وسى سالانىڭ الەۋەتىن بايقاعان ەلباسى «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىن ىسكە قوسقانى ءمالىم. باعدارلاما اياسىندا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالار اۆتوماتتاندىرۋ جۇمىستارىنا ەرەكشە كوڭىل اۋدارا باستادى.
«اقىلدى» جۇيەنىڭ ءوندىرىس پەن مەملەكەتتىك قىزمەتتە كەڭىنەن قولدانىلۋى ءۇشىن بۇل سالانىڭ بىلىكتى ماماندارىنان بولەك, دايىن ونىمدەردىڭ دە كەرەكتىگى تۇسىنىكتى. وسى ورايدا استانادا اشىلعان «Astana Hub» تەحنوپاركى قازاقستاندىقتار مەن شەتەلدىكتەردىڭ يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن الاڭعا اينالىپ وتىر.
الەم بويىنشا جىل سايىن اشىلعان ءار سالاداعى ستارتاپ كومپانيالاردىڭ 90 پايىزى سول جىلى-اق قايتا جابىلىپ قالادى ەكەن. ونىڭ سەبەپتەرى ارقيلى. بىرىنە ينۆەستيتسيا جەتىسپەسە, ەندى ءبىرىنىڭ يدەياسى ومىرشەڭ بولماۋى مۇمكىن. ەندى بىرىندە جول كورسەتىپ, نارىققا ءسىڭىسىپ كەتۋىنە كومەك بەرەتىن مەنتورلار مەن جەتەكشىلەر جوق. وسى ورايدا استاناداعى تەحنوپارك بۇل دەرەكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا قازاقستاندا جۇزەگە اسىرىلعان كەز كەلگەن ستارتاپ جوبانىڭ الەمدىك نارىقتا ءوز ورنىن تابۋىنا مۇمكىندىك ۇسىنباق. بۇل ءۇشىن «Astana Hub» اكىمشىلىگى سەگىز باعىتتا جۇمىس ىستەيدى.
«حابتىڭ جانىنان قۇرىلعان اكادەميادا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا ايتارلىقتاي جەتىستىككە جەتكەن تانىمال كاسىپكەرلەر مەن ماماندار, حابتاعى ستارتاپشىلارعا جانە قىزىعۋشىلىق تانىتقان كەز كەلگەن ازاماتتار ءۇشىن شەبەرلىك سىنىپتارىن وتكىزەدى. اكادەمياداعى ترەكەرلەر مەكتەبى بولسا, ستارتاپتاردىڭ جۇمىس ىستەپ جاتقان كەزەڭىندە دە كومپانيانىڭ ءارى قاراي ورلەي بەرۋى ءۇشىن ترەكەرلەر, ياعني جەتەكشىلەر ۇسىنادى. بۇل ماماندار ءاربىر ستارتاپتى شيكى يدەيا كەزەڭىنەن دايىن ءونىم بولىپ, ودان ءارى نارىقتىڭ ءىرى ويىنشىسىنا اينالعانشا كەڭەس بەرىپ, جول كورسەتپەك», دەيدى «Astana Hub» وكىلى ايگۇل شەرنياز.
بۇدان بولەك تەحنوپاركتىڭ وزىندىك اكسەلەراتورى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەۋدە. ماسەلەن, قازىرگى كەزدە Nokia, CISCO, Huawei كومپانيالارى وسى حابتا وزدەرىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ زەرتحانالارىن اشىپ قويعان ەكەن. بۇل زەرتحانالار اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا جاڭالىقتار اشاتىن ورتالىققا اينالىپ, ەرتەڭگى كۇنى دايىن ءونىم مەن قىزمەت تۇرلەرىن ءىرى برەندتى كومپانيالارعا ساتىپ جاتسا, ەلىمىز وڭتۇستىك كورەيا, گەرمانيا سەكىلدى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ءىرى ەكسپورتتاۋشىلار قاتارىنان كورىنبەك.
كۇنى كەشە مەملەكەت باسشىسى بارىپ, رەسمي اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسقان «Astana Hub» IT ستارتاپتار تەحنوپاركىنىڭ تەك قانا قازاقستاننىڭ ەمەس, سونىمەن قاتار ورتالىق ازيانىڭ «سيليكون القابىنا» اينالۋعا مۇمكىندىگى بار. جىل باسىنان بەرى ءىس جۇزىندە جۇمىس ىستەپ جاتقان تەحنوپاركتە بۇگىندە ۇزىن سانى 146 ستارتاپ تىركەلگەن. ونىڭ 90 پايىزى قازاقستاندىق ستارتاپشىلاردىڭ جۇمىستارى بولسا, قالعانى قىرعىزستان, وزبەكستان, رەسەي مەن ۋكراينادان كەلگەن ستارتاپتار كورىنەدى. بۇلاردىڭ بارلىعىنا استانا تەحنوپاركى بەلگىلى ءبىر كەزەڭگە دەيىن تەگىن كەڭسە جانە ينتەرنەت سەكىلدى قاجەتتى قۇرالدار ۇسىنادى.
استانا تەحنوپاركى قىزمەتكەرلەرىنىڭ مالىمەتىنشە, 2022 جىلعا دەيىن تەحنوپاركتەگى ستارتاپشىلارعا 67 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە ءبىرىنشى كەزەڭ بويىنشا 28 ملن تەڭگە, ەكىنشى كەزەڭدە 60 ملن تەڭگە قارجى قۇيىلعان. مۇنىڭ بارلىعى بيزنەسمەندەردىڭ جەكە ينۆەستيتسياسى.
بۇگىنگە دەيىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ستارتاپتاردى بىلاي قويعاندا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارجىلاندىرۋدىڭ وزىندە ايتارلىقتاي قيىندىقتاردىڭ بولعانى راس. سونىڭ ءبىرى قاراجاتتىڭ قايتارىمسىزدىعى بولسا, ەكىنشىدەن, اتالعان قاراجاتتىڭ ۇكىمەتتەن ءبولىنۋى. باسقاشا ايتقاندا, بيزنەسكە بەرىلگەن قولداۋ ادەتتە گرانت بولىپ بەرىلەدى. ياعني, بەلگىلى ءبىر تالاپتاردى ورىنداعان نەمەسە جارىستا ۇزدىك دەپ تانىلعان بيزنەس سىياقى, ماراپات رەتىندە بەلگىلى ءبىر سوما يەلەنەدى. بۇل دەگەنىڭىز – الگى بيزنەسمەننىڭ بۇگىنگە دەيىن جاساعان ەڭبەگىنىڭ ماراپاتى. ال نارىقتىق ەكونوميكا ابدەن ورنىققان ەلدەردە ونداي ماراپات بولمايدى. بيزنەس ءادىل باسەكەلەستىك اراسىندا ءوسىپ, قاتارىنان قارا ءۇزىپ شىعىپ, ءوزىنىڭ نارىقتىق كاپيتاليزاتسياسىن ارتتىرا السا – ناعىز ماراپات سول. ول ءۇشىن ستارتاپشىلار وزدەرىنىڭ يدەيالارىن اقشاسى بار الەۋەتتى ينۆەستورلارعا تانىستىرىپ, ولاردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىن تۋدىرۋى كەرەك. بۇگىنگى «Astana Hub»-تىڭ دا ماقساتى وسى. بيزنەس – بيزنەستى قارجىلاندىرۋى كەرەك. جانە بۇل ماراپات رەتىندە ەمەس, ينۆەستيتسيا رەتىندە, ياعني ونى ەرتەڭ سول قارىزدى بەرگەن ادام ەسەلەپ قايتارىمىن سۇرايتىنداي جۇيە بولۋى كەرەك.
ەكىنشىدەن, بۇعان دەيىنگى جوبالاردى قارجىلاندىرۋ كوزى مەملەكەت بولىپ كەلدى. ارينە, ۇكىمەت بيزنەستى قولداۋى كەرەك. ول ءۇشىن قازاقستاندا جىلدار بويى ءبىر ەمەس, بىرنەشە باعدارلاما جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ناتيجەسى دە بار شىعار. دەگەنمەن, مەملەكەتتىڭ بيزنەس الدىنداعى باستى مىندەتى اقشا تاۋىپ بەرۋ ەمەس, بيزنەستىڭ كەدەرگىسىز ورلەۋىنە جاعداي جاسايتىن زاڭناما مەن جۇيە قالىپتاستىرۋ. وسى ورايدا «Astana Hub» ۇكىمەتتىڭ اقشاسىنان ەمەس, ستارتاپتاردىڭ ۇلكەن كومپانيا بولىپ كەتۋى ءۇشىن جەكە ينۆەستورلاردىڭ قاراجاتىنان ءۇمىتتى.
قورىتا ايتار بولساق, «Astana Hub» اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ستارتاپتار الاڭى جاڭا يدەياسى بار ونەرتاپقىشتار مەن كاسىپكەرلەرگە ەشقانداي دا اقشالاي كومەك كورسەتپەيدى. ەسەسىنە, تەگىن كەڭسە, قۇرال-جابدىقتار بەرىپ, كەرەك ادامدارمەن تانىستىرىپ, كاسىبي مامانداردى شاقىرتۋ ارقىلى تەگىن شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزىپ, كەرەك بولسا, ينۆەستورلاردى دا تاۋىپ بەرۋگە جۇمىس ىستەيدى. وسى حابتان باستاۋ العان ەلىمىزدەگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى بيزنەس ءوزىن ءوزى اسىراپ, ۋاقىتى كەلگەندە مەملەكەتتىڭ بيۋدجەتىنە دە سالىق تولەيتىن ءىرى كومپانيالارعا اينالۋعا ءتيىس. «Astana Hub» اكىمشىلىگىنىڭ ويى – وسى.
باۋىرجان مۇقان,
«ەگەمەن قازاقستان»
