ساياسات • 09 قاڭتار, 2019

كحدر باسشىسى اقش ۋادەسىنەن ءۇمىتتى

650 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كيم چەن ىننىڭ بيىلعى جاڭا جىلدىق قۇتتىقتاۋى وڭتۇستىك كورەيا, شىعىس ازيا مەن امەريكا ەلدەرىندە ەرەكشە نازارعا ىلىكتى. ونىڭ نازارعا ىلىگۋىنىڭ سەبەبى باي مازمۇنى, حالىقارالىق ساياساتقا توق­تالۋى مەن قۇتتىقتاۋ فورماسىنىڭ وزگەرۋى بولىپ وتىر. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنا قارا­عاندا, بيىلعى قۇتتىقتاۋ فورماسىنان بۇ­­رىنعى جىلدارعا قاراعاندا جاڭاشىل­دىق بايقالادى. اسىرەسە امەريكالىق جانە باتىستىق ستيلدەگى قۇتتىقتاۋعا جاقىن. بۇل ونىڭ مەملەكەت ساياساتى جانە قوعامداعى ىشكى ءومىردىڭ قالىپتى جاعدايدا ەكەنىن كورسەتۋى سىندى. باتىستىڭ كوزقاراسىمەن ايتقاندا, «دەموكراتيالىق نورماعا ساي قالىپتى مەملەكەت» دەگەن وي قالدىرۋ ءۇشىن جاسالعان دەپ قاراستىرىلۋدا.


كحدر باسشىسى اقش ۋادەسىنەن ءۇمىتتى

ول اتاسى كيم ير سەن مەن اكەسى كيم چەن ءير­دىڭ سۋرەتى ىلىنگەن جەكە كابينەتىندە ديۆانعا وتىرىپ, بۇرىنعى ستيلدەگى كيىم ۇلگىسىن تاستاپ, باتىستىڭ ستيلىندە گالۋستۋك پەن كوستيۋم كيىپ, جاڭا جىلدىق قۇتتىقتاۋىن وتىز مينۋت بويى كىدىرمەي ايتىپ شىقتى. ادەتتە تۇرىپ سويلەيتىن كيم مىرزا بۇل جولى, ديۆانعا وتىرىپ, ەمىن-ەركىن قۇتتىقتاۋ جولدادى. ونىڭ بۇل جولعى قۇتتىقتاۋ سوزىنەن ەڭ ماڭىزدى باعىتتار بايقالدى. ءبىرىنشى, ەلدىڭ ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتىنا باسىمدىق بەردى. ەكىنشى, حالىقارالىق قارىم-قاتىناس بويىنشا اقش جانە وڭتۇستىك كورەيامەن وتكىزگەن كەلىسسوزدەرگە توقتالدى. ءۇشىنشى, يادرولىق قارۋسىزدانۋ تۋرالى باعىت-باعدارعا قا­تىس­تى, سولتۇستىك تاراپىنىڭ يادرولىق قارۋ­سىزدانۋعا دەگەن وزگەرمەس نيەتى مەن ۇستا­نىمدارىن مالىمدەدى. باسا نازار اۋدارا­­­تىن نارسە, ەگەر اقش سەكىلدى ەل ءوز ۋادەسىندە تۇرسا قارۋسىزداناتىندىعى, ەگەر ۋادەسىندە تۇرماي, ءتۇرلى سىلتاۋ تاۋىپ, باياعىشا حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ كومەگىمەن قىسىمدى ۇدەتەتىن بولسا, باسقا شىعار جولدى قاراستىراتىنىن قاداپ ايتتى. سونى­مەن قاتار قوس كورەيانىڭ بىرجىلدىق قارىم-قاتىناسىنا قاتىستى باعا بەردى. 2018 جىلدى 70 جىلدىڭ ىشىن­دە ۇلكەن وزگەرىسكە بەت بۇرعان جىل دەپ, ەكى ەلدىڭ اراسىندا بولعان كەزدەسۋ ناتيجەسىنە قاناعاتتاناتى­نىن جەتكىزدى. كورەي تۇبەگىن بەيبىتشىلىك تۇبە­گىنە اينالدىرۋ, كەسون زاۋىتى مەن كىمگانسان تۋريستىك زوناسىن وڭتۇستىك تاراپتا يگەرۋگە بايلانىستى ۇسىنىس-ويىن ورتاعا سالدى. اسكەري سالا بويىنشا كورەي تۇبەگىن بەيبىتشىلىك الاڭى جاساۋ ءۇشىن ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى اسكەري تەكەتىرەستى جۇمسارتۋعا دەگەن نيەتىندە وزگەرىستىڭ بولمايتىنىنا توقتالدى. اسكەري تەكەتىرەستى بولدىرماۋ ماقساتىندا امەريكا مەن وڭتۇستىك كورەيانىڭ اسكەري جاتتىعۋلارىن وتكىزبەۋدى جانە سىرتقى ستارەگيالىق كۇش­تەردى تۇبەككە اكەلمەۋ جانە ەنگىز­بەۋگە اسا ءمان بەرىپ سويلەدى. تۇبەكتىڭ بەي­بىت­شىلىگى ءۇشىن, ونىڭ جاعدايىنا قاتىستى ەل­­دەر­مەن دە كوپ­جاقتى كەلىسسوزدەردى وتكىزە­تىندىگىن ءبىلدىردى. 

كيم چەن ىن جاڭا جىلدىق قۇتتىقتاۋدا «اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن كەز كەلگەن ۋاقىتتا بەتپە-بەت وتىرىپ سويلەسۋگە دايىنبىز» دەدى. سونىمەن قاتار قۇتتىقتاۋ سوزىندە «تولىق يادرولىق قارۋسىزدانۋ» تۋرالى ءبىرىنشى رەت كيم چەن ىن جالپى جۇرت­قا جاريالادى. «تولىق يادرولىق قارۋسىز­دانۋعا ءوتۋ دەگەنىمىز ءبىزدىڭ پارتيامىز بەن رەسپۋبليكالىق ۇكىمەتىمىزدىڭ وزگەرمەيتىن پوزيتسياسى جانە مەنىڭ وزگەرمەيتىن ەرىك-جىگەرىم مەن نيەتىم» دەپ اتاپ ءوتتى. الايدا وسىنداي تولىق يادرولىق قارۋسىزدانۋعا دەگەن نيەتىنىڭ بارلىعىن بايقاتقان كيم چەن ىننىڭ امەريكا ءوز ۋادەسىندە تۇرماي, بەرگەن ۋادەلەرىن ورىندامايتىن بولسا, باسقا جول تابامىز دەگەن ءسوزى ءالى دە بارلىق ماسەلە اقش-قا تىرەلىپ تۇرعانىن اڭعارتادى. سولتۇستىك كورەيا ءۇشىن اقش سەكىلدى ەلدىڭ ۋادەسىندە ناقتى تۇرۋى ماڭىزدى. اقش ۋادەسىندە تۇرسا عانا كيم چەن ىن دا يادرولىق قارۋسىزدانۋعا دايىن ەكەنى اڭعارىلدى. سوندىقتان وسى جىلى اقش پەن سولتۇستىك كورەيانىڭ اراسىندا جوسپارلانعان كەلەسى سامميت پەن كيم چەن ىننىڭ سەۋلگە قارىمتا ساپارى كورەي ماسەلەسىن شەشۋگە ءبىرشاما ىقپال ەتۋ كەرەك. سوندا عانا اقش پەن سولتۇستىك كورەيانىڭ كەزدەسۋلەرى مەن كەلىسسوزدەرىنەن الەم ناقتى ناتيجەلەردى كورە الادى. 

داستان اقاش, ارنايى «ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن

وڭتۇستىك كورەيا, 

سەۋل قالاسى

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55

بۇگىن اۋا رايى قانداي بولادى؟

اۋا رايى • بۇگىن, 10:42