بۇل ساۋالدارعا بىرجاقتى جاۋاپ قايتارۋ قيىن-اق. دەگەنمەن اقتوبە وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ ديرەكتورى ەلۋباي كەنجاليەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا قولعا الىنعان ەجەلگى حالىقتىق ءان-جىرىمىزدىڭ جاڭا تىنىسىن اشۋ جونىندەگى ماسەلە بىزگە وسى ساۋالدىڭ ءبىر شەتىن ۇستاتقانداي كورىندى. ىقىلاستىڭ, ودان بەرىدەگى احمەت جۇبانوۆ پەن عازيزا جۇبانوۆانىڭ كىشى وتانىندا كاسىبي ونەر جولىنداعى ساباقتاستىقتىڭ ءتىنى ۇزىلمەي جالعاسىپ كەلەدى.
مۇندا حالىقتىق مۋزىكانىڭ قاينارىنان قانىپ ىشكەن, ونى قاي كەزدە دە ءپىر, كيە تۇتا الاتىن ونەر تارلاندارى مەن مايتالماندارى جەتەرلىك. ولاردىڭ قاتارىندا بەلگىلى كومپوزيتور بەيبىت ورال ۇلىنىڭ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى مارات ءايتىموۆتىڭ جانە بۇرىنعى ءداستۇرلى اندەر مەن فولكلورلىق جانرلاردى بۇگىنگى زامان تالعامىنا ساي ارلەپ, وڭدەپ بەرىپ جۇرگەن تانىمال ونەر يەسى باقىتبەك زەينەلوۆتىڭ ەسىمدەرىن اتاي كەتۋگە بولادى.
بۇرىنعى اقىن-جىراۋلاردىڭ تۋىندىلارى مەن بۇگىنگى ەسترادالىق اندەر جانە پاتريوتتىق رۋحتاعى دۇنيەلەردىڭ اراسىندا تىعىز تۇتاستىق بار. ەندەشە ءداستۇرلى اندەر مەن تەرمە-تولعاۋلاردى جاڭاشا فورماتتا وڭدەپ, ەل-جۇرتقا ۇسىنۋدىڭ ەشقانداي سوكەتتىگى بولمايدى. ارينە, بۇل ىستە حالىقتىق شىعارمالاردىڭ بۇرىنعى بوياۋى مەن رەڭىنە ۇلتتىق كولوريتتەرگە تولى ناقىشتار مەن يىرىمدەرگە نۇقسان كەلمەگەنى ءجون.
– ءار زاماننىڭ تالعامى مەن تالابىنا ساي ۇلتتىق ءان ونەرى تۋىندىلارىن ەل-جۇرتتىڭ سانا سەزىمىنە جەتكىزۋدىڭ وزىندىك تاسىلدەرى مەن ادىستەمەلەرى بار. ايتالىق مۇندايدا بۇرىنعىداي تەك ءبىر عانا دومبىرانىڭ مۇمكىندىگىنە ارقا سۇيەۋ ازدىق ەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان ەجەلگى ءان-جىردى ارلەۋ كەزىندە وزگە دە مۋزىكالىق قوندىرعىلاردى قولدانۋدىڭ ارتىقشىلىعى بولمايدى. تەك مۇندايدا بۇرىنعى اۋەندەردىڭ ىرعاعى مەن ماقامىنا جانە ماتىنىنە ورىنسىز ۇرىنباۋ قاجەت. ايتپەسە مۇنىڭ ءوزى ارتىق قىلامىن دەپ, تىرتىق قىلۋ بولىپ شىقپاي ما, – دەيدى كومپوزيتور بەيبىت ورال ۇلى.
ال ءداستۇرلى ءان تۋىندىلارىن وڭدەۋدەن وتكىزىپ جۇرگەن ساڭلاق ونەر يەسى باقىتبەك زەينەلوۆ تىڭدارمانداردىڭ تالعامى مەن سۇرانىمىنان شىعا الماعان نۇسقالاردى قايتا-قايتا ساحناعا تىقپالاي بەرۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ەسەپتەيدى. مۇنداي كەمشىندىك ەكى جاقتان دا بولۋى مۇمكىن. ونىڭ ءبىرىنشىسى وڭدەۋدەگى ساتسىزدىك بولسا, كەيىنگىسى ورىنداۋشىنىڭ ءان اجارىن اشا الماۋىنان ءارى ونىڭ اۋەنىن بۇزىپ ايتۋىنان ورىن الاتىن كەلەڭسىزدىك. بۇعان دەيىنگى تاجىريبە مۇنداي سۇرەڭسىزدىك, كلاسسيكالىق سيپاتتاعى ۇلتتىق ءان تۋىندىلارىنىڭ ەكىنشى تىنىسىنىڭ اشىلماي قالۋى كوپتەگەن جاعدايلاردا ورىنداۋشىنىڭ كىناسىنەن بولاتىنىن كورسەتەدى.
ال ورىندالۋى كەلىسسە شە؟ ەندەشە مۇندايدا حالىقتىق تۋىندىنىڭ باعى قايتا جاندى دەپ ەسەپتەي بەرىڭىز. ءدال وسى ارادا بۇعان ايقىن دا جارقىن ءبىر مىسال كەلتىرە كەتۋدىڭ ورايى كەلىپ تۇرعانداي. ايتالىق, حالىق ءانى «دايديداۋ» بۇعان دەيىن سونشاما ساندەنىپ, سونشاما ماندەنىپ قىر قىزعالداعىنداي قۇلپىرا ايتىلىپ پا ەدى, تىڭدالىپ پا ەدى؟ قانشاما ويلانساق تا بۇل جاعداي ەسىمىزگە تۇسپەي وتىر. جوعارىدا ايتىلعان اقتوبەلىك ءان اۋەنىن وڭدەۋشى باقىتبەك زەينەلوۆتىڭ سۇزگىسىنەن كەيىن جانە ديماش قۇدايبەرگەنوۆتىڭ ورىنداۋىندا «دايديداۋ» تورتكۇل دۇنيەنى تامساندىرىپ كەتە باردى ەمەس پە؟ مىنە, ءاندى وڭدەۋ مەن ورىنداۋدىڭ, ونى بۇگىنگى تالعامى بيىك تىڭدارمانداردىڭ جۇرەگىنە جەتكىزۋدىڭ ەتالونى مەن ۇلگىسى وسىنداي.
ەل ىشىنە كەڭىنەن تارالىپ كەتكەن اقىنداردىڭ تۋىندىلارىن ءسال جوندەپ, ەل نازارىنا قايتا ۇسىنۋ مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ: «قازاقتىڭ كۇپى كيگەن قارا ولەڭىن, شەكپەن جاۋىپ وزىنە قايتارامىن», دەگەن ولەڭ جولدارىن ەرىكسىز ەسكە تۇسىرەدى. ءدال سولاي ەمەس پە؟ حالىقتىڭ ءان-جىر قازىناسى – مادەني مۇرانىڭ كەسەك ءبىر بولىگى. ەندەشە وعان جاڭاشا ءار بەرىپ, ەل-جۇرتتىڭ قايتا سۋسىنداۋىنا جاعداي تۋعىزۋ ومىرشەڭ ويدان تۋعان قادام دەپ بىلەمىز. بۇل قازىرگى قوعامعا كەرەك ءىستىڭ ءبىرى دەسەك تە, قاتەلەسە قويماسپىز. ءارى وسى ارقىلى اقىندار مەن كومپوزيتورلاردىڭ شىعارمالارىن كەلەشەك ۇرپاققا تابىستاۋدىڭ وزگەشە ءبىر جولى مەن ۇلگىسى اشىلار ەدى دەگەن ويدامىز.
قازىرگى كۇنى اقتوبە ايماعىندا ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ جاناشىرلارى مەن كاسىبي ماماندارى وسى توپىراقتىڭ ءتول پەرزەنتتەرى, بارشا قازاق حالقىنىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن داڭقتى ونەر يەلەرى تاڭىربەرگەن مولداباي, ابۋباكىر كەردەرى, نۇرپەيىس بايعانين, شەرنياز جارىلعاس ۇلى, قىزىل تۇردالى ۇلى, سارى باتاق ۇلى جانە ناۋرىزبەك جىراۋدىڭ شىعارمالارىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشىپ, كەلەر ۇرپاققا تابىستاۋدىڭ ۇتىمدى جولدارىن ىزدەستىرۋدە. ولار بۇل رەتتە حالىقتىق سيپاتتاعى تەرمە-تولعاۋلار مەن اندەردى كوپشىلىكتىڭ نازارىنا جاڭاشا فورماتتا ۇسىنىپ جۇرگەن, ەلگە ەسىمدەرى كەڭىنەن تانىمال ونەر شەبەرلەرى رامازان ستامعازيەۆ, ايگۇل قوسانوۆا جانە ومىرقۇل اينيازوۆپەن تىعىز شىعارماشىلىق بايلانىس ورناتا وتىرىپ, وزدەرى قولعا العان ءىستىڭ تامىرىن تەرەڭدەتە تۇسۋدە.
وسى ورايدا عازيزا جۇبانوۆا اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ ديرەكتورى ەلۋباي كەنجاليەۆتىڭ باستاماسىمەن ەسترادالىق جانە پاتريوتتىق اندەر جانرىندا شىرقايتىن انشىلەردىڭ رەسپۋبليكالىق «جىبەك جولى» بايقاۋى ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. بۇعان كاسىبي ونەر ۇجىمدارىندا جۇمىس جاسايتىن 17-35 جاس ارالىعىنداعى ەلىمىزدەگى بارلىق ەتنوستىڭ وكىلدەرى قاتىسا الادى. مۇنداعى باستى تالاپ – ورىندالاتىن حالىقتىق شىعارمالاردىڭ ەرەجەدەگى تالاپتارعا سايكەس كەلىپ, جاڭا فورماتتا بولۋى.
بۇعان قوسا بايقاۋعا قاتىسۋشىلاردىڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگى مەن مانەرىنە, داۋىس دياپازونىنىڭ كەڭدىگى مەن اشىقتىعىنا, سونداي-اق ساحنا مادەنيەتىن ساقتاي بىلۋىنە ەرەكشە ءمان بەرىلەدى. بيىل رەسپۋبليكالىق «جىبەك جولى» ەسترادالىق انشىلەر بايقاۋى ەكىنشى رەت وتكىزىلىپ, وعان وبلىستاردان جانە الماتى, استانا, شىمكەنت, اقتوبە قالالارىنان دارىندى جاستار قاتىستى. جاڭاشا وڭدەۋدەگى حالىق اندەرىن ورىنداۋدا اتىراۋ وبلىسىنان كەلگەن جاس ءانشى ايبار عاني ۇلى باس جۇلدەگە يە بولدى. مىنە, وسىلايشا شەتسىز دە شەكسىز ۇلكەن داريا ىسپەتتەس ءداستۇرلى جىر-تەرمەمىزدىڭ جاڭاشا تىنىسىن اشۋ جونىندە ەكى-ءۇش اۋىز وي ورىمدەرى ايتىلعان سەكىلدى. حالىقتىق ءان ونەرىمىزدىڭ عۇمىرىن ودان ءارى جالعاۋ مەن جاڭعىرتۋ رۋحاني-مادەني دامۋ تۇرعىسىنان قاراستىرعاندا جاھاندىق باسەكەگە توتەپ بەرە ءبىلۋىمىزدىڭ ءبىر توتە جولى ەكەنى انىق.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
