جيىندا ءسوز العان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, ءوڭىردىڭ وتكەنى تۋرالى جازىلعان تاريحي-تانىمدىق «ولكەتانۋ» وقۋلىعىن قۇراستىرعان عىلىمي توپتىڭ جەتەكشىسى التىنبەك نۇح ۇلى اتا-بابالار ميراس ەتىپ قالدىرعان ەل مەن جەردىڭ تاريحىن جوعالتپاۋ ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. «وتكەن تاريحتى بولاشاققا جەتكىزۋ ءۇشىن وقۋشىلارعا تانىستىرۋ قاجەت. بۇل ۇلكەن مىندەت. ءبىزدىڭ شىعارعان وقۋلىعىمىز 5,6,7-سىنىپتارعا ارنالعان», دەيدى ول.
وقۋلىقتى قۇراستىرعان اۆتورلاردىڭ تاعى ءبىرى – پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءمانسيا ءالينوۆا. پروفەسسوردىڭ سوزىنشە, «ولكەتانۋ» ساباعى تەك جەكە ءپان رەتىندە ەمەس, قازاق ادەبيەتى, گەوگرافيا, قازاق ەلىنىڭ تاريحى جانە مۋزىكا پاندەرى ارقىلى وقىتىلادى.
وقۋلىق عىلىمي, پاندىك, وقۋ-ادىستەمەلىك, الەۋمەتتىك, «رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنىڭ نەگىزىندە ارنايى ساراپتامالاردان ءوتتى.
وقۋلىقتىڭ قۇرىلىمى مەن مازمۇنىنا كەلسەك, ارينە ءار ءوڭىردىڭ وزىندىك تاريحى بار. بىرنەشە ءپاننىڭ مالىمەتتەرى بىرىگە وتىرىپ, 5-7 سىنىپتىڭ وقۋشىسىنا جەڭىل ءارى تۇسىنىكتى تىلدە جازىلعان. عالىمداردىڭ ءدال وسى سىنىپتارعا ارناپ جازۋىنىڭ دا ءمانى بار. سونداي-اق ءدال وسى جاستا (11-13 جاس) جاسوسپىرىمدەر ءوز حالقىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قابىلداپ, تاريحي سانا قالىپتاسۋىنىڭ العاشقى ساتىسىن باستايدى.
جالپى وقۋلىقتىڭ قۇرىلىمى 20 پاراگرافتان تۇرادى. ونىڭ بەسەۋى 5-سىنىپتا, جەتەۋى 6-سىنىپتا, سەگىز پاراگرافى 7-سىنىپتا وتكىزىلەدى.
مىسالى, وقۋلىقتاعى «تۋعان ولكەنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى» دەگەن بولىمدە جاسىباي باتىردىڭ ەرلىگى تۋرالى جانە ابىلاي حاننىڭ «جەتىم تورى» كۇيىنىڭ شىعۋ تاريحى جازىلعان. سونداي-اق «ەسكەرتكىشتەر» دەگەن توپتامادان وڭىردەگى تاريحي ەسكەرتكىشتەر, ەكىباستۇزدىڭ ولەڭتى اۋىلى ماڭىنداعى تاستاردا قاشالعان جازۋلار, پەتروگليفتەر تۋرالى ايتىلادى.
سونىمەن بىرگە «ولكەنىڭ تاريحي تۇلعالارى» دەگەن تاقىرىپشالاردا باتىرلار, بيلەر, باسقا دا ۇلى تۇلعالاردىڭ ءومىرباياندارى جازىلىپ, سۋرەتتەرى باسىلعان بولسا, ال «تۋعان ولكە سيمفونياسى», «توپونيمدەر», «تۋريستىك مارشرۋتتار» سەكىلدى تاقىرىپتاردا ءوڭىر ەرەكشەلىكتەرى جايلى قىزىقتى, ءماندى مالىمەتتەر بار.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءدىنيسلام بولاتحان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بارلىق اقپاراتتاردى ءبىر جۇيەگە ءتۇسىرىپ وقۋلىق جاساپ, سول ارقىلى كەيىنگى ۇرپاققا تانىستىرۋ مىندەت.
جەرلەسىمىز سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ – الاشتىڭ ءانۇرانىن جازعان اقىن. العاش رەت قازاق اسكەري جاساعىن باياناۋىلدىق جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ پەن قوشكە كەمەڭگەروۆ قۇرعانى, قازاق تەاترىن زەيىن شاشكين اشقانى سارعايعان جازبالاردان بەلگىلى. بۇگىنگى جانە كەلەر ۇرپاقتار دا وسى وتكەن تاريح جولدارىن ءبىلۋى كەرەك.
بۇل كۇندەرى جالپى ءبىلىم بەرەتىن بارلىق ورتا مەكتەپتە قازاقستان تاريحى, قازاق ادەبيەتى, گەوگرافيا جانە مۋزىكا پاندەرىنە بىرىكتىرىلگەن «ولكەتانۋ» ساباعىنىڭ باعدارلاماسى ازىرلەنۋدە. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن زاماناۋي IT-تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن مەكتەپ مۋزەيلەرىنىڭ دە جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلۋدا.
سونىمەن قاتار ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا ايتىلعانداي, تاريحي-ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ شارالارىنا قاتىسۋدى جوبالاۋدا.
مىسالى, وبلىس ورتالىعىنداعى №19 مەكتەپتەگى مۋزەي «تۋعان ولكە كەلبەتى», «ولكەتانۋ» باعىتىندا جانە ەتنوگرافيالىق, شىعارماشىلىق, عىلىمي-زەرتتەۋ بويىنشا جۇمىس ىستەيدى.
سوڭىنا قالدىرعان عيبراتتى مۇراسى, ولكە تاريحى, ۇلتتىق مادەنيەتى ءبىر ارناعا توعىسقان وسىنداي مۋزەيلەردىڭ ارينە وقۋشىلارعا رۋحاني كۇش-جىگەر بەرەرى ءسوزسىز.
ال قالالىق وقۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى سامال ايتقازينانىڭ ايتۋىنشا, قازىر وبلىس ورتالىعىنداعى مەكتەپتەر «ولكەتانۋ» وقۋلىقتارىمەن ساباقتى باستاپ تا كەتتى. پەداگوگتار دا كۋرستىق دايىندىقتان وتكەن.
ەندىگى ماقسات – وقۋلىقتاعى ءاربىر ءپان ارقىلى تۋعان جەردىڭ, ءوز ولكەسىنىڭ تاريحىن وقىپ بىلەتىن, وتكەندى باعالاپ, زەردەلەي الاتىن پاتريوت جاستار تاربيەلەۋ.
س.تورايعىروۆ اتىنداعى وبلىستىق كىتاپحانادا وتكەن تانىستىرىلىم شاراسى بارىسىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى مەيرام بەگەنتاەۆ مەكتەپ وقۋشىلارىنا ءوڭىر تاريحى مەن رۋحانياتىن تانىتۋداعى «ولكەتانۋ» اتتى جاڭا وقۋلىقتىڭ ورنى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وقۋلىقتى قۇراستىرىپ, دايىنداعان رەكتور التىنبەك نۇح ۇلى باستاعان عالىمدار توبىنا العىس ءبىلدىردى.
وسى رەتتە التىنبەك نۇح ۇلىنىڭ بۇعان دەيىن دە كوپتەگەن عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ, ماقالالاردىڭ اۆتورى ەكەنىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون. عالىمنىڭ «باياناۋىل پەرزەنتتەرى», «مۇسا شورمان ۇلى» سياقتى كىتاپتارى دا جارىق كورگەن.
ايتسا ايتقانداي-اق, كونە كەرەكۋ ءوڭىرىنىڭ شەجىرەسى تەرەڭدە. وزگە ەلدىڭ تاريحىن وقىپ, ءبىلىپ وسكەن كەشەگى ۇرپاقتىڭ ۇل-قىزدارى بۇگىن, مىنە, سول تەرەڭدە جاتقان ءوز حالقىنىڭ وتكەنىنە ءۇڭىلىپ, زەردەلەۋگە مۇمكىندىك الدى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار
