ەندى مىنە, وتىز جىلعا سوزىلعان «حەيسەي» ءداۋىرى وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا اياقتالىپ, 1 مامىر كۇنى جاپونيادا جاڭا يمپەراتور تاققا وتىرىپ, جاڭا ءداۋىر باستالعالى وتىر. بۇگىنگى تاڭدا جاپون قوعامىندا ەڭ قاتتى قىزىعۋشىلىق تۋدىرىپ وتىرعان جاڭا ءداۋىردىڭ اتاۋى تاق جاڭاراردان ءبىر اي بۇرىن, ياعني 1 ءساۋىر كۇنى بەلگىلى بولادى.
2016 جىلدىڭ 8 تامىزىندا يمپەراتور اكيحيتو حالقىنا ارناپ ءوزىنىڭ ارنايى ۆيدەو-جولداۋىن جاريالادى. جولداۋدا جاسى مەن دەنساۋلىعىن تىلگە تيەك ەتىپ, مۇراگەر حانزادا كەزىنەن باستاپ بۇگىنگە دەيىن ۇزاق جىلدار بويى حالىقپەن بىرگە بولعانىن, ەل كونستيتۋتسياسىنا سايكەس «مەملەكەت پەن ۇلت بىرلىگىنىڭ سيمۆولى» رەتىندە وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەمەلەردى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارىپ, «قۇدايدان ەلىنىڭ تىلەۋىن تىلەپ كەلگەنىن» وزىنە باقىت سانايتىنىن جەتكىزدى. الايدا تاقتان تۇسكىسى كەلەتىنى جايلى ناقتى ەشتەڭە دەمەگەن ەدى.
سول جولداۋدان كەيىن جاپون ۇكىمەتى حالىق اراسىندا يمپەراتوردىڭ ءسوزى قالاي قابىلدانعانىن اڭداۋ ماقساتىندا ارنايى الەۋمەتتىك ساۋالناما جۇرگىزدى.
ويتكەنى يمپەراتوردىڭ بۇل جولداۋى ءوزى ءۇشىن دە, جاپون ۇكىمەتى مەن جالپى جاپون جۇرتى ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى ماسەلەگە اينالىپ, باسقا ءبىراز ماسەلەلەردىڭ تۋىنداۋىنا سەبەپ بولدى. ويتكەنى مەملەكەتتىڭ قازىرگى كونسيتۋتسياسىندا دا, يمپەراتور ۇيىنە قاتىستى زاڭدا دا ءتىرى يمپەراتوردىڭ تاقتان تۇسۋىنە قاتىستى ناقتى ەشتەڭە ايتىلماعان. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالعاننان كەيىن امەريكالىق گەنەرال د.ماكارتۋردىڭ باسشىلىعىمەن قابىلدانعان يمپەراتور ۇيىنە قاتىستى زاڭنىڭ ءتورتىنشى تارماعىندا «يمپەراتور قايتىس بولعان ساتتە ونىڭ مۇراگەرى تاققا وتىرادى» دەپ كورسەتىلگەنى بولماسا, تاق ەگەسىنىڭ تىرىسىندە ونىڭ ورنىن جاڭارتۋ جولى جايىندا جازىلماعان جانە بۇل ماسەلەگە قاتىستى ارنايى ەرەجەلەر بەكىتىلمەگەن.
سوندىقتان يمپەراتور ءوز جولداۋىندا تاقتان كەتەتىنى جايىندا ەشتەڭە ايتپاي, بۇل ماسەلەگە قاتىستى حالىقتىڭ كوڭىل كۇيىن الدىن الا ءبىلىپ الۋدى ءجون سانادى. جۇرگىزىلگەن ساۋالناما ناتيجەسى حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى يمپەراتوردىڭ نيەتى ۇلكەن تۇسىنىكپەن قابىلدانعانىن جانە دەنساۋلىعىنا بايلانىستى كوزى ءتىرى تۇسىندا تاقتان تۇسۋىنە قارسى ەمەس ەكەنىن كورسەتتى.
ەكى مىڭ جەتى ءجۇز جىل بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان الەمدە تەڭدەسى جوق يمپەراتورلىق جۇيە تاريحىندا ەلۋ سەگىز يمپەراتور ءتۇرلى جاعدايلارمەن كوزى تىرىسىندە تاقتان كەتكەنى بەلگىلى. دەگەنمەن مۇنداي جاعداي سوڭعى رەت ەكى عاسىر بۇرىن بولعان.
جاپوندىق يمپەراتورلىق جۇيە تاريحىندا ۇرپاقتاردىڭ ەشقاشان ۇزىلمەگەنى اقيقات پا, اڭىز با, بۇل مۇلدەم باسقا اڭگىمە. ول جاپون عالىمدارى اراسىندا دا قىزۋ تالقىلانىپ جۇرگەن تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى. بىراق الەمدە تەڭدەسى جوق يمپەراتورلىق جۇيە ەكەنى, جاپون جۇرتى ەل بولعالى قوعام باسىندا مىندەتتى تۇردە يمپەراتوردىڭ وتىرعانى راس ەكەنى تاريحتان بەلگىلى.
ەۋروپا حالىقتارىنىڭ تالاي قۇرىلىپ, تالاي جوعالعان پاتشالىقتارىن ايتپاعاندا, مىڭ جىلدىق تاريحى بار ريم يمپەرياسىنىڭ ءوزى تاريح قويناۋىندا قالىپ قويسا, باسقا پاتشالار ءبىرىن-ءبىرى باسىپ الىپ جاتقاندا, جاپون جۇرتى باسقالارعا ۇقساپ ءوز يمپەراتورىنا ءوزى ەشقاشان قارسى شاپپاعان.
تاريحتىڭ قاي كەزەڭىندە بولماسىن, اۋقاتتىلار مەن اقسۇيەكتەر يمپەراتوردى قۇلاتىپ, ونىڭ ورنىنا وزدەرى وتىرۋدى كوزدەمەگەن. باسقاسىن ايتپاعاندا, زامانىنىڭ قوجايىنى بولىپ, حالىقتى ۋىسىندا ۇستاعان سامۋرايلاردىڭ ءوزى تاققا تالاسپاق تۇگىلى, سول تاقتى ساقتاپ قالۋدى ءومىردىڭ ءمانى قىلعان.
ءبىر ۇلتتان قۇرالعان جاپون ەلىنىڭ يمپەراتورلىق جۇيەسىنىڭ بىردەن-ءبىر ەرەكشەلىگى وسى. قاي زامان بولماسىن الدىلەر تاققا تالاسۋ ارقىلى ەمەس, تاقتى قورعاپ, تاققا جاقىن بولۋدىڭ ارقاسىندا حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعا بىلگەن. «قۇداي بالاسىنىڭ» باتاسىن الماعاندى حالىق ەشقاشان مويىنداپ, ەل ايتقانىن تىڭداماعان. جوعارىدا اتى اتالعان, سول زاماندا جەر جۇزىنە ءامىرى ءجۇرىپ تۇرعان امەريكالىق گەنەرالدىڭ ءوزى وتقا ورانعان جاپون ەلىنىڭ يمپەراتورىنا تيىسپەي, ونى جاپون قوعامىنىڭ دىڭگەگى قىلىپ قالدىرعانى قارت تاريحقا قۇلاق اسقانى ەدى.
قولىندا ابسوليۋتتىك بيلىك شوعىرلانباعان يمپەراتورلار قاشاندا ءدىن مەن ءداستۇردىڭ, نانىم-سەنىم مەن مىنەز-ق ۇلىقتىڭ ۇلگىسى, كۇنشىعىس ەلىنىڭ سيمۆولى بوپ قالا بەرمەك.
جاڭا باستالعان 2019 جىل جاپون ەلىندە وتىزجىلدىق «حەيسەي» ءداۋىرى اياقتالىپ, جاڭا يمپەراتور تاققا وتىرىپ, جاڭا ءداۋىر باستالاتىن تاريحي ماڭىزدى جىل بولماق. الەم نازارىن وزىنە اۋدارعالى وتىرعان عالامداعى جالعىز يمپەراتورلىق جۇيە جايىندا ءوز تاراپىمىزدان قازاق قوعامىن قۇلاقتاندىرىپ وتىراتىن بولامىز.
باتىرحان قۇرمانسەيىت, ارنايى «ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن
