ايماقتار • 09 قاڭتار, 2019

اتىراۋدا بالا ءولىمى ازايماي تۇر

677 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

اتىراۋدا وتكەن جىلى 176 نارەستە ءبىر جاسقا دا تولماي شەتىنەپ كەتتى. جەلتوقسان ايىنىڭ وزىندە 23 ءسابي دۇنيەگە كەلەر-كەلمەستەن كوز جۇمدى. ارقايسىسى ءار ءۇيدىڭ ءۇمىتى, ءۇمىتتىڭ تىم ەرتە سونگەنىنەن اۋىر نە بار؟ جاس اناعا پەرزەنتحانادان ۇزاق كۇتكەن ءسابيىنىڭ ورنىنا ءولىمى تۋرالى ءبىر پاراق قاعاز ۇستاپ شىققاننان اۋىر نە بار؟ وكىنىشتىسى سول, وڭىردە بالا ءولىمى كوبەيىپ تۇر. اتا-انالار دارىگەرلەردى بىلىكسىز دەيدى, اق حالاتتىلار وتباسىن جوسپارلاۋ قاعيداسىن ۇستانبايدى دەپ اتا-اناعا كىنا ارتادى.

اتىراۋدا بالا ءولىمى ازايماي تۇر

سولاردىڭ ءبىرى – اتىراۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى البينا ەرمەكوۆا. ەگىز قىز بەن ۇلدى دۇنيەگە اكەلگەن انا بوسانۋ پروتسەسى قالىپتى بولعانىن ايتادى. بالالاردى رەانيماتسيا بولىمىنە الىپ كەتكەن, ءبىر اپتادان كەيىن دارىگەرلەر ۇلىنا قان قۇيۋ كەرەك دەپتى. كوپ ۇزاماي اۋزى-مۇرنىنان قان كەتكەن ءسابي قايتىس بولدى, ونىڭ ارتىنان سىڭارى دا كەتە باردى, ءسويتىپ ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا ەكى بىردەي پەرزەنتىنەن ايىرىلعان جاس انا اڭىراپ قالدى. مۇنداي مىسالدار جەتكىلىكتى. سابيلەرى پەرزەنتحانادا شەتىنەگەن انالار جانايقايلارىن اقپارات قۇرالدارى ارقىلى جەتكىزۋدى ءجون كورگەنگە ۇقسايدى. «بالالارىمىز دارىگەرلەردىڭ بىلىكسىزدىگىنەن كوز جۇمدى» دەگەن انالار وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتى تەز ارادا تەكسەرۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.

وسى ماسەلە بويىنشا وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىق باسشىلارى مەن پەدياتورلار تۇسىنىك بەردى. ولاردىڭ ءبارى دە  ءبىر اۋىزدان بالا ءولىمى اناسىنىڭ دەنساۋلىعىنا بايلانىستى جانە الدىمەن مەديتسينالىق مەكەمەلەردە الدىن الۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ كەرەك دەگەن پىكىردە.  وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ باس دارىگەرى قۋانىش نىسانباەۆ: «جاڭا تۋعان سابيلەر اراسىنداعى ءولىمنىڭ باستى سەبەبى - اتا-انالارىنىڭ دەنساۋلىعى», - دەيدى. «بالا ءولىمىنىڭ باسىم بولىگى ۋاقىتىنان بۇرىن بوسانعاندارعا تيەسىلى. جوسپارلانباعان جۇكتىلىك دەپ تە ايتۋعا بولادى. جۇكتىلىكتى جوسپارلاپ, كەم دەگەندە 1,5 جىل ارالىقتى ساقتاۋ كەرەك, - دەپ ەسەپتەيدى قۋانىش نىسانباەۆ. –بۇل جەردە الدىن الۋ شارالارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. ءبىزدىڭ ورتالىقتا مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسى باقىلاۋدا. بوسانعان ايەلدەرمەن جۇمىس جۇرگىزىلەدى. ۋاقىتىنان بۇرىن بوسانۋ جانە بالا سالماعىنىڭ از بولۋى ولىمگە اكەلەدى. 2018 جىلى وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتا جاڭا تۋعان سابيلەر اراسىندا 108 ءولىم تىركەلدى».

ارينە, شالا تۋعان شاقالاقتاردىڭ قاتارعا قوسىلىپ جاتقاندارى دا بار, بۇل رەتتە دارىگەرلەردىڭ تىنىمسىز ەڭبەكتەرىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. الايدا كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەتىن تۇستار دا جوق ەمەس. وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ نەوناتولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلميرا ابەكەەۆا: ء«بىزدىڭ ورتالىقتا ۋاقىتىنان بۇرىن بوساناتىندار سانى ارتىپ وتىر, سونىڭ ىشىندە سالماعى تىم از سابيلەر دە بار. 2018 جىلى سالماعى وتە تومەن 300 نارەستە ءتۇستى, ولاردىڭ يممۋندىق جۇيەلەرى تومەن دەڭگەيدە بولادى. انالارىنان جىنىستان تىس دەرتتەر انىقتالدى. ينتەرگەنيكالىق ارالىقتى ساقتاماۋ پروبلەماسى دا ءجيى كەزدەسەدى. ءبىر قاراعاندا جاي نارسە بولىپ كورىنۋى مۇمكىن, بىراق وسىنىڭ ءبارى بالانىڭ يممۋندىق جۇيەسىنە اسەر ەتەدى», - دەيدى.

بالا ءولىمىن وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ باس دارىگەرى مەرزىمىنەن بۇرىن تۋ, جۇكتى ايەلدەردىڭ تىركەۋگە كەش تۇرۋى, قۇرساق ىشىندەگى ينفەكتسيالار سەكىلدى بىرنەشە سەبەپتەرمەن بايلانىستىرادى. وڭىردەگى بارلىق ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردا وتباسىن جوسپارلاۋ جانە رەپرودۋكتسيا بولىمدەرى اشىلدى. «انالار مەكتەبى» جۇمىس ىستەيدى. الدىن الۋ شارالارىن جۇرگىزۋگە قاجەت جاعدايلار جاسالعان. «بارلىق جەردە پاتروناجدى مەيىربيكە بار, ولار جاس انالارمەن جۇمىس ىستەپ, ءبارىن تۇسىندىرەدى. تەك سولارعا بارىپ, ايتقان نۇسقاۋلارىنىڭ ءبارىن تولىق جاساۋ كەرەك, بىراق كوپ جاعدايدا بۇل ايتىلعاندار ورىندالمايدى, - دەيدى قۋانىش نىسانباەۆ.

بالالار ءولىمىنىڭ جىل ساناپ كوبەيىپ كەلە جاتقانىن وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ شتاتتان تىس پەدياترى رايسا بايمۇقانوۆا دا جاسىرمايدى. 2017 جىلى 146 ءسابي شەتىنەسە, 2018 جىلى بۇل سان 176-عا جەتتى. «ارينە, جاقسى كورسەتكىش ەمەس, بىراق بۇل دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىكتەرى تومەندىگىن كورسەتپەيدى, - دەيدى پەدياتر. - ايەلدەردىڭ دەنساۋلىقتارى كوڭىل كونشىتپەيدى. سولاي ەكەن دەپ قۇر قاراپ وتىرعانىمىز جوق. الدىن الۋ شارالارى جۇرگىزىلىپ جاتىر».

كىم قالاي دەگەنمەن دە, دەرەكتىڭ بارى شىندىق جانە جاقسى جايت ەمەس. بالا ءولىمى نەگىزىنەن وبلىس ورتالىعى اتىراۋ قالاسىندا كوپ تىركەلگەن. قازىر ايماقتا 10 اكۋشەر-گينەكولوگتىڭ ورىنى بوس تۇر.

..اناسىن بالا, بالاسىن انا جوقتاماعانعا نە جەتسىن؟

باقىتگۇل باباش,

«ەگەمەن قازاقستان»

اتىراۋ

سوڭعى جاڭالىقتار