جيىندا ءسوز العان ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ سلوۆاكيا ورتالىق ەۋروپاداعى قازاقستاننىڭ ماڭىزدى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتا كەلىپ, ەكى ەلدى بايلانىستىراتىن ورتاق سالالارعا توقتالىپ ءوتتى.
– ەكونوميكانىڭ يندۋستريالىق-اگرارلىق باعىتى, دامىعان ادامي كاپيتالى, ءتيىمدى گەوگرافيالىق ورنالاسۋ سەكىلدى ۇقساستىقتارى بار. بيىل ءبىز ەكى ەلدىڭ اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناستاردى ورناتۋدىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ وتۋدەمىز. قازاقستان مەن سلوۆاكيا اراسىنداعى دوستىق پەن سەرىكتەستىكتىڭ وسى مەرزىمىندە سەنىمدى ساياسي ديالوگ قالىپتاسىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسالدى, – دەدى ب.ساعىنتاەۆ.
بۇل تۇرعىدا ۇكىمەت باسشىسى ساۋدا-ەكونوميكالىق سالاداعى بايلانىستاردا جاقسى قارقىن بايقالىپ جاتقاندىعىن جەتكىزدى. بۇگىندە قازاقستاندا سلوۆاكيالىق كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن 60-تان استام كاسىپورىن تىركەلگەن.
− ءبىز الداعى ۋاقىتتا دا ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق قاتىناستاردى كەڭەيتۋگە مۇددەلىمىز. ول ءۇشىن بارلىق جاعداي بار. بۇگىندە قازاقستان ءتيىمدى بيزنەس جۇرگىزۋدە جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن اۋقىمدى الەۋەتى بار مەملەكەتكە اينالدى. ءبىزدىڭ ەاەو مۇشەسى ەكەنىمىزدى بىلەسىزدەر, بۇل رەتتە 180 ميلليون ادامدى قامتىپ تۇرعان ۇلكەن نارىق بار, – دەدى باقىتجان ساعىنتاەۆ. سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى بىرلەسكەن جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە قوس تاراپتىڭ دا ىسكەر توپتارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعاندىعىن اتاپ ءوتتى.
ءوز كەزەگىندە سلوۆاكيا پرەمەر-ءمينيسترى پەتەر پەللەگريني ەكى ەل اراسىنداعى ءوزارا ەكونوميكالىق قاتىناستاردى دامىتۋعا مۇددەلى ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى. سونداي-اق ول سلوۆاكيالىق كاسىپكەرلەرگە قازاقستاندا قولايلى جاعداي جاسالعانىن ايتتى.
− ەكونوميكالىق بايلانىستاردى تالقىلاعان كەزدە قازاقستان سلوۆاكيا ءۇشىن ورتالىق ازيا وڭىرىندە باسىمدىققا يە ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدا بالاما ەنەرگەتيكا, اۆتوموبيل ونەركاسىبى, ماشينا جاساۋ, سۋدى تازارتۋ تەحنولوگياسى, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ سەكىلدى سالالار قارقىنمەن دامىپ كەلەدى, – دەدى پ.پەللەگريني.
ەكى ەل اراسىنداعى سىرتقى ساۋدا اينالىمى 2018 جىلدىڭ 8 ايىندا 13,9 پايىزعا ءوسىپ, 33,5 ملن اقش دوللارىن قۇراپ وتىر.
بيزنەس-فورۋمدا «Kazakh Invest» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءبىرىمجان شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتۋداعى ەلىمىزدىڭ باسىم تۇستارىنا توقتالدى.
− قازاقستانعا كەلگەن ينۆەستورلاردىڭ نازارىندا بولۋعا ءتيىس جايتتار بار. بىرىنشىدەن, ەلىمىز – وتە ىڭعايلى ستراتەگيالىق لوكاتسيادا ورنالاسقان. الەمدەگى ءىرى ەكونوميكالىق دەرجاۆا سانالاتىن قىتاي مەن رەسەيدىڭ ارالىعىندا ورنالاسقانبىز. بىزگە ينۆەستور بولعىسى كەلەتىن ەل قىتاي مەن رەسەيدىڭ, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق قاۋىمداستىق ەلدەرىندە جوق نارىققا كىرە الادى. قازاقستان تەك 18 ملن ادامى بار نارىق ەمەس. قازاقستان – 500 ملن تۇتىنۋشىسى بار نارىق. 180 ملن-دىق نارىق – ەۋرازيالىق ىنتىماقتاستىق اياسىنداعى ەلدەر, 50 ملن حالىق شوعىرلانعان قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندەگى كورشىلەس وزبەكستان, تاجىكستان, قىرعىزستان, ت.ب. ەلدەر بار, سونىمەن قاتار شىعىسىندا قىتايدىڭ باتىسىنداعى 300 ملن ادامدىق نارىق بار. مىنە, بۇل – وتە اۋقىمدى نارىق. بىزدە تاۋارلار, قىزمەتتەر جانە ادامدار كەدەن سالىعىنسىز ارەكەت ەتىپ, ينۆەستورلار ءوز تاۋارىن ەركىن ساتا الادى, – دەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان قىتاي – باتىس ەۋروپا ترانزيتىنەن مول تابىس تابادى. سونىمەن قاتار سپيكەر كەز كەلگەن شەتەلدىك ينۆەستور تاۋارىن ەلىمىز ارقىلى تەز جەتكىزە الاتىنىن ايتتى.
− قازاقستان ارقىلى وتەتىن ترانزيت ارزان. ەلدەگى كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ارنالعان «نۇرلى جول» ۇلتتىق باعدارلاماسى اياسىندا مەملەكەتتىك جانە شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى – 6 ترلن تەڭگە, شامامەن 18 ملرد دوللار. بۇل ينفراقۇرىلىم ارقىلى باتىس قىتاي مەن باتىس ەۋروپا اراسى جالعاسادى. 10 مىڭ شاقىرىم جولدىڭ 3 مىڭ شاقىرىمى قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتەدى دەسەك, بۇل كورسەتكىش جالپى العاندا قانشالىقتى ماڭىزعا يە ەكەنىن باعامدايمىز. وسى جول ارقىلى قىتايدان ەۋروپاعا تاۋار 10-12 كۇندە جەتەدى, ال تەڭىز ارقىلى 45 كۇندە بارادى. ارينە تەڭىز جولى ارقىلى ارزان. دەگەنمەن, ماسەلە 10-12 كۇندە بىرنەشە ەسە ارتىق كولەمدە تاۋار جەتكىزۋدە ەكەنىن نازارعا العان ءجون, دەدى م.ءبىرىمجان. ول قازاقستاننىڭ بيزنەس باستاۋعا قولايلى ەلدەردىڭ رەيتينگىندە 190 ەلدىڭ ىشىندە 28-ءشى ورىندا تۇرعانىن دا اتاپ ءوتتى.
ەكى ەل اراسىنداعى ىسكەرلىك كەڭەستە سلوۆاكيالىق «Coloseo EAS» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى يان دجەنكا قازاقستان نارىعىنداعى جوبالارىمەن تانىستىردى. سونىمەن قاتار فورۋم اياسىندا ينۆەستيتسيا تارتۋ, كولىك-ترانزيت, ءىت-تەحنولوگيالار جانە يننوۆاتسيالار, سونداي-اق اگروونەركاسىپتىك كەشەن سالالارى بويىنشا ەكى ەل اراسىنداعى ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەلەرى تالقىلانادى. بيزنەس فورۋمنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينۆەستيتسيالاردى ىنتالاندىرۋ جانە ءوزارا قورعاۋ تۋرالى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى.
ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
