باق وكىلدەرىمەن اڭگىمەدە 2018 جىلدىڭ نەگىزگى ناتيجەلەرى تۇيىندەلىپ, الداعى مىندەتتەر ايقىندالدى
مەملەكەت باسشىسى جىل قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن ءداستۇرلى كەزدەسۋىندە بيىل ەلىمىزدە بولعان ماڭىزدى وقيعالاردى تۇيىندەپ, جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. ەلباسىنان سۇحبات العان جۋرناليستەر قاتارىندا «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى, «انا ءتىلى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى جاناربەك ءاشىمجان, «پرەزيدەنت تەلەراديوكەشەنى» كەاق باس ديرەكتورى ەرلان بەكحوجين, «قازاقستان» تەلەارناسىنىڭ ءتىلشىسى سالامات وماش, «حابار» اگەنتتىگى» اق ءتىلشىسى ايگۇل ءادىلوۆا, «ەۋرازيا» ءبىرىنشى ارناسى» تەلەارناسىنىڭ ءجۋرناليسى يۋليا لاسەەۆا, بلوگەر جاننا يليچەۆا مەملەكەت باسشىسىنا ساۋالدارىن قويۋعا مۇمكىندىك الدى.
ەكونوميكا ءوسىمى
5 پايىزدان جوعارى
مەملەكەت باسشىسى جۋرناليستەرمەن كەزدەسۋدەگى كىرىسپە سوزىندە وتكەن جىلدىڭ وتە مازمۇندى, وتە قارقىندى بولعاندىعىنا توقتالدى. ەلباسى 2018 جىلعى ەڭ ايتۋلى وقيعالاردىڭ باسىندا ايشىقتى استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى تۇرعانىن اتاپ ءوتتى. وسىدان 20 جىل بۇرىن سارىارقانىڭ توسىندەگى جازىق دالادا جاڭادان قالا سالۋ شەشىمى قالاي قابىلدانعانىن, شاھاردىڭ سودان بەرگى دامۋ جولىن جان-جاقتى بايانداپ بەردى. پرەزيدەنت استانا ۇلگىسىمەن ەلىمىزدىڭ وزگە قالالارى دا تۇرلەنىپ, ينفراقۇرىلىمدارى جاڭارىپ, بۇگىندە ادام تانىماستاي وزگەرگەنىن اتاپ ايتتى.
– بارلىعى استاناعا قاراپ بوي تۇزەيدى. ەندىگى ۋاقىتتا ءدال وسى تەندەنتسيا اۋداندارعا, شاعىن قالالارعا تاراۋدا. جاقسى ءبىر ءىستىڭ ۇلگىسى دەگەنىمىز وسى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەلباسى استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي بارلىق وڭىرلەر ەلوردادا نىساندار سالعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە, اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەسىلدىڭ ۇستىنەن سالعان بەكىرە بالىعى پىشىندەس جاياۋ جۇرگىنشىلەر كوپىرىنىڭ حالىقتىڭ كوزايىمىنا اينالعاندىعىنا ەرەكشە توقتالدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتتاعى باتىل قادامدارى دا جەمىسىن بەردى. جىل باستالىسىمەن اقش-قا ساپارلاعان ەلباسى 12 اي بويىنا الەمدىك جانە وڭىرلىك ماڭىزعا يە حالىقارالىق شارالارعا بەلسەنە قاتىسىپ, تىڭ باستامالار كوتەردى.
ال ەل ىشىندە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى, كاسپي ءسامميتى وتە تابىستى وتكەندىگىنە كۇللى الەم كۋا. ونىڭ بەر جاعىندا الەمدىك ساۋدا سوعىستارىنا قاراماستان, ەكونوميكانىڭ ءوسىمى ءتورت پايىزدان اسىپ ءتۇستى, ينفلياتسيا 5-7 پايىزدىق شەكتەن شىققان جوق, التىن-ۆاليۋتا قورىنىڭ كولەمى 88 ملرد اقش دوللارىنان استى.
– 550 مىڭ ادام جوعارى جالاقى تولەنەتىن جۇمىس ورنىن تاپتى. تولىقتاي العاندا, ەكونوميكانى قالىپتى دەپ ساناۋعا بولادى. ۇكىمەت وڭىرلەر, اتقارۋشى بيلىك جاساۋ كەرەك دۇنيەنىڭ بارلىعىن جاسادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
استانا قالاي تاڭدالدى؟
كەزدەسۋ بارىسىندا «Egemen Qazaqstan» باسشىسى دارحان قىدىرالىنىڭ بۇگىندە الەمگە بەيبىتشىلىكتىڭ, دوستىقتىڭ, تاتۋلىقتىڭ سيمۆولى رەتىندە تانىلعان استانا قالاسىنىڭ تاريحىنا قاتىستى سۇراعىنا جاۋاپ بەرە كەلە مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ جاڭا ەلورداسىن تاڭداۋدىڭ استارىنداعى ۇلتتىق مۇددەمەن استاسقان ماسەلەلەردى اتاپ ءوتتى.
– ەلوردانى تاڭداۋدىڭ تەرەڭ ساياسي استارىن تۇسىنەتىن ۋاقىت كەلدى. ارينە باستاپقىدا ءبىز ونى ايتا المادىق. جاعداي ءارتۇرلى بولدى. ەلدىڭ ىشىندە جۇرتىمىزدىڭ ءوزى بىرىڭعاي ەمەس, ءار تاراپتان بولدى. سونىڭ ءبارىن ەسكەردىك. ەكىنشى جاعىنان قيىن-قىستاۋ جاعدايدا ەلگە جاڭا جول سىلتەۋ ءۇشىن وسىنداي ءبىر جاڭالىق كەرەك بولدى. ارينە ول كەز وتە قيىن ەدى. «كەدەي بولساڭ, كوشىپ كور» دەگەن بار. ال استانانى كوشىرۋ ودان دا قيىن. ءبىر قالانى سالىپ, استانانى ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە كوشىرۋ وتە كۇردەلى ءىس. سونىڭ بارلىعىن ويلاي كەلە, بۇرىنعى استانالاردىڭ كوشۋ تاريحىنا ءۇڭىلىپ, عىلىمي تۇرعىدان كەلگەندە استانا ەلدىڭ قاي جەرىندە بولۋى كەرەك دەگەن ماسەلەلەردى قارادىق. قازاقستاننىڭ ءدال كىندىك ورتاسى – جەزقازعان. جەزقازعانعا دا, ۇلىتاۋعا دا باردىم. جول دا, تەمىرجول دا جوق. ەنەرگەتيكا دا جوق. 20 جىل تەمىرتاۋدا جۇمىس ىستەدىم. قاراعاندىنى جاقسى بىلەمىن. كومىردىڭ ورتاسىنا, ەكولوگياسى قيىن جەرگە اپارۋ قيىن بولدى. كوكشەتاۋعا بارساق, شەتكە شىعىپ كەتەمىز, اقتوبەگە بارساق باتىسقا كەتىپ قالامىز. سوندىقتان ويلانىپ-تولعانىپ توعىز جولدىڭ تورابى رەتىندە اقمولانى تاڭدادىق, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
پرەزيدەنت وسىلاي دەي كەلە, استانانى كوشىرۋدىڭ ۇتىمدى تۇستارىن اتاپ ءوتتى.
– قازىر استانانىڭ 1 ملن 200 مىڭ حالقى بار. 2030 جىلدارعا قاراي حالىق سانى 2 ملن بولاتىن شىعار. باسىندا ۆاشينگتون سياقتى ۇيلەرى 5-8 قاباتتان تۇراتىن قالا سالسام با دەپ ويلاپ ەدىم. مىنا كەڭ دالادا بيىگىرەك بولماسا كورىنبەي قالادى دەپ, ساۋلەتشىلەر بوي بەرمەدى. بۇگىندە بيىكتىگى 230 مەترلىك ء«ابۋ دابي پلازا» كەشەنى سالىنىپ جاتىر. بۇل پوستكەڭەستىك ەلدەردەگى ەڭ بيىك عيمارات بولادى. مادەنيەت وشاقتارى بار, ءبىلىم وشاقتارى بار, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى بار. قازىر استانالىق تۇرعىن ءۇشىن بارلىعى بار. سوندىقتان ەشقانداي پاريج, بەرلينگە بارۋدىڭ قاجەتى جوق. بارلىق كەرەكتى نارسە وسىندا بار. تەك جۇمىس ىستەپ, اقشا تاۋىپ, ءومىر ءسۇرۋ كەرەك. استانامىزدى كوركەيتە بەرۋ قاجەت, – دەدى پرەزيدەنت.
ارىپتەستىك بايلانىس نىعايا بەرەدى
ەلباسىنىڭ جۋرناليستەرگە سۇحباتى بۇدان ءارى سىرتقى ساياساتقا قاراي ويىستى. ونىڭ ىشىندە 2018 جىلدىڭ باسىنداعى امەريكا قۇراما شتاتتارىنا رەسمي ساپارى, اق ءۇي باسشىسى دونالد ترامپپەن كەزدەسۋى, قازاقستان مەن اقش قارىم-قاتىناستارى جونىندە ەلباسى كەڭىنەن اڭگىمەلەپ بەردى.
– امەريكا – قازاقستاننىڭ ءىرى ينۆەستورى. وسىعان دەيىن 40 ملرد اقش دوللارىن سالدى. ورتاق ينۆەستيتسيا 300 ملرد دەسەك, بالكىم وسى جىلى اقش ينۆەستيتسياسىنىڭ مولشەرى 50 ملرد دوللارعا تاقاپ قالۋى كەرەك. اقش پرەزيدەنتى دە مۇنىڭ ءبارىن جاقسى ءبىلىپ وتىر. بىزدە ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىق بار. ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەستە دە ءبىز ءاردايىم ءتىل تابىسىپ كەلەمىز, – دەي كەلە ەلباسى سول كەزدەسۋ بارىسىندا ءىرى كومپانيالارمەن قۇنى 7 ملرد دوللاردىڭ 20 قۇجاتىنا قول قويىلعانىن اتاپ ءوتتى.
جۋرناليستەرمەن سۇحبات بارىسىندا ەلباسى ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ينتەگراتسياسىنا ەرەكشە توقتالدى. كەڭەس وداعى ىدىراعان سوڭ ارقايسىسى ءوز جولىن تاڭداعان باۋىرلاس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماعىنا قازاقستان تاراپى ەرەكشە ىنتا ءبىلدىرىپ كەلەدى.
بۇل رەتتە ورتالىق ازيانىڭ ەكى الىبى – قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستار سوڭعى اتالعان مەملەكەت باسشىلىعىنا شاۆكات ميرزيوەۆ كەلگەلى ەرەكشە قارقىن الا باستاعان. ساۋدا جاندانىپ, الىس-بەرىس, بارىس-كەلىس كۇشەيە تۇسكەن. ءبىر عانا مىسال, بۇرىندارى 1 ملرد اقش دوللارىنا جەتپەيتىن ساۋدا اينالىمى تەك بىلتىردىڭ وزىندە 3 ملرد دوللاردان اسقان. ەلباسىنىڭ ايتۋىنشا, تاياۋ بولاشاقتا قازاقستان – قىتاي شەكاراسىنداعى قورعاس كەشەنىنىڭ ۇلگىسىمەن قازاق – وزبەك شەكاراسىندا جاڭا قالا پايدا بولۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار نۇرسۇلتان نازارباەۆ سوڭعى كەزدەرى ورتالىق ازيا ەلدەرى پرەزيدەنتتەرىمەن كەزدەسۋلەر ءجيى وتە باستاعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
ءوندىرىستى دامىتۋ – زامان تالابى
نۇرسۇلتان نازارباەۆ شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە بايلانىستى شارالاردىڭ الداعى ۋاقىتتا دا بەلسەندى جالعاساتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار ەندىگى كەزەكتە باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى كاسىپورىنداردىڭ سانىن كوبەيتۋ كەرەكتىگىنە باسا توقتالدى.
– بىزگە قىرىق مىڭ ادام جۇمىس ىستەيتىن ۇلكەن كومبيناتتاردىڭ قاجەتى جوق. بىزگە ورتا جانە شاعىن كاسىپورىندار كەرەك, ەگەر وندا 50 ادام جۇمىس ىستەسە, بۇل – وتە جاقسى نارسە. سوندىقتان ءبىز بۇل جۇمىستى ءارى قاراي بەلسەندى تۇردە جالعاستىرامىز. بىراق جۇمىستىڭ ساپاسى وزگەرەتىن بولادى, بۇرىن كاسىپورىنداردىڭ نەعۇرلىم كوپ بولعانىن ءجون كورەتىنبىز. ال ەندى بىزدە باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم ءوندىرىپ, ەكسپورتقا جۇمىس ىستەيتىن ساپالى كاسىپورىندار كەرەك, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ پايىمداۋىنشا, ەلىمىزدە جەڭىل ونەركاسىپتى قالپىنا كەلتىرىپ, ەرلەر مەن ايەلدەرگە ارنالعان وتاندىق كيىم ءوندىرىسىن جولعا قويۋ كەرەك.
كورشى ەلدەرمەن قارىم-قاتىناس جوعارى دەڭگەيدە
ەلباسى جۋرناليستەر ساۋالىنا وراي, قازاقستان – قىتاي قارىم-قاتىناستارىنا دا كەڭىنەن توقتالدى. سونداي-اق قىتاي ەكسپانسياسىنا بايلانىستى ۇرەيدىڭ نەگىزسىزدىگىن ناقتى دالەلدەرمەن جەتكىزدى.
– قىتاي مەن قازاقستاننىڭ قازىرگى قارىم-قاتىناسى جوعارى دەڭگەيدە. ودان قورقاتىن ەشتەڭە جوق. جاپپاي بىزگە كەلىپ, قاپتاپ جاتقان جوق. بارلىعى زاڭمەن, كەلىسسوزبەن بەكىتىلگەن. ءوندىرىس سالاتىن بولسا, مىسالى بىزدە جوق ماماندار – 500 ادام كەلەدى, ءتىزىم بەرەمىز. زاۋىت بىتكەن سوڭ, ول 500 ادام قايتادى. ول كەلىسىلگەن ماسەلە, ءبىر ادام دا قالمايدى, – دەدى پرەزيدەنت.
ەلباسى ەكونوميكاسى, تەحنولوگيالارى وزىق, ورتاق شەكارامىز 2 مىڭ شاقىرىمنان اساتىن كورشىمىزبەن بايلانىستىڭ زاڭدىلىق ەكەندىگىن دە اتاپ ءوتتى.
پرەزيدەنت جۋرناليستىك ساۋالداردىڭ ىڭعايىنا بايلانىستى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقپەن بايلانىستىڭ دا جاي-كۇيىنە شولۋ جاسادى. العاشقى جىلدارداعى قيىندىقتارعا قاراماستان, قازىرگى تاڭدا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 24,5 پايىزعا وسكەنىن جانە ونىڭ 90 پايىزى قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىققا تيەسىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە قازاقستان رەسەيدىڭ 70-كە جۋىق وڭىرىمەن ساۋدا-ساتتىق بايلانىسىن ورناتقان. وعان قوسا, ەكى ەلگە ورتاق كاسىپورىندار وتە كوپ. كولىك قۇراستىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, ەنەرگەتيكا سالالارى بويىنشا ارىپتەستىك نىعايىپ كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسى بىلتىر بريۋسسەلدە وتكەن «ازيا – ەۋروپا» فورۋمىنا 55 مەملەكەتتىڭ وكىلى قاتىسقان سامميتىندەگى ۇسىنىستارىنىڭ استارىنا دا نازار اۋدارتتى. ونىڭ ىشىندە رەسەي مەن اقش, ەۋروپا مەن رەسەي جانە اقش پەن ەۋروپا قارىم-قاتىناستارىنىڭ شيەلەنىسۋىن نە سەبەپتى كاريب داعدارىسىمەن سالىستىرعانىن ءتۇسىندىرىپ ءوتتى.
وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى ۇلى دەرجاۆالار ادامزات تاعدىرى ءۇشىن ءاردايىم جاۋاپتى ەكەنىن نازارعا الدى.
– سوندىقتان بۇگىنگى كۇنى اقش, رەسەي, قىتاي جانە ەۋروپالىق وداق, ءبىر الاڭدا, بالكىم, استانا الاڭىندا بارلىق كوكەيكەستى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ءۇشىن جينالۋى كەرەك. رەسەي مەن قىتاي بۇعان قارسى ەمەس, ەندىگى كەزەكتە باتىس ەلدەرىمەن جۇمىس جالعاسۋدا, – دەدى ەلباسى. سونداي-اق ۋكراينا مەن رەسەيدىڭ اراسىنداعى كەلىسسوزدەردى ءۇشىنشى تاراپتى ارالاستىرماي, ءوزارا شەشۋ ءتيىمدى بولارىن اتاپ ءوتتى.
ىشكى ساياساتتاعى باسىمدىقتار
پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ قارجى سالاسىنداعى احۋالىنا دا توقتالىپ ءوتتى. ەلباسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر قازاقستانداعى قارجى جۇيەسى قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدە. بۇگىندە ەلىمىزدە جۇمىس ىستەپ تۇرعان 28 بانكتىڭ تەڭ جارتىسىندا شەتەلدىك كاپيتالدىڭ قاتىسى بار. حالىقتىڭ سالىمدارىنىڭ مۇرتى بۇزىلماي ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك كەپىلدىك جالعاسا بەرمەك.
ال رۋحانيات ماسەلەسىنە بايلانىستى كۇللى تۇركى جۇرتى قاستەرلەيتىن تۇركىستان قالاسىنىڭ مارتەبەسى بيىكتەپ, وبلىس ورتالىعىنا اينالۋى وقيعاسىن دا ەلباسى كەڭىنەن اڭگىمەلەدى. بولاشاقتا اتالعان ءوڭىر ەلىمىزدىڭ تۋريزم سالاسىنداعى كوشباسشى بولماق. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, تۇركىستاندا قازاقستاننىڭ تاريحي جادىگەرلەرى جيناقتالىپ, اۋەجاي مەن تەمىرجول ۆوكزالى جوندەلسە, قالا قارقىندى دامي تۇسپەك. بۇل رەتتە حالىقتىڭ ءوسىمى مەن كوشى-قوننىڭ رەتى ەسكەرىلە وتىرا, ميلليون تۇرعىنى بار قالالاردىڭ سانىن كوبەيتۋگە باسىمدىق بەرىلمەك.
– بىزگە ميلليون ادام تۇراتىن قالالار كەرەك. ميلليون تۇرعىنى بار قالادا عىلىم دا, مادەنيەت تە, ءبىلىم دە داميدى. بۇكىل الەمدە سولاي. كەلەشەكتە الەمدە ءىرى 600 قالا مەگاپوليس بولادى دا, نەگىزگى باسەكە سولاردىڭ اراسىندا ءوربيدى دەپ ايتىلىپ جاتىر. ادامدار سونداي قالالاردا ءومىر سۇرگىسى كەلەتىن بولادى. سونداي قالالاردى كوبەيتۋ كەرەك. تاۋەلسىزدىك العالى بەرى سونداي ميلليون تۇرعىنى بار ءۇش قالامىز بار. ەندىگىسى اقتوبە, مۇمكىن قاراعاندى بولادى. ۋربانيزاتسيا قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەلباسى ەل ءىشىن جەلدەي كەزگەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ورتاق ۆاليۋتاسى ەنگىزىلەدى-مىس دەگەن اڭگىمەلەرگە بايلانىستى دا ناقتى پىكىر ءبىلدىردى.
– بىرىڭعاي ۆاليۋتاعا كەلەر بولسام, بۇل تاقىرىپتا ەشكىم دە بايىپتى ءسوز قوزعاعان ەمەس جانە ءبىز ەشقانداي دا كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەن ەمەسپىز, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. مەملەكەت باسشىسى بىرەۋلەردىڭ ەۋرو سياقتى ورتاق ۆاليۋتانى قالايتىندىعىن, بىراق ول ءۇشىن وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكاسى ءبىر دەڭگەيدە بولۋى كەرەكتىگىن باسا ايتتى.
حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ
مەملەكەت باسشىسى ءسوز ورايى كەلگەندە ەلىمىزدە ءتۋريزمدى دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلەتىندىگىن جانە بۇل سالا سوڭعى جىلدارى جاندانا تۇسكەندىگىن, وعان قوسا اۋەلگى كەزەكتە دامىتىلۋى ءتيىس 10 نىساننىڭ تاڭداپ الىنعانىن ايتتى. تۇرعىنداردى قولجەتىمدى باسپانامەن قامتۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا دا توقتالىپ ءوتتى.
– يپوتەكا بويىنشا «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» تانىمال, بۇل جۇمىستار جالعاسىپ كەلەدى. ودان بولەك, از قامتىلعان جاندارعا, مۇگەدەكتەرگە, وزگە دە وسال توپتارعا ارنالعان نەسيەلىك ۇيلەر سالىپ جاتىرمىز. «نۇرلى جەر» بويىنشا كوپتەگەن جەكە ۇيلەر مەن كوپقاباتتى پاتەرلەر سالۋعا بولادى. سوڭعى قابىلدانعان باعدارلاما – «7-20-25». بۇعان دەيىن باسپانانىڭ جارتى قۇنىن بانككە تولەۋ قاجەت ەدى. قازىر 20 پايىز جەتكىلىكتى, ستاۆكاسى – 7%. ۇلتتىق بانكتە بۇل كورسەتكىش – 12,5%. ياعني قالعان 5,5%-ىن مەملەكەت ءوز موينىنا الىپ, بانكتەرگە وتەيدى. ەگەر پاتەر 10 ملن تەڭگەگە باعالانسا, 25 جىلدا اي سايىن 50 مىڭ تەڭگە تولەپ الۋعا بولادى, – دەدى پرەزيدەنت. ەلباسى, سونىمەن قاتار 2018 جىلدىڭ تاعى ءبىر ايتۋلى وقيعاسى – پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىنىڭ ءمان-مازمۇنىنا توقتالىپ ءوتتى.
ەل گازەتى – «ەگەمەننىڭ» ۇلگىسى
ەلباسى سۇحبات بارىسىنداعى ساۋالداردىڭ بىرىنە وراي «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ماقسات-مىندەتتەرى حالىققا, مادەنيەتكە, تاريحقا باسا كوڭىل ءبولۋ ماسەلەسى ەكەنىن ايتا كەلىپ, بىلتىردان بەرى تۇتاس ءبىر بەتىن لاتىن قارپىمەن بەرە باستاعان «Egemen Qazaqstan» گازەتىن وقۋعا شاقىردى.
– قازىر مەملەكەتتىك كوميسسيا جۇمىس ىستەپ جاتىر. «Egemen Qazaqstan»-نىڭ ءبىر بەتىن وقي بەرىڭدەر. كوزدەرىڭ ارىپتەرگە ۇيرەنە بەرسىن, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى, سونداي-اق قازىردەن باستاپ تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا ازىرلەنۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
– ءبىز قازىردەن باستاپ تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا دايىندالۋىمىز كەرەك. بۇل جونىندە سايكەس تاپسىرمالار بەرەمىن. اتاپ ايتقاندا, 30 جىلدىق قارساڭىندا بارلىق وڭىرلەردى دامىتۋدى قولعا الۋ قاجەت. كەي وڭىردە اۋىزسۋ جوق, كەي وڭىردە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ەسكىرگەن, كەي ايماقتىڭ ىشكى جولدارى ناشار. ءار وبلىستىڭ كەمشىن تۇستارىن انىقتاپ, جول كارتاسىمەن قاراجات ءبولۋ كەرەك. ياعني تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىن ادەمى قالالارمەن جانە ورتالىقتارمەن قارسى الۋىمىز كەرەك. مىنە, وسىنداي باعدارلامانى جۇزەگە اسىرامىز دەپ ويلايمىن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
جاستارعا سەنىم ءبىلدىردى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ سۇحباتىندا ءبىلىم مەن مەديتسينا ساپاسىن كوتەرۋ, قۇقىق قورعاۋ سالاسىن رەفورمالاۋ, ءتول تاريحىمىزدىڭ تەرەڭىنە ءۇڭىلۋ, ەلدەگى ءدىني احۋال, بيىلعا بەلگىلەنگەن جاستار جىلىن وتكىزۋ ماسەلەسى دە قامتىلماي قالمادى.
– ەندىگى جىلدى جاستار جىلى دەپ جاريالادىق. ول تۋراسىندا ارنايى باعدارلاما قابىلداۋ كەرەك. جاستارعا نە كەرەك – ءبىرىنشى ءبىلىم, ەكىنشىدەن ۇيلەنەتىن بولسا, ءۇي-جاي قاجەت. جاعداي جاسالىپ, جۇمىس بەرىلۋى ءتيىس. ءتورت نارسە. سودان كەيىن بىزدە «اۋىل – ەل بەسىگى», «جاسىل ەل» باعدارلامالارى بار. ولارعا ارنايى جاعداي جاساپ, جاستاردىڭ قابىلەتىن كوتەرۋىمىز كەرەك. جاستار بۇگىنگى جاسالىپ جاتقان شارۋانى, قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن قادىرلەيتىن بولادى دەپ سەنەمىن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ەلباسى بالاباقشا, مەكتەپتەن باستاپ پاتريوتتىق تاربيە كەرەكتىگىن ايتتى.
– ءبىلىم بويىنشا از شارۋا جاسالعان جوق. تاۋەلسىزدىك العان جىلدان بەرى 1500 مەكتەپ سالىنعان. بالاباقشامەن قامتۋدى 36-دان 95 پايىزعا دەيىن جەتكىزدىك. بۇل – وتە ۇلكەن جەتىستىك. ءدال سول جەردەن بالانىڭ ءبىلىم جولى باستالادى. سوندىقتان جاستار جىلى ءبارىمىز بىرىگىپ جۇمىس ىستەيتىن بولامىز. ەندىگى جىلدىڭ باسىندا سول ماسەلە جونىندە جينالىس بولادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
پرەزيدەنت بيىل باعاسى ارزان اۋە تاسىمالىنىڭ ۇيىمداستىرىلاتىنىن دا ايتتى. وعان قوسا, ەلدەگى سوڭعى كادرلىق اۋىس-تۇيىستەرگە بايلانىستى دا تۇسىنىك بەرىپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا وراي ەل ىشىندە مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنت سايلاۋى وتەدى دەگەن قاڭقۋلارعا دا نۇكتە قويدى.
– ەلىمىزدە جاڭا عيماراتتار سالىنىپ, اۋلالار اباتتاندىرىلسا بارلىعى سايلاۋدى كۇتەدى. پارلامەنت بويىنشا ەش وزگەرىس جوق. كەلەسى پرەزيدەنت سايلاۋى 2020 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا جوسپارلانعان, – دەدى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ءسوز سوڭىندا پرەزيدەنت وزىمەن ەكى ساعات تىلدەسكەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرى مەن بارشا قازاقستاندىقتاردى جاڭا جىل مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى.
دايىنداعان سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
