تاياۋدا جەزقازعان مىس بالقىتۋ زاۋىتىندا ەكىنشى كەن-تەرميالىق پەش ىسكە قوسىلىپ, كاسىپورىن تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەي باستادى. شيكىزات كوزىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن 2009 جىلدان بەرى زاۋىتتا ءبىر عانا پەش جۇمىس ىستەپ كەلگەن بولاتىن. مىس قورىتۋ زاۋىتىنىڭ مەتاللۋرگتەرىن قۇتتىقتاعان ءوڭىر باسشىسى ە.قوشانوۆ اتالعان ءوندىرىستىڭ ەلىمىز ءۇشىن دە پايداسى زور ەكەنىن ايتتى.
– ەگەر زاۋىت ون جىل كولەمىندە ءوزىنىڭ جارتىلاي قۋاتىندا عانا جۇمىس ىستەپ, 100 مىڭ توننا مىس ءوندىرىپ كەلسە, ەندى ەكىنشى پەشتىڭ كومەگىمەن ەلىمىز 200 مىڭ توننا مىس الاتىن بولادى, – دەدى ەرلان قوشانوۆ. – بۇل ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن جەزقازعان ماڭىندا جاڭا مينەرالدى كەن ورىندارىن بارلاۋ, اشۋ جانە قۇرۋدىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولىپ وتىر. جەزقازعاننىڭ بولاشاعى زور دەپ ويلايمىن.
جاڭاشا باعىتتا جۇمىس ىستەي باستاعان كاسىپورىن ءتۇرلى قيىندىقتارعا قاراماستان, شيكىزات بازاسىن كەڭەيتتى. ول «قازمينەرالس» جشس جانە باسقا دا جاڭا كەن-بايىتۋ نىساندارىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ارقىلى مۇمكىن بولدى.
– بۇگىن ءبىز جەزقازعان مىس بالقىتۋ زاۋىتىنىڭ قايتا جاندانۋىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. ءبىرىنشى كەزەكتە, ەلباسىمىزعا 2012 جىلى «قازاقمىس» كورپوراتسياسىنىڭ كەن-شيكىزات بازاسىن تولىقتىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى, – دەپ اعىنان جارىلدى «Kazakhmys Holding» جشس ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ باسقارما توراعاسى ەدۋارد وگاي. سونىمەن قاتار زاۋىت ۇجىمىنا دا زور العىس ايتامىن. وسىنىڭ بارلىعى سىزدەردىڭ كوز الدارىڭىزدان ءوتتى. ناتيجەسىندە وندىرىسىمىزدە بارلىعى قايتا جاندانىپ, بۇرىنعىداي جۇمىس ىستەۋدى باستاپ كەتتى.
جالپى, جاڭا كەن-تەرميالىق پەشتىڭ ىسكە قوسىلۋى 600-گە جۋىق ادامعا جۇمىس بەرەدى. مىس بالقىتۋ زاۋىتىنداعى ەكى پەش بىردەي جۇمىس ىستەگەندەگى قىزمەتكەرلەردىڭ جالپى سانى 2 مىڭ ادامنان استى.
جالپى, جەزقازعان ءوڭىرىن دامىتۋ ەلباسىنىڭ ەرەكشە نازارىندا. بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ايماقتا رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى تەمىر جول سالىنعان بولاتىن. ول قۇرىلىس جانە جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا مىقتى سەرپىن بەردى.
بۇل جۇمىستار قازىر دە جالعاسىن تاپقان. بيىلدان باستاپ مۇندا ۇلكەن سپورتتىق كەشەن مەن دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان.
جەزقازعان جۇرتىن قۋانىشقا بولەگەن وقيعانىڭ ءبىرى «Uly Dala» اتتى زاماناۋي گيپەرماركەتتىڭ اشىلۋى بولدى. جەزقازعان مەن ساتباەۆ قالاسىنىڭ اراسىندا بوي كوتەرگەن ءىرى ساۋدا ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىنا «Kazakhmys Holding» كومپانياسى 2 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالعان ەكەن.
– كاسىپورىن وتباسىلىق بيۋدجەتتى قولداپ, پايدالى تاعام ۇسىنۋدى ماقسات ەتتى. ءبىز نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ باعالارىنا تالداۋ جاسادىق. گيپەرماركەتتەگى نەگىزگى تۇتىنۋشىلىق سەبەت باعاسىنىڭ تومەندىگى ورتا ەسەپپەن 28,7%-دى قۇرايدى. بۇعان ءونىم وندىرۋشىلەرمەن جانە جەتكىزۋشىلەرمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەۋدىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىپ وتىرمىز. گيپەرماركەتكە شامامەن وتاندىق 50 كومپانيا ءوز ونىمدەرىن جەتكىزەدى, – دەدى اتالعان جوبانىڭ باس مەردىگەرى جانە وپەراتورى «پيك «يۋتاريا ltd» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى ساۋلە شاۋەنوۆا.
زاماناۋي گيپەرماركەتتە بارلىق ۇدەرىستى باسقارۋ ءۇشىن اۆتوماتتاندىرىلعان ەسەپتەۋ جەلىسى, الەمدىك ءونىم وندىرۋشىلەر تاۋارلارىنىڭ وزىندىك قۇنىن ەسەپتەيتىن باعدارلاما, ۇرلىققا قارسى جۇيە ورناتىلعان. ءبىر كۇندە 3 مىڭنان استام تۇتىنۋشىعا قىزمەت كورسەتە الاتىن ساۋدا نىسانىندا 180-گە جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى.
ءوندىرىستى ءوڭىر تۇرعىندارىنا مايداي جاعاتىن تاعى ءبىر جاڭالىق – «قازەنەرگياورتالىق» جشس بىلتىر 1 جەلتوقساننان باستاپ جەزقازعان جانە ساتباەۆ قالالارىندا ەنەرگيامەن قامتۋ ءتاريفىن تومەندەتتى. بۇل تۋرالى جەزقازعان قالاسىنىڭ اكىمى قايرات بەگىموۆ مالىمدەدى.
قالا باسشىلىعىنىڭ ۇيعارىمىنشا, تاريفتەردىڭ تومەندەۋى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن دە ءتيىمدى. ال كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, سايكەسىنشە ايماققا جۇمىلدىراتىن ينۆەستيتسيانى ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى, جىل باسىنان بەرى مۇندا ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا جاڭا 28 بيزنەس نىسانى پايدا بولعانىن ايتا كەتكەن ءلازىم. مۇنىڭ ءوزى جاڭادان 106 جۇمىس ورنىن اشۋعا سەپتىگىن تيگىزدى. ال سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى سوماسى 748 ملن تەڭگەگە جەتكەن.
جەزقازعان قالاسىندا مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى باعدارلامالاردىڭ ەرەكشە نازارعا الىنعانى دا قۋانتادى. مىسالى, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا بيىل جالپى سوماسى 500 ملن تەڭگەدەن اساتىن 16 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپتى. بۇدان بولەك, «ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» باعدارلاماسى بويىنشا 243 ادام جاڭا ماماندىقتاردى مەڭگەرگەن. جۇمىسسىز جۇرگەن 3084 ادام ەڭبەككە ارالاسىپ, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جانە جاستار ءىس-تاجىريبەسىنە 236 ادام جىبەرىلگەن. اقىلى قوعامدىق جۇمىستارعا 580 ادام تارتىلىپ, جالپى سوماسى 85 ملن تەڭگە بولاتىن 16 شاعىن نەسيە بەرىلدى. وسى شارالار ارقىلى وڭىردەگى جۇمىسسىزدار سانىن 20%-عا تومەندەتۋگە قول جەتكىزىلگەن.
مىنە, بىلتىر جەزقازعان وڭىرىنە يگى ىقپالىن تيگىزگەن جوبالار وسىلايشا وڭ ناتيجەسىن بەرە باستادى.
قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى وبلىسى,
جەزقازعان قالاسى
