە ماقتان تۇتقان دەسەدى. جانكۇيەرلەردىڭ سول ىستىق ىقىلاسىن ءوزىڭ دە سەزىنگەن بولارسىڭ…
– ماعان ونداي سەنىمنىڭ ارتىلۋى سەكسەنىنشى جىلداردان باستاپ, توقسانىنشى جىلداردىڭ بەل ورتاسىنا دەيىن ءدۇبىرلى دودالاردا ەل نامىسىن قورعاپ جۇرگەن جالعىز قازاق ۆولەيبولشىسى بولعاندىقتان شىعار. حالىقتىڭ سەنىمىن اقتاۋ ءۇشىن مەن دە ايانعان ەمەسپىن. ايگىلى “بۋرەۆەستنيكتىڭ” ساپىندا ونەر كورسەتكەن اعالارىمىزدىڭ داڭقتى جولىن جالعاستىرۋ ءۇشىن بارىمىزدى سالدىق. ۇلى باپكەر وكتيابر جارىلقاپوۆ ارمانداعان بەلەستەرگە جەتە الماعانىمىزبەن توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاقستان ۆولەيبولىنىڭ شوقتىعى بيىك بولعانىن ەشكىم دە جوققا شىعارا المايدى.
– قازىرگى كەزدەگى ءساتسىزدىكتىڭ بارلىعىن دا ماماندار قاراجاتتىڭ ازدىعىنان دەپ تۇسىندىرەدى. رەسپۋبليكا ۆولەيبولىنىڭ تۇعىرى بيىك بولعان توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا دا شەكەمىزدىڭ شىلقىپ تۇرعانى شامالى ەدى عوي…
– بۇل ەكى كەزەڭدى سالىستىرۋعا بولمايدى. ول كەزدە “دوروجنيكتىڭ” ساپىندا كسرو چەمپيوناتتارىنا قاتىسىپ, شەبەرلىكتەرىن ابدەن شىڭداعان سايىپقىراندار ونەر كورسەتتى. ەل بىرىنشىلىگى ۇزدىكسىز ءوتىپ تۇردى. ءىزباسارلاردى دايارلاۋ جۇيەلى تۇردە ءجۇردى. سونىڭ ناتيجەسىندە 1991 جىلى الماتىنىڭ “دوروجنيگى” “ازامات” دەگەن اتاۋعا يە بولىپ, كسرو كۋبوگىن ولجالادى. كەيىننەن وداق تاراعاننان سوڭ دا جەڭىستى ءداستۇر جالعاسىن تاۋىپ, تالاي حالىقارالىق جارىستاردا ابىرويىمىز استى. اسىرەسە, 1993 جىلعى ماۋسىمداعى تابىسىمىز اسا قوماقتى بولدى. ءساۋىر ايىندا ازيانىڭ ەڭ مىقتى كلۋبتارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن بىرىنشىلىكتە “ازامات” التىننان القا تاقسا, قىركۇيەكتە قازاقستان قۇراماسى قۇرلىق چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەسىن جەڭىپ الدى. وكىنىشكە قاراي, سودان بەرگى توعىز جىل ىشىندە وسى ناتيجەلەرىمىزدى قايتالاي الماي-اق قويدىق.
“اۋەلدە پاريجگە عاشىق بولدىم. الايدا الماتىما ەشتەڭە جەتپەيدى ەكەن”
– 1993 جىلعى ماۋسىمدا سەنىڭ دە جۇلدىزىڭ وڭىڭنان تۋىپ, ازيانىڭ تەڭدەسسىز ويىنشىسى اتاندىڭ. بۇرىن-سوڭدى بىردە-ءبىر قازاقستاندىق ۆولەيبولشى وسىنداي اتاققا قول جەتكىزگەن ەمەس. سودان كەيىن-اق شەتەلدىڭ ماماندارى سەنىڭ قىر سوڭىڭنان قالماي قويدى ەمەس پە…
– جالعىز ماعان ەمەس, سول جىلى ازيادا وزا شاپقان ارىپتەستەرىمنىڭ بىرقاتارىنا ەۋروپانىڭ بەلدى كلۋبتارى “قۇدا تۇسە” باستادى. مەن ويلانا-تولعانا كەلە فرانتسياعا اتتانعاندى ءجون كوردىم. العاشقى جىلى ءپاريجدىڭ “پۋك” كلۋبىندا ونەر كورسەتتىم. ناتيجەسى جامان بولعان جوق. ايتۋلى كوماندا ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت چەمپيوناتتىڭ قولا جۇلدەسىنە قول جەتكىزىپ, كۋبوك جولىنداعى باسەكەدە فينالعا دەيىن جەتتى. 1994-95 جىلعى ماۋسىمدا ءپاريجدىڭ “پاري سەن جەرمەنىنە” اۋىستىم. بۇل جولى دا كۋبوكتىق سايىستا كۇمىس مەدالدى قاناعات تۇتتىق.
– سودان كەيىن رەسەيگە جولىڭ ءتۇستى…
– ءيا, 1995-1998 جىلدار ارالىعىندا رەسەي بىرىنشىلىگىندە وينادىم. اۋەلى نيجنەۆارتوۆسكىنىڭ “ساموتلور” كلۋبىنىڭ جەيدەسىن كيدىم. كەيىنگى ەكى جىلدا ايگىلى باپكەر ۆياچەسلاۆ پلاتونوۆ تىزگىنىن ۇستاعان سانكت-پەتەربۋرگتىڭ “اۆتوموبيليسىندە” شەبەرلىگىمدى شىڭدادىم.
– فرانتسيا مەن رەسەي ءبىرىنشىلىكتەرىندە تاماشا ويىن ورنەگىمەن تانىلعان بايتورەەۆتى كوپتەگەن قىراعى ماماندار ءوز كوماندالارىنان كورگىلەرى كەلگەنى جاسىرىن ەمەس. الايدا سەن الىپ-ۇشىپ ەلگە ورالدىڭ. نەلىكتەن؟
– ساعىنىشتان دەسەم, سەنەسىڭ بە؟ مەن العاش فرانتسياعا تابان تىرەگەنىمدە كەرەمەتتەي اسەرگە بولەندىم. مارسەل, بوردو, ليون سەكىلدى قالالاردا ءومىر بويى تۇرسام عوي دەپ ارماندادىم. ال پاريجگە تىپتەن عاشىق بولدىم. الايدا ءبىراز ۋاقىت وتە ەلىمدى, جەرىمدى ساعىندىم. بەس جىل بويى جىراقتا ءجۇرىپ, ءوزىمنىڭ اسەم الماتىما ەشتەڭە جەتپەيتىنىنە كوزىم جەتتى.
– شەتەلدىڭ بەلدى كلۋبتارى ساعان بارلىق جاعداي جاسايمىز, مول قاراجات تولەيمىز دەپ ۋادە ەتتى ەمەس پە؟ ونىڭ ۇستىنە وركەنيەتتى مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرۋ اركىمنىڭ ءبىر ارمانى عوي…
– ارينە, بارىمىزدە قالتامىزدىڭ قالىڭ بولعانىن قالايمىز. بىراق بۇل دۇنيەدە اقشادان دا اسىل زاتتار بار ەكەنىن ۇمىتپاعان ءجون. ماسەلەن, وتان, وتباسى, ماحاببات… مەن ءۇشىن بۇلار بوس ۇعىم ەمەس.
“شارشاعاننان سوڭ ۆولەيبولدان قول ءۇزدىم, ساعىنعاننان كەيىن قايتا ورالدىم”
– باقىتجان, وزىڭمەن سوڭعى رەت جولىققاندا: “ۇلكەن سپورتتى قويدىم. ەندى وزگە سالادا قىزمەت ىستەگىم كەلەدى”, – دەپ اعىڭنان جارىلعان ەدىڭ. شىنىن ايتساق, ونەرىڭە تالاي جىل تامسانا قول سوققان جاناشىر جانكۇيەرلەرىڭ سەنىڭ سپورتپەن قوش ايتىسقانىڭدى قالامادى. وسىنداي شۇعىل شەشىمگە كەلۋىڭە نە سەبەپ بولدى؟
– شارشاعاندىق بولار. كۇنىنە ەكى مەزگىل جاتتىعىپ اق تەر-كوك تەرگە مالشىنۋ, ۋاقىتىمەن ۇيىقتاپ, ۋاقىتىمەن ويانۋ, ۇنەمى بابىڭدى ساقتاۋ ءۇشىن تالاي قىزىقتان باس تارتۋ, تەمىردەي تارتىپكە باعىنۋ وڭاي شارۋا ەمەس. كورەتىنىمىز تەك جاتتىعۋ زالى, كيىم اۋىستىراتىن ءبولمە, قوناق ءۇي. كۇندە سول, جىلدا سول. بىرقالىپتى كۇيبەڭ تىرشىلىك مەنى قاتتى جالىقتىردى. سودان ءوز ماماندىعىم بويىنشا قىزمەت ىستەۋگە ارەكەت ەتتىم. قولىمدا الماتى اۆتوموبيل جولدارى ينستيتۋتىنىڭ ديپلومى بار. ونى ازسىنىپ, قر پرەزيدەنتى جانىنداعى قازاق حالىقارالىق ەكونوميكالىق ينستيتۋتىن ءتامامداپ, ەكونوميست-بۋحگالتەر ماماندىعىن الدىم. ەندى ءوزىمدى سپورتتان وزگە سالادا سىناپ كورگىم كەلدى.
– بۇل رەتتە جولىڭ اۋىر بولدى-اۋ. كەزىندە “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىنىڭ بەتىندە: “ازيادا تەڭدەسى جوق ويىنشى ءوز وتانىندا جۇمىس تاپپاي سارساڭعا ءتۇسىپ ءجۇر” دەپ جازعان ەدى…
– ءيا, جۇمىس تاپپاي قاتتى قينالعان كەزدەرىم بولدى. كەشە عانا ارقامنان قاققان كوپ ازاماتتار سپورتپەن قوش ايتىسقاننان كەيىن قول ۇشىن بەرۋگە جارامادى. ەكى جىلعا جۋىق سەندەلىپ ءجۇرىپ, ايتەۋىر “ست-مەديا” دەپ اتالاتىن جارناما اگەنتتىگىنە قىزمەتكە ورنالاستىم.
– ءبىر كۇنى ءباسپاسوز بەتىندە: “بايتورەەۆ بوردودا ءجۇر”, – دەگەن شاعىن عانا ماقالا جىلت ەتە قالدى…
– شىنى كەرەك, جارنامالىق اگەنتتىكتە تاپقان تابىسىم ءوز باسىما جەتكەنىمەن ارتىمدا وتباسىم بار. ءبارىمىزدىڭ قاجەتتىلىگىمىزدى وتەۋگە جالاقىم جەتكىلىكسىز بولدى. سودان ءبىر كۇنى فرانتسيادا ويناپ ءجۇرگەن دوسىم ۆيكتور كوزيك: “سەنىڭ جۇمىسسىز جۇرگەنىڭدى ەستىگەن فرانتسۋزدار بىزگە كەلسىن دەپ نيەت ءبىلدىرىپ جاتىر”, – دەپ حابارلاستى. ويلاپ قاراسام سول كەزدە جاسىم 33-كە تاياپ قالىپتى. ال سپورتشىنىڭ سپورتتىق كەزەڭى قىسقا كەلەدى. ەندى نە بولسا دا ايىزىم قانعانشا ويناپ, ءوزىمنىڭ جەكە تۇرمىستىق جاعدايىمدى از دا بولسا تۇزەپ الۋعا بەكىنىپ, فرانتسياعا اتتانىپ كەتتىم.
– ەكى جىل ۇزىلىستەن كەيىن قايتا بابىڭا ەنۋ قيىنعا سوققان جوق پا؟
– جوق. كەرىسىنشە ەكى جىلعى ءۇزىلىس ماعان زور پايدا اكەلدى. ۆولەيبولدى ساعىنىپ قالىپپىن. كۇش-قۋاتىم قايتا قالپىنا كەلگەندەي. ءوزىمدى ءدال جيىرما بەستەگى جالىندى جاستاي سەزىنىپ, كەرەمەت ءبىر قۇلشىنىس پايدا بولدى. سونىمەن قوسا الماتىدا جۇرگەندە اپتاسىنا ەكى-ءۇش رەت زەينوللا جاپپار ۇلى مەن ءجانىبەك ساۋرانباەۆ تىزگىنىن ۇستاعان “المالى” دەپ اتالاتىن ارداگەر ۆولەيبولشىلار توبىمەن جاتتىعۋ جاسادىم. سونىڭ دا اسەرى بولسا كەرەك, ويىنىم بىردەن ۇيلەسىپ كەتتى.
– سول فرانتسيادا الدىمەن ەكى-ءۇش جىل وينادىڭ عوي. اراعا بەس جىل سالىپ اتالمىش ەلگە قايتا ورالعاندا, وزىڭمەن قاتار ويناعان ۆولەيبولشىلاردى كەزىكتىرە الدىڭ با؟
– كەي كەزدە جولىعىپ قالامىز. بىراق مەنىمەن قاتار ويناعانداردىڭ كوبى سپورتپەن الدەقاشان قوش ايتىسىپ ءۇلگەرگەن. ال قازىرگى ارىپتەستەرىمنىڭ كەيبىرەۋى مەنى ءالى ۇمىتپاپتى. ولار: “باحا, ءبىز ءسىزدى جاقسى بىلەمىز, كەزىندە ءسىز “پاري سەن جەرمەننىڭ” ساپىندا اتوي سالىپ جۇرگەنىڭىزدە بىزدەر ءالى بالا ەدىك. سىرتىڭىزدان قاراپ سۇيسىنەتىنبىز” دەپ ەستەرىنە الادى. راسىندا دا ۋاقىت زىمىراپ ءوتىپ بارا جاتىر. قازىر مەنىمەن ءبىر كلۋبتا ويناپ جۇرگەندەر جيىرما بەستەگى جالىندى جاستار. ال مەن جيىرما بەسىمدە فرانتسياعا العاش تابان تىرەگەن تۇستا ولار 15-16 جاستاعى بوزبالالار ەدى…
– سول جالىندى جاستارمەن يىق تىرەسىپ ويناۋ ارداگەر ويىنشىعا قيىن ەمەس پە؟
– مەن بۇل جاققا فرانتسۋزدار: “قازاقستاننان جاي ءبىر ورتاق قول ويىنشى كەلىپتى”, – دەپ مۇرىندارىن ءشۇيىرىپ قاراماسىن دەپ, ءبىلەكتى سىبانىپ كەلدىم. ازىرگە ويىنىم جامان ەمەس. ءوزىم دە, ارىپتەستەرىم دە, باپكەرلەرىم دە ريزا.
– بىلتىر سەن “بوردودا” ءتاپ-ءتاۋىر ويىن كورسەتىپ, جارىس قورىتىندىسى بويىنشا العاشقى جيىرما مىقتىنىڭ ءبىرى بولدىڭ. الايدا بيىل وزگە كوماندانىڭ جەيدەسىن كيىپ وتىرسىڭ. نەگە؟
– PRو-ا ليگاسىندا ونەر كورسەتكەن “بوردو” 2000-2001 جىلعى ماۋسىمدى سەگىزىنشى ورىنمەن اياقتادى. بۇعان دەيىن اتالمىش كوماندا وسىنداي بيىككە كوتەرىلمەگەن ەكەن. بىراق ويدا-جوقتا كلۋب ءوزىن “بانكروت” دەپ جاريالاپ, ءبارىمىز جان-جاققا تاراپ كەتتىك. كەلەسى ماۋسىمدى “بريۆ” كومانداسىندا وتكىزدىم. ەندى بيىلعى جىلدان باستاپ اۋەسقويلار ليگاسىنداعى سابس-ۆوللەي كلۋبىندا وينايمىن. سونىمەن قاتار بالالاردى جاتتىقتىراتىن بولامىن.
“ۇلتتىق كوماندادا ەل نامىسىن قورعايمىن دەپ قۇلشىنىپ تۇرعان پاتريوتتاردىڭ ويناعانى ءجون”.
– قازاقستان ۆولەيبولشىلارى تاياۋدا تۇڭعىش رەت الەم بىرىنشىلىگىنە قاتىستى. سەنىڭ ويىڭشا جەرلەستەرىمىزدىڭ تابىستى ونەر كورسەتۋگە مۇمكىندىگى بولدى ما؟
– مىناداي ءىرى دودادا وسال كوماندالار بولمايدى. ال ءبىز تىپتەن مىقتى توپقا تۇستىك. يۋگوسلاۆيا – وليمپيادا چەمپيوندارى, يسپانيا – ەۋروپانىڭ بەتكە ۇستارلارى, ال جاپونيا ازيادا الدىنا جان سالماي جۇرگەن كوماندا. ايتۋلى قۇرامالاردا توتەپ بەرۋدىڭ ءوزى وڭاي ەمەس. ول ءۇش كەزدەسۋدىڭ ەڭ بولماعاندا بىرەۋىندە جەڭىسكە جەتسەك بىزدەر ءۇشىن زور تابىس بولار ەدى. وكىنىشكە وراي, ول ماقساتتى دا ورىنداي المادىق.
– كەزىندە سپورتتان قول ءۇزىپ قالعانىڭدا دا باپكەرلەر سەنى جاۋاپتى ءبىر جارىس قارساڭىندا ۇلتتىق كوماندانىڭ تۋى استىنا ءجيى شاقىردى. تاياۋدا ەلىمىزدەگى بەتكە ۇستار مامانداردىڭ ءبىرى: “مەن بۇگىنگى تاڭداعى قازاقستان قۇراماسىن بايتورەەۆسىز كوزگە ەلەستەتە المايمىن”, – دەپ جاريا ەتتى. وسىنداي سەنىم ساعان تەگىننەن-تەگىن ارتىلماسا كەرەك…
– ارينە بىلىكتى مامانداردىڭ اۋزىنان وسىنداي ماقتاۋ ءسوز ەستۋ كىمگە بولسا دا قۋانىش قوي. بىراق ۆولەيبولدىڭ كوماندالىق ويىن ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ءجون. قانشا مىقتى بولساڭ دا جالعىزدىڭ اتى جالعىز. ءارىپتەستەرىمنىڭ كومەگىنسىز وسىنداي تابىستاردىڭ بىردە-بىرەۋىنە قولىم جەتپەس ەدى.
– جۋىردا ءباسپاسوز بەتىنەن شەتەلدە ونەر كورسەتەتىن لەگيونەرلەردىڭ ءبىرازى ىرىكتەۋ سىنىندا ەل قۇراماسىندا ويناعانى ءۇشىن ەداۋىر مولشەردە اقشا تالاپ ەتكەنگە ۇقسايدى. سەنىڭ وسى ماسەلەگە بايلانىستى كوزقاراسىڭ قانداي؟
– ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىن بىلمەگەن سوڭ پالەندەي بىردەڭە ايتۋ قيىن. ال مەنىڭشە ۇلتتىق كومانداعا جەكە باسىنىڭ جاعدايىن كۇيتتەگەن ويىنشىلار ەمەس, ەل نامىسىن قورعايمىن دەپ قۇلشىنىپ تۇرعان پاتريوتتاردىڭ ويناعانى ءجون.
– ۇنەمى جاتتىعۋعا بارىپ, جارىستان-جارىسقا قاتىسىپ جۇرگەن سپورتشىنىڭ بوس ۋاقىتى دا بولمايتىن شىعار. دەگەنمەن دە قولىڭ قالت ەتكەندە نەندەي ىسپەن شۇعىلداناسىڭ؟
– كىتاپ وقىعاندى ۇناتامىن. اسىرەسە فەدور دوستوەۆسكيدىڭ روماندارى مەن فريدريح نيتسشەنىڭ پالساپالىق دۇنيەلەرى جانىما جاقىن. تاياۋدا ستەفان تسۆەيگتىڭ 9 تومدىق شىعارمالارىن ساتىپ العانمىن. قازىر سونى وقىپ جاتىرمىن. سونداي-اق مۋزىكا تىڭداعاندى جاقسى كورەمىن. الماتىداعى پاتەرىمدە ءوزىم جيعان ءجۇزدەن استام كومپاكت-ديسك بار. وندا موتسارت, بەتحوۆەن, شوپەننىڭ كلاسسيكالىق شىعارمالارىنان باستاپ, پوپ, روك مۋزىكاعا دەيىن جينالعان. شەتەلدە جۇرگەنىمدە ەلىمە دەگەن ساعىنىشىمدى قۇرمانعازىنىڭ كۇيىمەن باسامىن. بيىل يسلام ءدىنى جونىندە ءبىراز دەرەك كوزدەرىن اقتارىپ, انامىز ەكەۋمىز قۇراننىڭ اۋدارماسىن وقىپ شىقتىق. سونىڭ ءتورت سۇرەسىن جاتتاپ تا الدىم.
ۆولەيبول الەمىندەگى جارىق جۇلدىزبەن ءبىزدىڭ اڭگىمەمىز وسىلاي ءوربىدى. ەل سپورتى دەسە قاشاندا ەلەڭدەپ تۇراتىن بايتورەەۆ بۇگىنگى قازاقستان ۆولەيبولىنىڭ جاعدايى جانىنا قاتتى باتاتىنىن جاسىرمادى. راسىندا دا كۇنى كەشە عانا قولىمىزعا سۋ قۇيۋعا جاراماعان تالاي كوماندا قازىر الەمدىك ارەنادا اتوي سالىپ ءجۇر. ال جەرلەستەرىمىز سوڭعى جەتى-سەگىز جىل كولەمىندە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي بىردە-ءبىر تابىسقا جەتە العان جوق. بار بەلەسىمىز – بيىلعى الەم بىرىنشىلىگىنە جولداما الۋمەن شەكتەلەدى. مىنە, ءدال وسىنداي قيىن كەزەڭدە قازاقستان ۆولەيبولىن تىعىرىقتان شىعارۋ ءۇشىن شەتەلدەن بەيتانىس باپكەرلەردى شاقىرتقانشا بايتورەەۆتەي ەل سپورتىنا ەڭبەگى سىڭگەن ساڭلاقتىڭ مول تاجىريبەسىن نەگە پايدالانباسقا؟ ونداي قۇرمەتكە كەيىپكەرىمىز ابدەن لايىق. ول بىرىنشىدەن – ۆولەيبولدىڭ وتىمەن كىرىپ, ك ۇلىمەن شىققان ويىنشى. ەكىنشىدەن – ەۋروپا مەن ازيانىڭ الاڭدارىندا شەبەرلىگىن ابدەن شىڭداعان ساڭلاق. ۇشىنشىدەن – ول ۇلتجاندى, ۇلتىن سۇيەتىن ازامات. مىنە, ءار سپورت سالاسىندا تىزگىندى وسىنداي ۇلتجاندى ماماندار ۇستاعاندا عانا ءىس ورگە باسادى.
عالىم سۇلەيمەن,
“ەگەمەن قازاقستان”.
30 قازان 2002 جىل.
