– «مۇزبالاق» تولىقمەترلى انيماتسيالىق ءفيلمىنىڭ يدەياسى قالاي تۋدى؟
تۇردىبەك مايدان: – «مۇزبالاققا» دەيىن ءبىز ساياتشىلىق ونەردىڭ قىر-سىرى جان-جاقتى سۋرەتتەلەتىن 23 مينۋتتىق «تاستۇلەك» دەگەن قىسقامەترلى انيماتسيالىق فيلم تۇسىرگەن بولاتىنبىز. كەيىن وسى تاقىرىپتى كەڭىرەك قامتۋدى ويلاپ, جاڭا جوبانى قولعا الدىق. ءسويتىپ ويلانا كەلە, «مۇزبالاققا» توقتالدىق. قازاقتى قىران تەكتى حالىق دەيدى عوي. ءفيلمنىڭ نەگىزگى يدەياسىن وسىدان شىعارعىمىز كەلدى.
تىلەك تولەۋعازى: – قازاق بۇركىتتىڭ بەس جاسار كەزىن مۇزبالاق دەپ اتايدى. جالپى, قىراننىڭ 1 جاسىنان 20 جاسىنا دەيىن اتاۋى بار. سونىڭ ىشىندە مۇزبالاق – بۇركىتتىڭ ەڭ تولىقسىعان, تەگەۋرىنى قاتقان, مۇزتەبەر جالىندى كەزى. اقىلداسا كەلە ءفيلمنىڭ نەگىزگى سيۋجەتى ەتىپ وسى وقيعانى تاڭداپ الدىق. تۇردىبەك ايتىپ وتكەندەي, قازاق راسىمەن دە قىران مىنەزدى حالىق قوي. قىراننىڭ بويىنداعى تەكتىلىك, باتىلدىق, العىرلىق, ادالدىق جانە ەڭ باستىسى ەركىندىككە قۇشتارلىق قاسيەتتەرى قازاقتىڭ جانىمەن ۇندەسەدى. سول سەبەپتى بۇل تاقىرىپ بىزگە وتە جاقىن بولدى.
– ساياتشىلىقتىڭ قىر-سىرىن شىنايى جەتكىزۋ ءۇشىن ءفيلمنىڭ شىعارماشىلىق توبىنا كەڭەسشى رەتىندە كاسىبي ماماندار تارتىلدى ما؟
تىلەك تولەۋعازى: – تۇردىبەكتىڭ دە, مەنىڭ دە بالالىق شاعىمىز ساحارادا ءوتتى. اتالارىمىز بەن اكەلەرىمىز ءومىر بويى قىران باپتاپ, قۇس سالىپ ءوتتى. اڭعا شىقپاساق تا بۇركىتشىلىكتىڭ قىر-سىرىن كوزىمىزبەن كورىپ, ءبىلىپ ەرجەتتىك. قىران مىنەزىنىڭ بار بولمىسىن, كوزقاراسىن, جەم جەگەندەگى قيمىل-ارەكەتتەرى مەن قوزعالىسىن سول بالا كەزىمىزدە كورگەندەرىمىزدىڭ نەگىزىندە تۇيدىك. ونىڭ ۇستىنە, تۇردىبەكتىڭ ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىن تامامداعان جىلى قورعاعان ديپلومدىق جۇمىسىنىڭ تاقىرىبى دا وسى بۇركىتشىلىك حاقىندا بولدى. التايعا, باي-ولكەگە بارىپ, ارنايى دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىپ قايتتى. وسىنىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ ىزدەنىسىمىزگە كوپ كومەگىن تيگىزدى.
تۇردىبەك مايدان: – فيلمدە باستى كەيىپكەر – بۇركىت, ياعني مۇزبالاق سويلەمەيدى. بىراق بارلىق ەموتسياسىن كوزبەن, قيمىل-ارەكەتپەن بەرەدى.
– وتاندىق انيماتورلار اراسىندا تولىقمەترلى كارتيناعا باراتىندارى سيرەك. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, فيلم ءتۇسىرۋ بارىسىندا سىزدەر قانداي تۇيتكىل, قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلدىڭىزدەر؟
تىلەك تولەۋعازى: – ءبىز الەمنىڭ وزىق دەگەن 9 كومپيۋتەرلىك باعدارلاماسىمەن جۇمىس ىستەدىك. جانىمىزعا بىلىكتى, جاڭاشىل جاستاردى جينادىق. جالپى, ونەردىڭ قاي سالاسى دا تاباندىلىقتى تالاپ ەتەدى. انيماتسيادا بۇل تالاپ ءتىپتى كۇشتى. حرونومەترى 67 مينۋتتى قۇرايتىن ءفيلمدى جاساۋ ءۇشىن بارلىعى 96 500 سۋرەت سالدىق. 2D جانە 3D فورماتىندا جاسالعان ءفيلمنىڭ ءار سەكۋندىندا 24-25 كادر سۋرەت ورنالاستىرىلدى. ءار سۋرەتتى قايتالاپ وتىرىپ ءۇش رەتتەن تۇسىرۋگە تۋرا كەلدى. ونى بوياۋ جاعى تاعى بار. وسىنىڭ بارلىعىن كومپيۋتەرلىك وزىق باعدارلامالاردىڭ كومەگىنە سۇيەنە وتىرىپ جۇزەگە اسىردىق.
تۇردىبەك مايدان: – شەت- ەلدەرمەن, اسىرەسە «ۋولت ديسنەي» (The Walt Disney Company) كومپانياسىنىڭ تۋىندىلارىمەن سالىستىرعاندا, ارينە, بىزگە ساپالى فيلم تۇسىرۋدە ءالى دە ۇلكەن ىزدەنىستەر جانە قوماقتى قارجى كەرەك. بىراق تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندە قازاق انيماتسياسىنىڭ دەڭگەيى كوش باستاپ تۇر. وعان ءبىز وسى ءفيلمدى ءتۇسىرۋ بارىسىندا كوز جەتكىزدىك. ۋاقىتتىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى, كورشىلەس مەملەكەتتەردەگى مامانداردان كومەك سۇراي حابارلاسقانىمىزدا, بەلارۋس ەلىندەگى ارىپتەستەرىمىز ءبىز پايدالانىپ جاتقان باعدارلامالاردىڭ ءالى ءوز ەلدەرىندە قولدانىسقا ەنبەگەنىن ءمالىم ەتتى. سوعان قاراپ شىنىمەن-اق مارقايىپ قالدىق.
– ال بىزدەگى انيماتور مامانداردىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيى قانداي؟ جالپى, فيلم تۇسىرۋدە كادر ماسەلەسى قالاي شەشىلۋدە؟
تىلەك تولەۋعازى: – بۇل جاعىنان, ارينە, اللاعا شۇكىر دەپ ايتۋعا بولادى. الماتىداعى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى مەن كوللەدجىنىڭ, استاناداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى مەن شىمكەنتتەگى ونەر كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن تۇلەكتەرى اراسىندا ىرىكتەۋ جۇرگىزىپ, وسى سالانىڭ بىلىكتى دەگەن ماماندارىن تارتتىق. «مۇزبالاقتى» جارىققا شىعارۋعا 40-تان اسا انيماتور مامان جۇمىلدىرىلدى. جالپى, انيماتسيادا ءار كەيىپكەرمەن ءبىر-ءبىر مامان جەكەلەي جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بىراق ءبىزدىڭ سالاداعى ءالى دە بولسا بىلىكتى كادرلاردىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى, ءبىر انيماتوردىڭ بىرنەشە كەيىپكەرمەن جۇمىس ىستەۋىنە تۋرا كەلدى. دەسەك تە مۇنى ۋاقىتشا ماسەلە دەپ سانايمىز.
– ال ءفيلمنىڭ بيۋدجەتى شە؟ جوسپارلارىڭىزداعى دۇنيەنى ومىرگە اكەلۋ ءۇشىن جوبانىڭ قارجىلاندىرىلۋى كوڭىلدەرىڭىزدەن شىقتى ما؟
تۇردىبەك مايدان: – قازىر قانداي وتاندىق ءفيلمدى الساڭىز دا, شەكتەۋلى قارجىعا تۇسىرىلەدى عوي. ازداعان اقشادان ۇلكەن ونەر تۋدىرۋ قاجەتتىلىگى قاي ۋاقىتتا دا بولعان. بىراق سوعان قاراماستان, ءبىزدىڭ جىلت ەتكەن يدەيامىزدى قولداپ, دەمەۋ بىلدىرگەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن «قازاقفيلم» اق پرەزيدەنتى باقىت عافۋ ۇلىنا ۇلكەن العىسىمىزدى بىلدىرەمىز.
– اڭگىمەلەرىڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
