الدىمەن اقتايدى, ارتىنان سوتتايدى

سوندا جابىرلەنۋشى كىم, جابىرلەۋشى كىم؟ ەت ساسىسا تۇز سەبىلەدى. ال تۇز ساسىسا نە بولادى؟ ەشكىم دە بىلمەيدى. ويتكەنى تۇز بۇزىلماۋى كەرەك. بىراق عايىپتان تايىپ بۇزىلدى دەيىك, وندا ءومىر تومەندەگىدەي بولادى. ءبىر ايتا كەتەرلىك ءجايت, ماقالادا ءبىرىن-ءبىرى سوتقا بەرگەن, جانجال­داسقان ەكى تاراپتىڭ بىرىنە دە ءبىزدىڭ جاعىمىزدان كىنا ارتىلمايدى. ءيا, ولاردىڭ ءبىرى كىنالى بولماسا, ايىپتى كىم دەرسىز. بار ماسەلە وسىندا. ويتكەنى قۋدالاۋشى, ايىپتاۋشى جانە سوتتاۋشى جاقتار دا وسى ىسكە نۇكتە قويۋعا ۇلەستەرىن قوساتىندىعىن ۇمىتپاۋ كەرەك. سوندىقتان بىزگە ادىلدىكتىڭ سوڭعى ساتىسى دەپ ارىزىن ارقالاپ كەلگەن نۇرلان كوشكين: “بار بولاشاعى الدا, جەلكىلدەپ ەندى جەتىلىپ كەلە جاتقان جاس بالامنىڭ تاعدىرىن ولار ءبۇلدىرىپ قانا قويماي, سول ارقىلى بۇكىل ءبىر اۋلەتتى قارا جەرگە قاراتىپ, قارا اسپاندى ءتوندىردى. الماتى قالاسىنداعى قازاق-بريتان ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ جۇرگەن بالام قۋانىش سايلاۋ اياق استىنان جالا قۇرباندىعىنا اينالىپ, ءۇش جىلعا سوتتالىپ كەتە باردى”, – دەيدى. ءدۇيىم قازاق جەرىنە قوناقجاي­لى­­لىعىمەن تانىلعان وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جەرى دە, سۋى دا شيپالى سارىاعاش اۋدانىن بىلمەيتىن جان جوق. سونداعى ەمى كەز كەلگەن اۋرۋعا ءدارى شيپاجايدا ءبىرى – باتىستان, ەندى ءبىرى – شىعىستان جەتكەن بوزبالالار كەزدەسىپ قالادى. جاستىقتىڭ بۇلا كۇشى بويلارىنا سىيماعان, كامە­لەت جاسىنا تولماعان بالالار اسىپ, تاسىعان قۋاتتى قايدا جىبەرەرىن بىلمەيدى. سونداي ءبىر كەزەكتى ويىن­نىڭ ارتى ءبىر-ءبىرىن كەلەمەجدەۋگە, اقىرى ەرەگەسكە اينا­لىپ كەتكەنىن وزدەرى دە اڭعارماي قالادى. ءسويتىپ, ويىننان ءورت شى­عادى دەگەندەي, ويلارىندا ەشتەڭە جوق ويناقتاعان بالالار ءىسى ۇلكەندەردىڭ جەتەكتەۋى­مەن ءبىرىن-ءبىرى جاۋاپقا تارتۋعا, تۇرمەگە جابۋعا ۇلاسادى. بۇل 2005 جىلدىڭ 30 ناۋرى­زىندا ورىن العان وقيعا ەدى. قۋات ماۋلەنوۆ پەن كامال سابيروۆ شەكىسىپ, جانجالدى باستايدى. مۇنى كورگەن قۋات ماۋلەنوۆتىڭ ناعاشى اعاسى قۋانىش سايلاۋ ارا­عا تۇسەدى. ۇشەۋى جۇلقىسىپ تۇرعاندا ءبىرىنىڭ قولى كامال ءسابيروۆتىڭ كوزاينەگىنە ءتيىپ, ونىڭ سىنىعى كوزىنە قادالادى. سودان ايران ىشكەن قۇتىلىپ, شەلەك جالاعان تۇتىلادى دەگەندەي, جۇلقىسقان ەكەۋى شەتتە قالىپ, اراشا تۇسكەن قۋانىش سايلاۋ وڭ­تۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى سارىاعاش اۋداندىق سوتىنىڭ ۇكى­مى­مەن ءۇش جىلعا باس بوستان­دىعى­نان ايىرىلىپ, سوتتالادى. “نەلىك­تەن, كىم كىنالى؟” – دەيسىز عوي. ارينە, ءبىز بۇل ارادا ۇكىم نە دۇرىس, نە دۇرىس ەمەس دەپ پىكىر تاقپايمىز. ارىزدانۋشىنىڭ ارىزى بويىنشا بولعان وقيعانى عانا تالداۋدى ماقسات تۇتتىق. سارىعاش اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمىندە جاسى كامەلەتكە تولماعان قۋانىش سايلاۋ ءجابىر­لەنۋشىنىڭ دەنساۋلىعىنا قاساقانا اۋىر زيان كەلتىرۋ ءۇشىن بۇل قىلمىستى تومەندەگىشە جاساعانى ايتىلادى. وندا سوتتالۋشى قۋانىش سايلاۋ سول كۇنى “سارى­اعاش” شيپاجايىنىڭ الدىندا جيەن ءىنىسى قۋات ماۋلەنوۆتى ءىرى دەنەلى ءارى جاسى دا ۇلكەن كامال سابيروۆ ۇرماقشى بولىپ جاعاسى­نان ۇستاپ, جۇلقىلاپ جاتقانىن كورەدى. ءىنىسىن اراشالاماققا ۇمتىلعان قۋانىش سايلاۋ جەكە باس ارازدىقتىڭ سالدارىنان ءوزىنىڭ ارەكەتىنەن جابىرلەنۋشىنىڭ دەنساۋلىعىنا اۋىر زيان كەلۋى مۇمكىن ەكەنىن بىلە تۇرا ك.سا­بيروۆكە قول جۇمساعان. وسىنىڭ سالدارىنان ك.سابيروۆ­تىڭ كوزىلدىرىگىنىڭ شىنىسى سىنىپ, كوزى اۋىر جاراقاتتان كورمەي قالىپتى دەيدى. ال بۇل وقيعا راسىندا قالاي ورىن العان؟ اتالعان سوتتا جاۋاپ بەرگەن سوتتالۋشى قۋانىش سايلاۋ اتاسى, اپاسى جانە جيەن ءىنىسى قۋات ماۋلەنوۆ تورتەۋى دەمالۋعا كەلگەن­دەرىن, سودان ءبىر كۇنى اتاسى مەن اپاسى بيۋۆەتكە سۋعا كەتىپ بارا جاتىپ بۇلارعا سوڭىمىزدان قۋىپ جەتىڭدەر دەپ الدىمەن شىعىپ كەتكەنىن ايتادى. وسى كەزدە قۋات ماۋلەنوۆ حوللدا كامال سابيروۆ دەگەن بالامەن ەرەگەسىپ قالادى. ول ارتىنان جەتكەن قۋانىش سايلاۋعا كامالمەن ۇستاسىپ قالعانىن جانە ونىڭ ءوزىن ۇرعانىن ايتادى. بۇعان ونشا ءمان بەرمەگەن قۋانىش اتاسى مەن اپاسى كەتكەن باعىتقا جۇرە بەرەدى. سول كەزدە كەيىن قالعان ءىنىسىنىڭ مۇنى شاقىرعان داۋسى ەستىلەدى. ارتىنا بۇرىلىپ قاراسا, ول جاڭاعى ءوزى ايتقان كامالمەن جۇلقىسىپ جاتىر ەكەن. جۇگىرىپ بارىپ اراعا تۇسەدى. كامال سابيروۆ ونى “سەن ارالاسپا, بۇل ءوزىمىزدىڭ شارۋامىز” دەپ بەتىنەن ءتۇيىپ قالادى. سوققى اسەرىنەن قۋانىش شالقالاي قۇلاي جازداپ بارىپ, قۇيرىعى جەر يىسكەيدى. سول ساتتە الىسىپ جاتقان ەكەۋدىڭ ءبىرى, ياعني كامال سابيروۆ “ويباي, كوزىم, كوزىم” دەپ بەتىن باسقان كۇيى ىشكە كىرىپ كەتەدى. ول كامالدى تانىمايدى, سوندىق­تان ولاردىڭ ارالارىندا ءبىر-بىرىنە وشىگەتىندەي بۇرىن باس ارازدىقتارى بولماعان ەدى. وسى وقيعاعا باستى ەكى سەبەپشىنىڭ ءبىرى ياعني كامالمەن ەرەگەسىپ, ۇستاسقان قۋات سوتتا جاۋاپ بەرگەندە سول كۇنى حوللدا شىنىمەن كامالدى كەزدەس­تىر­گەنىن ايتادى. جانە ودان ءوزى الدىمەن: “شاحمات وينايسىڭ با؟” دەپ سۇراعان. بۇعان كامال بولسا: “سەنىمەن شاح­مات ويناۋ - ءوزىڭدى سىيلاماۋ” دەپ جاۋاپ قايتارىپتى. سودان ەكەۋىنىڭ اراسىندا ءبىر-ءبىرىن كەمسىتكەن “جيرنىي” جانە “كوزەل” دەگەن سوزدەر الماسىپ ايتىلىپ, اقىرى ەكەۋى ايقاسا كەتەدى. كامال وزىنەن كىشى قۋاتتى موينىنان ۇستاپ, قىلعىن­دىرىپ, باسىنان ءۇش مارتە ۇرعان. قۋات سوققىدان ەسەڭگىرەپ, ورىندىققا وتىرىپ قالعاندا ءبىر ۇلكەن ادام ولاردى اجىراتىپ جىبەرەدى. كامال قاسىنداعى قارىنداستارىمەن سىرتقا شىعىپ كەتەدى. ءدال وسى ساتتە بولمەسىنەن حوللعا قۋانىش كىرەدى. قۋات اعاسىنا بولعان جايدى ايتىپ بەرەدى. اعاسى قۋانىش: “مۇمكىن بۇعان سەن ءوزىڭ كىنالى شىعارسىڭ؟” دەپ سىرتقا شىعىپ, كەتە بارادى. اعاسىنان ءسوز ەستىگەن قۋات امال جوق سۇيرەتىلىپ ول دا تىسقا شىعادى. ەسىك الدىندا ونى: “سەن نەگە مەنى سەمىز­سىڭ دەپ مازاقتايسىڭ؟” دەپ كامال جەتىپ كەلىپ, كويلەگىنەن شاپ بەرىپ ۇستايدى. قورىققانىنان قۋاتتىڭ ءۇنى شىعىپ كەتكەن بولۋى كەرەك, قۋانىش ەستىپ, جۇگىرىپ جەتەدى. كەلە سالا اراشالاي بەرگەندە كامالدىڭ ونى ءبىر ۇرعانىن, بەتىنە تيگەن سوققىدان قۋانىشتىڭ شالقالاپ قۇلاپ بارا جاتقانىن جانە ءوزىنىڭ كامالدىڭ قولىنان بوسانۋ ءۇشىن ارتقا قاراي شەگىنە بەرىپ ءبىر تەپكەنىن, سوسىن ەكى قولىمەن اۋا قارماي جۇلقىنعان كەزدە ءبىر قولى كامالدىڭ كوزىنە ءتيىپ كەتكەنىن, ودان ونىڭ كوزاينەگى سىنعانىن جانە كوزى قاناعانىن انىق بايقادىم, دەيدى قۋات ماۋلەنوۆ. ءسويتىپ: “توبەلەسكەندە قولىم باي­قاۋ­سىزدا كامال سابيروۆتىڭ كوزاي­نەگىنە ءتيىپ, سىندىرىپ جىبەردىم, سودان ونىڭ كوزى قانادى”, – دەگەن العاشقى بەرگەن جاۋابىنان قۋات ماۋلەنوۆ ءالى كۇنگە تايماي كەلەدى. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ونىڭ سان مارتە قايتا­لاعان بۇل ءسوزىن ەسەپكە الماپتى. كەرى­­سىنشە ونى سوتتا كۋاعا اينالدىرىپ, ال تۋىسقان ادام كۋاگەر بولعاندا مۇددەلىلىك تانىتادى دەگەن جەلەۋمەن, ايتقانىن دالەلگە سىيعىزباعان. سول سياقتى جابىرلەنۋشى كامال سابيروۆ الدىن الا تەرگەۋدە بەرگەن (سوت وتىرىسىنا قاتىسپاعان) جاۋابىندا قارىنداستارىمەن حولدا شاحمات ويناپ وتىرعاندا قۋات كەلىپ شاحمات ويناۋعا ۇسىنىس جاساعانىن, بىراق بۇل وينامايتىنىن ايتقاندا اناۋ “سەمىزسىڭ” دەپ مازاقتاعانىن, سوسىن بۇل دا قاراپ تۇرماي “زاتكنيس, كوزەل” دەپ ۇستاسىپ قالعانىن ايتادى. سىرتقا شىققاننان كەيىن ءبىر بالا “وچكاريك” دەپ مازاقتاپ ءبىر تەپكەنىن, وعان بۇرىلىپ قاراي بەرگەندە تاعى ءبىر بالا كوزىنە ۇرعانىن, سودان كوزاينەگى سىنىپ, ونىڭ شىنىسى كوزىنە زاقىم كەلتىرگەنىن جايىپ سالىپتى. ەندى بۇلاردىڭ سوزدەرىنە ەكى تاراپ كۋالەرىنىڭ وسى مازمۇنداس دالەلدەرىن قوسۋعا بولادى. بارىنىكىن جيناقتاپ تۇيگەندەگى انىق-قانىعى: بالالاردىڭ توبەلەسكەنى, كامالدىڭ كوزاينەگى سوققىدان سىنىپ, جانارىنا زاقىم كەلگەنى جانە قۋانىشتىڭ بەتىنە سوققى ءتيۋى اسەرىنەن جەڭىل دەنە جاراقاتىن العانى بولىپ وتىر. بۇعان دالەل كامال سابيروۆتىڭ كوزىنە 2005 جىلعى 20 شىلدەدە جاسالعان سوت-دارىگەرلىك ساراپتاما. وندا ونىڭ سول كوزىنىڭ تىرتىق تۇرىندە كەسىلىپ, اۋىر دەنە جاراقاتىن العانى كورسەتىلگەن. سول سياقتى قۋانىش سايلاۋدىڭ سول كوزىنىڭ قىزارىپ قانتالاپ, دەنساۋ­لىعىنىڭ قىسقا مەرزىمگە بۇزىلۋىنا اكەپ سوعاتىن دەنە جاراقاتىن العانى تۋرالى 2005 جىلدىڭ ناۋرىزىندا بەرىلگەن سوت-دارىگەرلىك ساراپتاما. بۇعان قوسا قۋات ماۋلەنوۆكە دە توبەلەس كەزىندە جابىق باس-سۇيەك جاراقاتىن, باس ميى زاقىمدانىپ جانە قاراقۇسى قانتالاعان دەنە جاراقاتىن العان دەگەن سوت-دارىگەرلىك ساراپتاما بەرىلگەن. دەمەك, بۇعان سۇيەنسەك, العاشقى ج ۇلىسقان ەكى بالا ءبىر-بىرىنە قول جۇمساعانى انىق. جابىرلەنۋشى جاقتىڭ كۋالارى ەكى بالا ءبىر بالانى ۇرىپ قۇلاتىپ, تەۋىپ تاستاعانى تۋرالى ايتادى. ال ەكىنشى تاراپ كۋاگەرلەرى تەپكى تۋرالى ءلام دەپ اۋىز اشپايدى. بىراق ولار دا وقيعانى كوزىمەن كورگەن سوڭ كۋا بولعان ەدى. ماسەلەن, كۋالار ج.اتان­تاەۆ پەن ر.اتانتاەۆالاردىڭ جانە ا. ماماشاريپوۆتىڭ جاۋاپتارىندا №6 كورپۋستىڭ الدىندا كوزىلدىرىك تاققان ءبىر بالا مەن كىشكەنتاي ءبىر بالا الىسىپ قالعانىن, سول كەزدە تاعى ءبىر ءۇشىنشى جاس بالا كەلىپ ولاردى اجى­رات­پاقشى بولعاندا, ونى كوزىلدىرىك تاققان بالا ءبىر ۇرىپ جەرگە وتىر­عىزىپ قويعانىن, ال قالعان ەكەۋى ودان ءارى الىسقانىن, سودان كوزىل­دىرىكتى بالا كوزىن ۇستاپ كورپۋسقا كىرىپ كەتكەنىن سوقىرعا تاياق ۇستات­قانداي كورسەتەدى. بۇل كۋالار بالا­لاردى تانىمايدى دا, اتا-انالارى­نىڭ تۋىسقاندارى دا ەمەس. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز ولاردىڭ سوزدەرى دە دالەلگە الىنباعان. سەبەبى, بۇلاردىڭ دالەلىن سوت ساراپتاماسى جوققا شىعارادى دەيدى. الايدا, العاشقى سوت سۇيەنگەن سوت ساراپ­تاماسىنداعى ءجابىر­لەنۋشىنىڭ كوزىنە سالىنعان جاراقاتى اۋىر تۇرىنە جاتادى دەگەن تۇجىرىم كەيىنگى, ياعني وقو سوت-ءدارى­گەرلىك ورتالىعىندا وتكىزىلگەن كوميسسيالىق ساراپتاما قورىتىن­دىسىندا دالەلدەنبەي قالىپتى. سوندا و باستاعى ساراپ­شىنىڭ قانداي نەگىزگە يەك ارتىپ, نەلىكتەن اۋىر جاراقات دەپ تۇجىرىم بەرگەنى ازىرگە بەلگىسىز قالىپ وتىر. جابىرلەنۋشىنىڭ قارىنداستارى دا سوت ايتقانداي, تۋىسقان, مۇددەلى ادامدار, ەندەشە ولاردىڭ سوزدەرى نەگە دالەل رەتىندە الىنادى؟ ال سوت­تالۋ­شى قۋانىشتىڭ جيەن ءىنىسى قۋاتتىڭ ءسوزى نەگە دالەلگە الىنبادى؟ دەمەك, ۇلكەندى-كىشىلى ەكى بالانى توبەلەستىرمەس ءۇشىن اراعا تۇسكەن قۋانىشتىڭ جاۋاپتى بولۋى الدىن الا تەرگەۋ ءىسىنىڭ كەمشىلىكتەرىنە بايلانىستى ما دەيمىز. ونىڭ ۇستىنە جيەن ءىنىسىن كامالدان اراشالاماقشى بولعاندا قۋانىش تا كوزىنە سوققى الادى. ەگەر ول دا كوزىلدىرىك تاعاتىن بولعاندا جاعدايى نە بولار ەدى؟ ابىروي بولعاندا, كوزىلدىرىك تاققان جوق, بىراق كوزىنە سوققى جۇمسالدى. ال سوققى قانداي ماقساتپەن جۇمسال­دى؟ جەكە باس ارازدىقتىڭ سالدارى نەمەسە بىلە تۇرا دەنساۋلىققا زيان كەلتىرۋ ءۇشىن جۇمسالعان جوق پا؟ ويتكەنى, مۇنداي ايىپ سوتتالعان قۋانىشقا دا تاعىلىپ وتىر عوي. ونى ءتۇسىنۋ ءۇشىن الدىن الا تەرگەۋ بارىسىنداعى كەمشىلىكتەرگە توقتالعان ءجون. جالپى نۇرلان كوشكين­: “و باستا الدىن الا تەرگەۋ­دە دۇرىس باستالعان ءىس كەيىن بۇر­مالانىپ كەتتى”, – دەيدى. قىلمىس­تىق ىستەن الىنعان قۇجاتتارعا قاراپ وتىرساق, و باستا سارىاعاش ءاىىب-ءنىڭ تەرگەۋشىسى ن.دۇيسەباەۆ №06515403100064 ساندى قىلمىستىق ءىستىڭ قۇجاتىن تالداۋ بارىسىندا: “بۇل جەردە قۋانىش سايلاۋدىڭ ارەكەتىندە قىلمىس بەلگىلەرى جوق. قۋانىش سايلاۋدىڭ كامال سابيروۆقا دەنە جاراقاتىن سالۋعا ەش مۇمكىندىگى بولماعان, وعان دەنە جاراقاتىن قۋات ماۋلەنوۆتىڭ ابايسىزدا سالعاندىعى قىلمىستىق ىستە جيناقتالعان قۇجاتتارمەن دالەلدەنىپ وتىر”, – دەيدى. سون­دىقتان ول قۋانىش سايلاۋعا قاتىس­تى قىلمىستىق قۋدالاۋ قىسقارتىلدى دەپ قاۋلى شىعارادى. 2006 جىلدىڭ 29 مامىرىندا شىعارىلعان بۇل قاۋلى ءالى بۇزىلماعان كورىنەدى. الايدا, بۇعان قاراماستان سول جىلدىڭ قىركۇيەگىندە قۋانىش سايلاۋعا كەنەتتەن قك-ءتىڭ 103-بابىنىڭ 1-بولىمىمەن تاعى قايتادان ايىپ تاعىلادى. بۇعان قوسا قۋات ماۋلەنوۆتىڭ ۇستىنەن قوزعالعان قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋ تۋرالى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق پروكۋراتۋراسىنىڭ باسقار­ما اعا پروكۋرورى ن.الكەيدىڭ قاۋ­لىسى بۇزىلىپ, سارىاعاش اۋداندىق پروكۋراتۋراسىنا قايتا جولدانادى. كەيىن جوعارعى سوتقا نۇرلان كوش­كين شاعىمدانعان كەزدە وسى اعا پروكۋرور ن.الكەيدىڭ قىل­مىستىق ءىس بويىنشا قوسىمشا تەرگەۋ امال­دارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن بۇزعان قاۋلىسى­نىڭ ەكىنشى پاراعى قىلمىستىق ىستەن جىرتىلىپ الىنىپ, ونىڭ ورنىنا قۋانىش سايلاۋعا بايلانىستى قابىلداعان قاۋلىنى دا بۇزۋ تۋرالى جالعان اقپاراتتار ەنگىزىلگەن جاڭا پاراق تىگىندىسى تىركەل­گەندىگى جوعارعى سوتقا جولدانعان قىلمىستىق ىستەن بايقالادى. ء“بىز الدىندا بۇل ءىستىڭ تولىق كوشىرمەسىن ءتۇسىرىپ العانبىز. ەگەر ولار ونى سول مەزەتتە وزگەرتپەسە وزدەرى ايىپتاپ, تۇرمەگە وتىرعىزعان قۋانىش ساي­لاۋ­دىڭ جازىقسىزدىعى انىقتالىپ, اقتالىپ شىعار ەدى. ول اقتالىپ شىقسا, جازىقسىز ايىپ تاققاندار جاۋاپقا تارتىلۋعا ءتيىس. ءتىپتى ولار­دىڭ مۇنى اسىعىس-ۇسىگىس جاساعاندارى سونشا, جىرتىلىپ الىنعان ەكىنشى بەتتىڭ قالدىعى باستىرىلعان ستەپلەردىڭ تۇبىندە قالىپ قويعان. ونى ايتاسىز, جالعان اقپارات ەنگىزىلگەن جاڭا ەكىنشى بەت ءبىرىنشى بەتكە ستەپلەرمەن قايتا بەكىتىلمەگەن. ءسويتىپ, مەنىڭ قولىمدا قازىر نەگىزگى قاۋلىمەن قاتار اعا پروكۋرور ن. الكەيدىڭ اتىنان قول قويىلعان تاعى ەكى نۇسقا بار. ۇشەۋىن­دە قويىلعان قول ءۇش ءتۇرلى. ىشىندەگى سويلەمدەرى ءار­تۇرلى. نەگىزگى نۇسقادا تەك ء“ماۋ­لەنوۆ قۋات باۋىر­جان ۇلى­نىڭ ۇستىنەن” دەسە, جاڭاسىندا وعان قوسا “جانە سايلاۋ قۋانىشتىڭ ۇستەرى­نەن قوز­عال­عان قىلمىستىق ءىستى ءون­دىرىستەن قىسقارتۋ تۋرالى قاۋلىسىن بۇزۋدى قاۋلى ەتتىم” دەپ وزگەر­تىلگەن”, – دەيدى ءادى­لەتسىزدىكتەن اشىنعان ن.كوشكين. اتالعان قىلمىستىق ءىس 2005 جىلدىڭ 30 ناۋرىزىندا قوزعالسا دا, ول وقيعاعا قاتىسى بار دەگەن قۋانىش سايلاۋ مەن قۋات ءماۋ­لە­نوۆ­كە ۇزاق مەرزىمدى تەرگەۋ امال­دارى جۇرگىزىلىپ, بىرنەشە مارتە ولاردىڭ ارەكەتتەرىندە قىلمىس بەلگىلەرى جوق دەگەن سەبەپتەرمەن ءىس قىسقارتىلعان. اقىرى قۋانىش سايلاۋ قك-ءنىڭ 103-بابىنىڭ 1-بولىگىمەن جاۋاپقا تارتىلسا, قۋات ماۋلەنوۆكە ءجابىر­لەنۋشىگە اۋىر دەنە جاراقاتىن ابايسىزدا سالعان دەگەن باپ بويىن­شا ايىپ تاعى­لىپ, بىراق كامەلەت جاسىنا تول­ماۋىنا بايلانىستى قۋدالاۋ قىس­قارتىلعان. سوندا ءبىر ءىس بويىنشا ەكى, ياعني, الدىن الا تەرگەۋ بارى­سىندا ءبىر-بىرىنە قاراما-قايشى قاۋلىلار قابىلدانىپ, ءبىرىن-ءبىرى جوققا شىعاراتىن پروتسەسسۋال­دىق شەشىمدەر پايدا بولىپ وتىر. ءسويتىپ, ارادا ءۇش جىلعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە تەرگەۋ ورنى ءجابىر­لەنۋشىگە اۋىر جاراقاتتى ناقتى كىم سالعانىن زاڭدى شەشە الماي جاتىپ, ءىستى سوتقا جولداعان. سول سياقتى الدىن-الا تەرگەۋدە جاۋاپ بەرگەن جابىرلەنۋشىنىڭ كۋاگەرلەرى ءبىر تۇسىنىكتەرىندە “كامال سابيروۆ­تى كوزىنەن ۇرعان جاسى ۇلكەندەۋ جىگىت” دەسە, ەكىنشى ءبىر جاۋاپ­تارىندا “ونى ەكەۋى تەۋىپ جاتىر ەكەن” دەيدى. بىراق جابىرلەنۋشىنى ناقتى كىم كوزىنەن ۇرعانىن ايتا الماعان. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن ءجايت, نۇر­لان كوشكين قۇجاتتاردى كورسەتۋى بارىسىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى ج.وسپانوۆتىڭ اتالعان ءىس بويىنشا قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋ تۋرالى قاۋلىلاردى بۇزۋ جونىندەگى قاۋلى­سى ەكى ءتۇرلى ەكەنىن جانە ولاردىڭ قايسىسى تۇپنۇسقا ەكەنى بەلگىسىز قالىپ تۇرعانىن ايتادى. سارىاعاش ءاىىب-ءنىڭ تەر­گەۋ­شىسى ن.دۇيسەباەۆ 2008 جىلى شى­عارعان قاۋلىسىمەن قۋات ماۋلەنوۆكە قاتىستى قىل­مىس­تىق قۋدالاۋدى قىسقارتۋ تۋرالى قابىل­دانعان قاۋلى زاڭسىز رەتىندە كۇشىن جويعان. وسىدان كەيىن تەرگەۋشى بىردە-ءبىر تەرگەۋ امال­دارىن جۇرگىزبەي, ايىپتالۋ­شى­نىڭ, جابىرلەنۋشىنىڭ جانە كۋا­لاردىڭ جاۋاپتارىنداعى قاراما-قايشى­لىقتاردى جويماي قۋات ماۋلەنوۆ­­تىڭ ارەكەتتەرىندە قىل­مىس قۇرامىنىڭ بولماۋىنا باي­لانىستى قىسقارتقان. سول سياقتى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىس­تىق پروكۋراتۋرا­سىنىڭ باسقارما اعا پروكۋرورى ن. الكەيدىڭ قولى قويىل­عان قۋات ماۋلەنوۆ پەن قۋانىش سايلاۋ­دىڭ ۇستىنەن قوز­عالعان قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋ مەن قىلمىستىق قۋدا­لاۋدى قىس­قارتۋ تۋرالى قاۋلىلارىن بۇزۋ تۋرالى 2006 جىلعى شىلدەدەگى قاۋ­لىسىن­داعى بىرنەشە سوزدەر بەلگىسىز بىرەۋ­لەرمەن اۋىستىرىلىپ تولىق­تى­رىل­عانى انىقتالىپ وتىر. دەمەك, وسى جايتتەردىڭ ءبارىن سارا­لاي كەلگەندە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭى ەلەۋلى تۇردە بۇزىلعاندىعى بايقالادى. “كەزىندە ساراپشى ايتباەۆ شىعارعان نەگىزسىز تۇجىرىمداما بالامنىڭ تاعدىرىن تالكەك ەتۋگە اسەرىن تيگىزدى. مەن ول ساراپ­شىنىڭ شەشىمىنە سەنبەي, وقو سوت-مەديتسينالىق ورتالىعى­نا جۇگىندىم. كوميسسيا كامال سابيروۆ­ت­ىڭ دەنساۋلىعىنا ورتاشا دارەجەلى زيان كەلگەن دەپ قورى­تىندى بەردى. جابىرلەنۋشى دە, ونىڭ تۋىستارى – كۋالەرى دە الدىن الا تەرگەۋگە بەرگەن جاۋاپتارىنان وزگە كەيىنگى بىردە-ءبىر سوت وتى­رىس­تارىنا قاتىسىپ, كەيبىر ءدۇدامال جايتتەردى ايقىنداۋعا مۇددەلىلىك بىلدىرگەن جوق. دەمەك, وسى ءىستى قارا­عان سوت پەن پرو­كۋراتۋرا قىز­مەتكەرلەرى جوعارعى سوتتىڭ 2006 جىلعى 20 ساۋىردەگى №4 “قىل­مىس­تىق ىستەر بويىنشا دالەلدەمەلەردى باعالاۋدىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى” نورماتيۆتىك قاۋلىسىن ەسكەرمەگەن. ءسويتىپ سوتتا كۇماندى نارسەلەر سوتتالۋشىنىڭ پايداسىنا شەشىلمەدى. بىراق وعان اتالعان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى نازار اۋدارمادى. سوندىقتان دا بالام­نىڭ بولاشاعىنا مۇلدە بالتا شاپ­پاس ءۇشىن سوتتالعان دەگەن سوزدەن ابىرويىن اقتاپ الۋىنا, تاعىلعان جالا ايىپتاردى جويۋعا, ءسويتىپ قۇقىن قايتارۋىنا كومەك بەرۋدى سۇرايمىن”, – دەيدى ن.كوشكين. ەندى ونىڭ بۇل ارىزىندا شىن­دىقتىڭ ءدانى بار ەكەنىنە جوعارعى سوتتىڭ قاداعالاۋ القاسى دا نازار اۋدارا قاراعان سەكىلدى. ويتكەنى, جوعارىدا كورسەتىلگەن قايشىلىق­تاردى ولار دا تاپ باسىپ, بۇرىنعى سوت قاۋلىلارى بۇزىلۋعا, قىل­مىستىق ءىس سوتتىڭ قايتا قارالۋىنا جاتادى دەپ انىقتاپتى. بىراق ءىس وسىمەن اياقتالعان جوق. ويتكەنى, بالعىن جاستىڭ بالاعىنا جابىسقان سوتتالعان دەگەن سوزدەن قۋانىش سايلاۋ ءالى زاڭدى تۇردە قۇتىلا الار ەمەس. سوندىقتان, شىن­دىعىن­­دا ءجابىر­لەنۋشى كىم جانە ناقتى جابىرلەۋشى كىم ەكەنىن انىقتاۋ ءۇشىن قۇزىر­لى ورگاننىڭ جاڭا قۇزىرەتى قاجەت-اق بولىپ تۇر