استانادا وبىردى ەرتە انىقتاۋ مەن ەمدەۋدىڭ جولدارى تالقىلاندى

قازاقستاندا ونكولوگيالىق اۋرۋمەن ەسەپتە تۇرعانداردىڭ سانى 170 مىڭداي ەكەن. ال جىل سايىن 36 مىڭعا جۋىق ادام قاتەرلى ىسىك دياگنوزىمەن تىركەلەدى. بۇل كورسەتكىشتىڭ ءار جىل سايىن ءوسىپ وتىرعانىن ايتقان ونكولوگتار, قازىرگى كەزدە جامان اۋرۋعا شالدىقتىراتىن سەبەپتەردىڭ دە كوپ ەكەنىن العا تارتادى. تەك ەلىمىزدە عانا ەمەس, الەمدە ايەلدەردىڭ ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگى الدىڭعى ورىندا تۇر. قازاقستاندا ءبىر جىلدا 4 مىڭنان استام ادام ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنە شالدىقسا, 1400-گە جۋىعى ونكولوگيالىق اۋرۋدىڭ وسى تۇرىنەن كوز جۇمادى. بۇدان كەيىنگى كورسەتكىشتى وكپە وبىرى كورسەتسە, اسقازاننىڭ قاتەرلى ىسىگى دە ءورشىپ تۇر. دارىگەرلەر ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ ەڭ باستى سەبەپتەرىنە تۇقىم قۋالاۋشىلىقتى جاتقىزعانىمەن, ەكولوگيا مەن دۇرىس تاماقتانباۋ, سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانباۋ دەرتتىڭ دەندەۋىنە جول اشىپ وتىرعانىن ايتادى.

«ونكولوگيا سالاسىنداعى جەتىستىكتەر دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ وزىق يننوۆاتسيالىق ءادىس-ءتاسىلىن ەنگىزۋمەن ولشەنەتىنى بەلگىلى. قازاقستاندا ادام دەنساۋلىعىن ساقتاۋ مەن ءومىر جاسىن ۇزارتۋعا باعىتتالعان جوبالار بار جانە ولار دامۋ ۇستىندە. ءبىزدىڭ ورتالىقتىڭ جىل سايىن وتكىزەتىن بۇل عىلىمي فورۋمى يگى داستۇرگە اينالدى», دەپ جيىندا ءسوز العان استانا قالاسى ونكولوگتار مەن راديولوگتار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى, ەلورداداعى ونكولوگيا ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى مۇحتار تولەۋتاەۆ ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋدىڭ جاڭا ادىستەرى ەلىمىزگە دە ەنگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. «ەلىمىزدىڭ بارلىق ونكولوگتارىمەن قوسا, شەتەلدەن شاقىرىلعان عالىمدار الەمدەگى ونكولوگيا سالاسى بويىنشا دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ ەڭ وزىق ءادىس-تاسىلدەرىن ءوزارا بولىسۋدە. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ 5 قازانداعى جولداۋىندا كەلەسى جىلى جاڭا ۇلتتىق ونكولوگيالىق عىلىمي ورتالىق قۇرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ەلباسى اتاپ وتكەندەي, ءبىز ونكولوگيا سالاسىن نەيروحيرۋرگيا جانە كارديوحيرۋرگيا ۇلتتىق ورتالىقتارى جەتكەن بيىككە جەتكىزۋىمىز كەرەك. بۇگىندە ءبىزدىڭ مەكەمەدە بولسىن, رەسپۋبليكا بويىنشا دا ونكولوگيالىق اۋرۋدى انىقتاۋ مەن ەمدەۋدىڭ جاڭا جولدارىن ماماندارىمىز مەڭگەرىپ جاتىر. بۇگىندە وبىردى ەڭ ەرتە انىقتايتىن پوزيتروندى ەميسسيالىق توموگرافيا (پەت) استانا قالاسىندا ۇشەۋ بولسا, الماتىعا ءبىر اپپارات قوسىلدى. وبلىس ورتالىقتارىندا دا وسىنداي وزىق اپپاراتتاردى قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇعان قوسا ءار ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەرگە ساۋلەمەن ەمدەيتىن اپپاراتتاردىڭ سوڭعى ءتۇرى جەتكىزىلمەك. بۇل ءبىزدىڭ حالىققا جوعارى دەڭگەيدە ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋىمىزگە مول مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى  ونكولوگ م.تولەۋتاەۆ.

استانا قالاسى ونكولوگيالىق ورتالىعى باس دارىگەرىنىڭ ەمدەۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى باقتىباي ورازبەكوۆ ونكولوگيا بويىنشا وتەتىن سكرينينگتىڭ وڭ ناتيجەلەرىنە توقتالدى. «ونكولوگيانىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ساتىسىن ەمدەۋ قيىن ەمەس, سونداي-اق ولار تەز ايىعىپ كەتە الادى. ءۇشىنشى ساتىسىن دا ەمدەۋگە بولادى, بىراق وعان ۇزاق ۋاقىت پەن كوپ قارجى جۇمسالادى. ال ءتورتىنشى ساتىسى, وكىنىشكە قاراي, ەمدەلمەيدى. سول ءۇشىن ۋاقتىلى ونكوسكرينينگتەن ءوتىپ تۇرۋ كەرەك. ەلىمىزدە تەگىن ونكوسكرينينگتىڭ 40 جاستان 70 جاسقا دەيىنگى ايەلدەردىڭ ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىك سكرينينگى, 50 مەن 70 جاسقا دەيىنگى ايەلدەر مەن ەرلەر اراسىنداعى كولورەكتالدى قاتەرلى ىسىك سكرينينگى جانە 30 جاستان 70 جاسقا دەيىنگى ايەلدەردىڭ جاتىر مويىن قاتەرلى ىسىك سكرينينگى سياقتى ءۇش ءتۇرى بار. مۇنىڭ بارلىعىن ەمحانالار جۇرگىزىپ وتىر. مىسالى, ايەلدەردىڭ ءسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگى بۇرىن ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى ساتىسى 40 پروتسەنتكە دەيىن جەتەتىن بولسا, قازىر 20% قانا. 80 پروتسەنتى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ساتىسىندا انىقتالىپ جاتىر. بۇل سكرينينگتىڭ ارقاسى», دەدى ول.

ەلىمىزدەگى ماممولوگ-ونكولوگتاردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ جانە جاڭا مامانداردى دايىنداۋ ماقساتىندا جاقىندا قازاقستان ماممولوگتار اسسوتسياتسياسى مەن «ومىراۋ وبىرىنا جول جوق» قوزعالىسىنىڭ پرەزيدەنتى, اكادەميك راۋشان راقىمجانوۆانىڭ باستاماسىمەن وڭتۇستىك كورەيا جانە رەسەيدىڭ ماسكەۋ قالاسىنان جەتى پروفەسسور شاقىرىلىپ, ولار قازاقستاندا ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگى بويىنشا شەبەرلىك سىنىبىن وتكىزگەن بولاتىن. جيىنعا قاتىسقان پروفەسسور ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنىڭ جاسارىپ بارا جاتقانىن جەتكىزدى. ء«سۇت بەزى وبىرىنا شالدىعاتىن ايەلدەردىڭ سانى جىلدان جىلعا ارتىپ قانا قويماي, جاسارىپ كەلەدى. ءبىز تەك جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى عانا بۇل دەرتتى ەرتە انىقتاپ, تولىق ەمدەي الامىز. جاپونيا, يسپانيا, يتاليا جانە باسقا دا شەتەلدەردە ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىك سكرينينگىنەن ايەلدەر 35 جاستان باستاپ وتسە, بىزدە 40 جاستان باستالادى. ال ۋلترا دىبىستىق زەرتتەۋدى 20 جاستان باستاپ جاساتۋ كەرەك. ەتنيكالىق ەرەكشەلىگىمىزگە بايلانىستى قازاق قىز-كەلىنشەكتەردە ومىراۋداعى وزگەرىس ەرتە بولادى. سوندىقتان بىزدە دە 35 جاستان باستاعان دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن», دەيدى ر.راقىمجانوۆا.

ايتا كەتەيىك, بيىل جەتىنشى رەت وتكەن كونفەرەنتسيا كەزىندە عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن «جاتىر موينى وبىرى سكرينينگى» شەبەرلىك سىنىبى ءوتتى جانە وپەراتسياعا قولدانىلاتىن قۇرال-جابدىقتار كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.

مايگۇل سۇلتان,

«ەگەمەن قازاقستان»