ەلباسىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى 21 جولداۋىنىڭ بارلىعىن دا الدىمىزعا جايىپ قويىپ زەردەلەر بولساق, بارىندە دە ءبىر ماقسات – ەل بولۋ, قازاقستاندى الەمنىڭ دامىعان وزىق مەملەكەتتەرىنىڭ قاتارىنا قوسۋ, جاھاندىق داعدارىس جاعدايىندا دا ەكونوميكانى ىلگەرىلەتۋ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋ, الىس جانە جاقىن شەتەلدەرمەن ستراتەگيالىق تەڭ تۇرعىدا حالىقارالىق بايلانىس ورناتۋ, ەلىمىزدەگى ۇلتارالىق بىرلىك پەن كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى ساقتاۋ, حالقىمىزدىڭ الەمدىك باسەكەلەستىككە قابىلەتتى ۇلت بولۋى سياقتى ومىرلىك ماڭىزى اسا زور ماقساتتار مەن مىندەتتەر العا تارتىلىپ كەلەدى ەكەن.
ال ەلباسى ءوزىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا: ء«بىز بەرىك ەكونوميكالىق نەگىز قالىپتاستىردىق. سوڭعى 20 جىل ىشىندە ەلىمىزگە 300 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە تىكەلەي شەتەل ينۆەستيتسياسى تارتىلدى. ەكونوميكانى وركەندەتۋدىڭ نەگىزى سانالاتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىعايىپ كەلەدى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ بيزنەس جۇرگىزۋ جەڭىلدىگى رەيتينگىندە قازاقستان 190 ەلدىڭ ىشىندە 36-شى ورىنعا كوتەرىلدى», – دەپ اتاپ كورسەتۋىنە نەگىز بولارلىق جاقسى جايلاردىڭ, ۇتىمدى دا ورايلى ىستەردىڭ نەگىزى قازاقستاندا الدىن-الا ويلاستىرىلعاندىعىن ايتۋعا ءتيىستىمىز. بۇل ەلباسىنىڭ ءوزىنىڭ ءار جولداۋىندا قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى مەن ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتاعى نەگىزگى ءارى باستى باعىتتارىن ايقىنداپ وتىرار تاريحي ەرەكشەلىگى مەن ماڭىزى بار ەكەندىگىن كورسەتەدى.
ءبىزدىڭ وسى ويىمىزعا ارقاۋ بولارلىق جايلاردىڭ ەلباسىنىڭ «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى وسى جولداۋىندا تاعى دا ايقىن ايتىلىپ وتىر. بۇل جولعى جولداۋدىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى مەن ماڭىزدىلىعى سول, قازاقستاندىقتاردىڭ تابىسىنىڭ ءوسۋى مەن تۇرمىس ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا ايىرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانى دەپ سانايمىز.
«قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى باستى باسىمدىققا اينالۋعا ءتيىس. مەن لاۋازىمدى تۇلعانىڭ جەكە تيىمدىلىگىن جانە قىزمەتكە لايىقتىلىعىن ءدال وسى ولشەمگە سايكەس باعالايتىن بولامىن», – دەپ ەلباسى قازاقستاندىقتاردىڭ تابىستى بولۋى مەن تۇرمىس دەڭگەيىن كوتەرۋگە باستى باسىمدىق بەرىپ وتىر. ارينە, ەڭبەك ەتۋ ارقىلى اركىمنىڭ ءوز ءال-اۋقاتىن جاقسارتىپ, تۇرمىسىن تۇزەۋلەرىنە بارلىق جاعداي بار ءارى جاسالىپ تا جاتىر. ەلباسى وسى ورايدا ۇكىمەتكە 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭ تومەنگى جالاقىنى 1,5 ەسە, ياعني 28 مىڭنان 42 مىڭعا دەيىن ءوسىرۋدى تاپسىردى. بۇل وڭ جاعداي بارلىق سالا بويىنشا ءتۇرلى مەنشىك نىساندارىنداعى كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەيتىن 1 ميلليون 300 مىڭ ادامدى قامتىسا, بيۋدجەتتىك سالانىڭ 275 مىڭ قىزمەتكەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى ورتا ەسەپپەن 35 پايىزعا وسكەلى وتىر. بۇعان 2019-2021 جىلداردا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جىل سايىن 96 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ تۇراتىن بولادى. ەندى اركىمنىڭ ءوز تابىسى وزدەرىنىڭ دە وسە تۇسۋلەرىنە تاعى دا بارلىق جاعدايلار قاراستىرىلىپ وتىر.
ەلباسى جولداۋىنىڭ ەكىنشى نەگىزگى ماسەلەسى قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ بولسا, بۇل باعىتتا دا كوڭىلدەن شىعاتىن قاعيداتتار اتالدى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندىقتاردى ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالار, تۇرعىن ءۇيدىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگى, جايلى جانە قاۋىپسىز جاعدايدا ءومىر ءسۇرۋ ماسەلەلەرى الاڭداتىپ تا, ويلاندىرىپ تا وتىر. ەلباسى ءوز وتانداستارىنىڭ قازىرگى كوڭىل-كۇيلەرىن ءدوپ باسىپ, ءاربىر قازاقستاندىق وتباسىنا قاتىستى جايلاردى شەشۋدى تاپسىردى. الداعى ۋاقىتتا ۇكىمەت الەۋمەتتىك سەكتورعا, قاۋىپسىزدىك پەن ينفراقۇرىلىمعا ءمان بەرە وتىرىپ, بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ باسىمدىقتارىن قايتا قارايتىن بولادى. تاعى دا الداعى 5 جىل ىشىندە ءبىلىم, عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا بارلىق كوزدەردەن جۇمسالاتىن قاراجاتتى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10 پايىزىنا دەيىن جەتكىزۋ تاپسىرماسى بەرىلدى. بۇل قازاقستاندىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ودان ءارى جاڭا ساپالىق دەڭگەيدە دامي تۇسۋىنە ۇلكەن جول اشا تۇسەتىن بولادى.
قوعامدا ايتىلىپ كەلە جاتقان مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ قاجەتتىلىگىنە ەلباسى تاعى دا جاڭا ءارى تىڭ باعىتتار بەردى. ء«بىلىم بەرۋ ىسىندە «4ك» مودەلىنە: كرەاتيۆتىلىكتى, سىني ويلاۋدى, كوممۋنيكاتيۆتىلىكتى دامىتۋعا جانە كوماندادا جۇمىس ىستەي بىلۋگە باستى نازار اۋدارىلۋدا. بۇل سالادا بىلىكتىلىك تالاپتارىن, وقىتۋ ءادىسىن, تاربيەشىلەردىڭ جانە بالاباقشاداعى باسقا دا قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جۇيەسىن قايتا قاراۋ قاجەت, دەي كەلىپ, ەلباسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, ءتيىستى «جول كارتاسىن» بيىلدىڭ وزىندە ازىرلەۋدى تاپسىردى. جانە دە «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ ازىرلەپ, ونى قابىلداۋ قاجەتتىلىگى دە العا تارتىلدى. بۇل زاڭ ارقىلى بولاشاقتا مۇعالىمدەر مەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن بارلىق يگىلىكتەر قاراستىرىلىپ, جۇكتەمەنى ازايتۋ, مۇعالىمدەردى ءتۇرلى تەكسەرىستەر مەن مىندەتتەن تىس ءجون-جوسىقسىز ىستەرگە قاتىستىرۋعا جول بەرىلمەيتىن بولادى. قوعامداعى مۇعالىم مارتەبەسىن كوتەرۋگە باعىتتالعان زاڭنىڭ قابىلداناتىندىعى بارلىق ءبىلىم سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن زور قۋانىشقا بولەپ وتىرعاندىعىن دا ايتقان ءلازىم.
ۇلت ساۋلىعىنا قاتىستى اسا ماڭىزدى ءارى وزەكتى ماسەلە, قازاقستاندىقتاردىڭ ساپالى ازىق-ت ۇلىكتى پايدالانۋ جايىنىڭ جولداۋدا كوتەرىلۋى دە – بولاشاقتى ويلاعاندىق. جاسىراتىنى نەسى بار, الىس جانە جاقىن شەتەلدەردە شىعارىلىپ, قازاقستان بازارلارىندا ساتىلىپ جاتقان كەي تاۋارلاردىڭ, ءتىپتى بالالاردىڭ ويىنشىقتارىنا دەيىن ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاتەرلى ەكەندىگى سان مارتە ايتىلىپ, جازىلىپ تا جاتقانىمەن, بۇعان توسقاۋىل ازىرگە قويىلماي وتىر. ەلباسى بۇل جاعدايعا دا بايلانىستى ۇكىمەتكە شارالار قابىلداۋدى جانە وسى جۇمىستى رەتكە كەلتىرۋدى تاپسىرىپ, الداعى جىلدان باستاپ تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن جانە قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ كوميتەتى ءوز جۇمىسىن باستاۋعا ءتيىستى ەكەندىگىن ايتتى.
ءار ادام بالاسىنىڭ الاڭسىز ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ باستى ءارى ابىرويلى مىندەتى ەكەندىگى بولسا, وسى جولداۋدا بۇل ماسەلە دە ايتىلدى جانە دە وسىعان وراي قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر سۇرۋىنە جايلى ورتا قالىپتاستىرۋدىڭ ناقتىلى مىندەتتەرى دە بەلگىلەندى. بۇل ورايدا ەلباسى ەڭ الدىمەن تۇرعىن ءۇيدىڭ قولجەتىمدىلىگى, ءار اۋلانىڭ ادەمىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگى, تىرشىلىككە جانە جۇمىس ىستەۋگە قولايلى ەلدى مەكەننىڭ جانە ساپالى ينفراقۇرىلىمنىڭ بولۋىنا دا باسا نازار اۋداردى. ساپالى ءارى قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىن ودان ءارى جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, تۇرعىن ءۇي يپوتەكاسىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىراتىن «7-20-25» باعدارلاماسى اياسىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا بويىنشا العاشقى جارنانى ءىشىنارا سۋبسيديالاۋدى قولعا الۋ ءۇشىن اكىمدەرگە ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. بۇل دا حالقىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا بولادى.
ەلباسى 2019 جىلدى جاستار جىلى دەپ جاريالادى. ارينە, ورىندى. پرەزيدەنت قاشان بولسىن جاستارعا ۇلكەن سەنىم ارتىپ, قولداپ كەلە جاتقانى دا بار. مۇنى وسى جولى دا انىق تاني تۇستىك. الايدا, الداعى جاستار جىلىن قۇر داڭعازالىققا اينالدىرىپ الماۋعا دا ءتيىستىمىز. جاستار جىلىندا جاستاردىڭ ەڭ اۋەلى ءوز اتا-اناسى مەن وتانى الدىنداعى, ۇلكەن مەن كىشىنىڭ, ءوز ەلى مەن جەرى, ءوز ءتىلى مەن ءوز سالت ءداستۇرى الدىنداعى, ەل بىرلىگى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتەرىن سەزىنە تۇسۋلەرىنە جانە سونى بىلەتىندەي تاربيە بەسىگىنەن وتۋگە ءتيىستى عوي دەپ ويلايمىز.
ءار جۇرەكتى جىلىتاتىن جانە دە جانىڭا ىستىق اۋىل جايلى دا ايتىلۋى جانە دە اۋىلدىق جەرلەردىڭ الەۋمەتتىك ورتاسىن جاڭعىرتۋ, ول ءۇشىن ارنايى «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىن جاساپ, ىسكە قوسۋدىڭ دا ماڭىزدىلىعىن ەلباسى ءوز جولداۋىندا تەگىننەن ايتپاسا كەرەك. ءبىز ەندىگى ارادا وسى زامانعى تەحنولوگيا مەن تسيفرلاندىرۋ نەگىزىندە مال ءوسىرىپ, ەگىن سالىپ, ساپالى ءونىم ءوندىرىپ, وسى زامانعى ۇيلەردە تۇراتىن, وسى زامانعى ءبىلىم مەن تاربيە, دەمالىس وشاقتارى بار تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاڭا تۇرپاتتاعى جانە جاڭا ۇلگىدەگى اۋىلداردى قالىپتاستىرۋ مەن جاساۋدى قولعا الۋعا ءتيىستىمىز.
قورىتا ايتقاندا, ءبىز باي دا باقۋاتتى جانە الاڭسىز ءومىر ءسۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاعالى وتىرمىز. بۇل قۇر ءسوز ەمەس. ەلباسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلىپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا جاسالاتىن ىستەردى تولىققاندى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جولداۋدا اتاپ كورسەتىلگەندەي, ء«اربىر قازاقستاندىق جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ءمانىن جانە ولاردىڭ وتانىمىزدى وركەندەتۋ جولىنداعى ماڭىزىن جەتە تۇسىنۋگە ءتيىس».وسى ءبىر اتالى ءسوزدىڭ استارى مەن قاپتالىندا ءبىزدىڭ ارقايسىمىزدىڭ مەملەكەت پەن قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىمىز بار ەكەندىگىن ۇعىنا بىلگەنىمىز ابزال.
جابال ەرعاليەۆ,
جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
كوكشەتاۋ
