شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تسيفرلاندىرۋ ءىسى بويىنشا ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن ءجون. وڭىردە جاستاردىڭ ءىت-تەحنولوگياعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى دا ۋاقىت وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. سونداي-اق وبلىستىڭ حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن مەكەمەلەرى مەن ءىرى ءوندىرىس وشاقتارى دا تسيفرلاندىرۋدىڭ جەمىسىن كورىپ وتىر. وسىنداي يگى ىستەردىڭ قورىتىندىسى رەتىندە «Digital East – بولاشاققا قادام» ءىت-فورۋمى ۇيىمداستىرىلىپ, الداعى مىندەتتەر ناقتىلاندى.
فورۋمعا ارنايى قاتىسقان ماۋلەن اشىمباەۆ مۇنداي باستامالاردىڭ ەل دامۋىندا ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى.
– تسيفرلاندىرۋ دەگەنىمىز – بۇگىنگى زاماننىڭ باستى تالابى. سوندىقتان قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ باسىم بولىگى تسيفرلى فورماتقا اۋىستىرىلىپ, جاڭا ۇردىستەرگە ساي كورسەتىلۋدە. ءتىپتى ءىرى زاۋىتتار مەن ءوندىرىس ورىندارىندا دا اۋىر جۇمىستار تسيفرلى تەحنولوگيانىڭ جەمىسىن كورىپ وتىر. مۇنىڭ بارلىعى ەلباسىنىڭ «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى ناتيجەسى ەكەنى ءسوزسىز. مەملەكەت باسشىسى جاڭا جولداۋىندا دا بۇل سالاعا ەرەكشە ءمان بەرىپ, يننوۆاتسيالىق جانە سەرۆيستىك سەكتورلاردى دامىتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن انىقتاپ بەردى. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا كوپتەگەن يگى ىستەر جۇزەگە اسىرىلىپ, وسى سالادا بىلىكتى, كاسىبي ماماندار دايارلاۋ ءىسى قولعا الىندى. بۇگىنگى ءىت-فورۋمدى دا سونداي تىڭ باستامالاردىڭ يگى ناتيجەسى دەپ قاراستىرۋىمىزعا ابدەن بولادى, – دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونداي-اق ول سوڭعى ايلاردا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ەلباسى, پارتيا توراعاسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ءوز قىزمەتىن جاڭعىرتۋ ماقساتىندا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جۇمىس اتقارىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, پارتيالىق جاڭعىرۋ اياسىندا «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوسۋ ءۇشىن پارتيا تاراپىنان ناقتى جوبالار دا قولعا الىنعان.
بۇل باستامالار بۇگىندە ءوز جەمىسىن بەرىپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە ەلىمىز بويىنشا 782 ءىت-سىنىپ اشىلىپ, 30 مىڭنان استام مەكتەپ وقۋشىلارى ءبىلىم الۋدا. سونىڭ ىشىندە 277 ءىت-سىنىپ شىعىس قازاقستان وبلىسىندا اشىلعان. ونىڭ 112-ءسى قالالىق جەرلەردە اشىلسا, قالعان 165-ءسى وبلىستىڭ اۋىل-ايماقتارىنا تيەسىلى. بۇل كورسەتكىش بويىنشا كەندى التاي ءوڭىرى ەلىمىزدە كوش باستاپ تۇر.
وڭىردە اشىلعان 2 ءىت-ورتالىقتىڭ دا جۇمىسى جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇگىنگە دەيىن بۇل ورتالىقتاردا شىعىسقازاقستاندىق 544 ازامات ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, جاڭا ماماندىقتاردى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك الدى.
ماۋلەن اشىمباەۆ مۇنداي باستامالار ەندى 5-10 جىلدان كەيىن ءوز جەمىسىن بەرەتىنىن, ەڭ باستىسى, جاستارىمىزدىڭ ءححى عاسىردىڭ ماماندىقتارىن يگەرىپ, باسەكەگە قابىلەتتى بولىپ قالىپتاسۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار فورۋم بارىسىندا «ۇزدىك ءىت-شەشىمدەر مەن ستارتاپ جوبالار» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازدارى ماراپاتتالدى. ەكى كەزەڭنەن تۇرعان بۇل بايقاۋعا 1500 ۇمىتكەر قاتىستى. جوبانىڭ باستى ماقساتى – ءتيىمدى ءىت-شەشىمدەر مەن ستارتاپ باستامالاردى ىرىكتەپ, ولاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ.
اتالعان فورۋم اياسىندا «تسيفرلى شىعىستىڭ جەتىستىكتەرى» اتتى كورمە ۇيىمداستىرىلىپ, تسيفرلاندىرۋ ءىسى بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسىندا قولعا الىنعان تىڭ يدەيالار كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى.
تسيفرلاندىرۋ ءىسى بويىنشا وبلىستا مەديتسينا سالاسىندا دا ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلگەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. ول ءۇشىن وبلىستىق مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق ورتالىقتىڭ جۇمىسىن ايتسا دا جەتكىلىكتى. اتالعان نىسانعا ارنايى بارعان ماۋلەن اشىمباەۆ بۇل جەردىڭ باستى ەرەكشەلىگى سانالاتىن روبوتتاندىرىلعان حيرۋرگيالىق ورتالىقتىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
مۇنداي ورتالىق ەلىمىز بويىنشا العاش رەت وسكەمەندە اشىلىپ وتىر. اتالعان ورتالىقتا يتاليادان اكەلىنگەن Senhance Transenterix روبوتىنىڭ كومەگىمەن كۇردەلى ەندوسكوپيالىق وتالار جاسالادى. العاشقى وتالار يتاليادان كەلگەن ماماننىڭ جەتەكشىلىگىمەن جاسالعان ەكەن. بيىلعى ناۋرىز ايىندا اشىلعان ورتالىقتا قازىرگە دەيىن 120-دان استام ناۋقاسقا وتا جاسالىپ, تالاي جاننىڭ دەرتىنەن ايىعۋىنا سەبەپشى بولعان.
روبوتتاندىرىلعان حيرۋرگيا وتانىڭ دالدىگىن ارتتىرىپ, جاراقاتتىڭ جەڭىل جانە وپەراتسيادان كەيىنگى ەم-دومنىڭ ساپالى بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سوندىقتان بۇل باستامانى وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋداعى اسا ماڭىزدى قادام دەپ اتاۋعا تولىق نەگىز بار.
ورتالىقتىڭ بۇل سالاداعى تاعى ءبىر باستى جاڭالىعى – مامانداردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلۋى. مۇندا دارىگەرلەردىڭ ۇشدەڭگەيلى وقىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا ساپالى ءبىلىم الۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان.
ساپار سوڭىندا «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى پارتيانىڭ وبلىستىق اكتيۆىمەن كەزدەسىپ, ەلباسىنىڭ «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى جولداۋى مەن جاقىندا جاريالانعان « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا ايتىلعان باسىمدىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىن تالقىلادى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى