ەدۋارد لينسمەير, «نيۋ-يورك تايمس». ورلاندودا 3200 ءۇيدى قۋاتپەن قامتاماسىز ەتەتىن كۇن ەنەرگياسى وندىرىلەدى. سۋرەتتە: قالالىق ستانساداعى ينجەنەر كورسەتىلگەن.
يۆان پەنن, «نيۋ-يورك تايمس» – ورلاندو (اقش)
مۇنىڭ العىشارتتارىن قالانىڭ ءار جەرىندەگى جاڭبىردىڭ سۋىن جينايتىن مىڭداعان قۇدىقتاردان كورۋگە بولادى. قالقىمالى كۇن پانەلدەرى سۋمەن بىرگە كوتەرىلىپ, قايتا تۇسەدى جانە ەلەكتر ەنەرگياسىن ستانساعا جىبەرەدى.
وسىنداي مىسالداردى قالا كوشەلەرىنەن دە كەزدەستىرە الامىز. ەلەكتر توعىنىڭ ورنىنا كوشە شامدارىنىڭ ۇستىندە كۇن پانەلدەرى قويىلعان. شاھارداعى 25 000 شامنىڭ 18 000-عا جۋىعى الدەقاشان وتە ءتيىمدى ساۋلە شىعاراتىن ديودقا الماستىرىلعان.
ءتىپتى بالدىرلى كولشىكتەر دە ماڭىزدى ءرول ويناۋى مۇمكىن. رەسمي وكىلدەر وسىندا قالاداعى ەلەكتر ستانسالارى مەن كولىكتەردەن شىعاتىن كومىرقىشقىل گازىن اتموسفەراعا شىعارۋدىڭ ورنىنا ولاردى جينايتىن جۇيەنى سىناقتان وتكىزىپ جاتىر.
ورلاندو كليمات وزگەرۋىنىڭ اسەرىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن ەرەكشە باعىتتى جەتىلدىرىپ كەلەدى. اسىرەسە فەدەرالدى بيلىكتىڭ شەگىنگەن جەرىندە العا قادام باسادى. ورلاندو بىلتىر پرەزيدەنت دونالد ترامپ اقش-تىڭ پاريج كەلىسىمىنەن شىعاتىنىن مالىمدەگەننەن كەيىن كليماتتىڭ جىلىنۋىنا قارسى كۇرەسىن توقتاتپايتىنىن مالىمدەگەن امەريكالىق 300 قالا مەن وبلىستىڭ قاتارىندا.
«بىزدەر, قالالار باستاماشى بولۋىمىز قاجەت. نەگىزى بيلىك وسى جۇمىستى اتقارۋى قاجەت ەدى, بىراق ولار قابىلداعان ءاربىر شەشىمى ارقىلى كەرى كەتىپ بارا جاتقانداي», دەيدى ورلاندو قالاسىنىڭ تۇراقتىلىق جونىندەگى ديرەكتورى كريس كاسترو.
ورلاندو 2050 جىلعا قاراي قۋات ءوندىرۋ بارىسىندا كومىرقىشقىل گازىن شىعارماۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. قالا مەرى باددي دايەر العا قويىلعان مەجەگە جەتۋ ءۇشىن ءالى دە اتقارىلاتىن جۇمىستىڭ كوپ ەكەنىن اتاپ وتەدى. «قوعام رەتىندە كەلەشەككە باعىتىمىزدى ءساتتى ايقىندادىق. مەنىڭشە, 100 پايىزدىق مەجەگە جەتۋ ءۇشىن تەحنولوگيالىق تۇرعىدا دا جاڭاشىلدىق قاجەت ەكەنىن مويىندايمىز», دەيدى ول.
كۇن استىنداعى شتات رەتىندە تانىلعان فلوريدادا كۇن قۋاتىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ مۇمكىندىگى مول. 2020 جىلعا قاراي ورلاندوداعى تۇتىنىلاتىن ەنەرگيانىڭ 8 پايىزى كۇننەن الىنادى دەپ جوسپارلانعان.
كوممۋنالدى قىزمەت 20 مەگاۆاتت كۇن ەنەرگياسىن وندىرەتىن قۇرىلعى ورناتتى. ول شامامەن 3200 ءۇيدى جارىقتاندىرۋعا جەتكىلىكتى. سونداي-اق شاھاردىڭ 280 000-عا جۋىق تۇرعىنى قوسىمشا 10 مەگاۆاتتى ۇيلەرىنىڭ شاتىرىندا ورناتىلعان كۇن پانەلدەرى ارقىلى الادى.
ىنتالاندىرۋ رەتىندە ءۇي يەلەرى ەلەكتر ستانساسىنا جىبەرگەن قۋات كولەمىنە لايىق جەڭىلدىك الادى. قالا بيلىگى سۋ تازالاۋ ورتالىعىنىڭ باسسەيندەرىندە قالقىمالى كۇن پانەلدەرىن ورناتۋعا نيەتتى.
الايدا ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كۇن ەنەرگياسى ورلاندونىڭ 100 پايىزدىق مەجەنى باعىندىرۋىنا كومەكتەسە المايدى. مۇندا كومىر جاعۋدان بولىنەتىن ۋلى گاز جالپى كولەمنىڭ 47 پايىزىن قۇرايدى. ورلاندونىڭ كۇن جانە جەل ەنەرگياسىن قولدانۋدى ارتتىرۋعا تالپىنۋى قۋات جيناعىش باتارەيالاردىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى. الايدا ولاردىڭ باعاسى ءالى دە قىمبات.
سونىمەن قاتار كەيبىرەۋلەر ەلەكتر ستانسالارىنا عانا كوڭىل ءبولۋ جىلىجاي گازى ماسەلەسىنىڭ ءبىر بولىگى عانا ەكەنىن ايتىپ, سىنعا الادى. 2017 جىلى ەلدەگى ەنەرگيا تۇتىنۋدىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعى ەلەكتر توعى يندۋسترياسىنا تيەسىلى بولدى. اقش ەنەرگيا اقپاراتى اكىمشىلىگىنىڭ مالىمەتىنە ساي, كولىك پەن ونەركاسىپ تۇتىناتىن ەنەرگيا جالپى كولەمنىڭ جارتىسىن قۇراعان.
تابيعي گاز اۆتوبۋس جۇيەسىن قامتاماسىز ەتەدى, قوقىس شىعاراتىن كولىكتەردە ورناتىلعان گيبريد قوزعالتقىش بەنزين قولدانىسىن ازايتادى (پوليتسيا ەلەكترمەن جۇرەتىن موتوتسيكلدەرگە اۋىستى).
ورلاندونىڭ كولىكتەرگە قىزمەت كورسەتۋ دۇكەنىندە جانارمايدى ارالاستىرىپ, جۇك كولىكتەرىنىڭ پاركىن قامتاماسىز ەتەتىن تابيعي گاز ستانساسى بار. كەشەن پايدالاناتىن ەنەرگياسىنىڭ 60 پايىزىن كۇن قۋاتىنان الادى.
تابيعاتتى قورعاۋ وكىلدەرى ۇدەرىستى باقىلاپ وتىر. «100 پايىز تازا ەنەرگيا تۇتىنۋعا شەشىم قابىلداعان قوعامعا 100 پايىز تازا ەنەرگيا تۇتىنۋىنا جاعداي جاسالۋى ءتيىس. سوندىقتان كومىر جانە گاز جاعاتىن ەسكى ستانسالاردان باس تارتۋى كەرەك», دەيدى Sierra Club-تىڭ (قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى ۇيىم – ا.ا.) ديرەكتورى لاۋازىمىن اتقارۋشى مايكل برۋنە. «سوندىقتان ەلدەگى قوعام كوشباسشىلارى ساياساتكەرلەر مەن ستانسا باسشىلىعىن وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋعا شاقىرادى», دەيدى ول.
ماقساتقا جەتۋ جولىنداعى جاسالاتىن وسىنداي ۇدەرىستەر ءالى دە كوپتەگەن قادامدى قاجەت ەتەدى. «100 پايىزدىق مەجەگە جاقىنداعان سايىن الدان كوپتەگەن سىناق شىعادى. كەلەشەكتە 100 پايىزدىق ناتيجە كورسەتۋ جولىندا قازىرگىدەن دە باسقاشا جاعدايعا كۋا بولۋىمىز ىقتيمال», دەيدى ەد سمەلوفف. ول كاليفورنياداعى كومىرقىشقىل گازىنان ادا ەنەرگيانى قولدايتىن Vote Solar ۇيىمىنىڭ وكىلى.
© 2018 The New York Times News Service
ماقالالاردى اۋدارعان
اباي اسانكەلدى ۇلى,
سۆەتلانا عالىمجانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
