كونفەرەنتسيا جۇمىسى ۇلت جۋرناليستيكاسىن كاسىبي دەڭگەيگە كوتەرۋگە اتسالىسقان سارا ءسوزدىڭ ساردارى, قازاق ادەبيەتىندەگى دەتەكتيۆ جانرىنىڭ دارا وكىلى كەمەل توقاەۆتىڭ رۋحانيات ءۇشىن جاساعان قىزمەتىنەن, عيبراتتى عۇمىرىنان سىر شەرتەتىن «كەمەل توقاەۆ» اتتى جاڭا جيناقتىڭ تۇساۋىن كەسۋدەن باستالدى. كوركەم ءسوز شەبەرىنىڭ بىرنەشە شىعارماسىنىڭ ءۇزىندىسى مەن زامانداستارىنىڭ ىستىق لەبىزى, ارىپتەستەرىنىڭ ەستەلىكتەرى, مۇراعات قۇجاتتارى, فوتوسۋرەتتەر قامتىلعان «ونەگەلى ءومىر» سەرياسىمەن جارىققا شىققان كىتاپتىڭ لەنتاسىن جازۋشىنىڭ قىزى قارلىعا توقاەۆا مەن بەلگىلى ديپلومات اقمارال ارىستانبەكوۆا قيدى.
كەمەل توقاەۆ ومىرىندە قاسىرەت پەن قۋانىش الما-كەزەك اۋىسىپ قاتار ءجۇردى: تىگەرگە تۇياق قالدىرماي, قولىنداعى بار مالىن تارتىپ العان الماعايىپ كەزەڭدە اتا-اناسى كامپەسكەگە ۇشىراپ, سوناۋ قاراتال بويىنان شىمكەنتكە جەر اۋدارىلدى, ونداعى جەتىمدەر ءۇيى, جاسى جيىرماعا ىلىنبەي قان مايدانعا اتتانىپ كەتە بارعانى, جارالانىپ, جارىمجان بولىپ ورالعانى, بىلىمگە قۇشتارلىعى, قازمۋ-ءدىڭ ستۋدەنتى اتانۋى, «لەنينشىل جاس», «قازاقستان پيونەرى», «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتتەرىندەگى جارقىلداعان جۋرناليستىك جول, قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ «جارشىسىنداعى» باس رەداكتورلىق, جازۋشىلار وداعىندا ادەبي كەڭەسشىلىك قىزمەتى ونىڭ سان قىرلى تاعدىرىنىڭ تاقتايداي تەگىس بولماعانىنان حابار بەرگەندەي. بىلىمگە قۇشتارلىعى بالا كۇنىنەن بايقالعان اسەرشىل كەمەلدىڭ ادەبيەتكە سوقپاي كەتۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. دارىندى بولۋ از, ءوز دارا سوقپاعىن قالىپتاستىرا الماسا, مويىندالۋى قيىن ادەبيەتكە ول دەتەكتيۆ دەيتىن سونى جانردىڭ تۇلپارىن ءمىنىپ جەكە كەلدى. ءالى تۇرەن تۇسە قويماعان تىڭ جاتقان تاقىرىپتى ادەبيەتكە توقاەۆتىڭ اكەلىپ قوسقانىن, ازىرگە بۇل جانردىڭ ءىرى ءارى قايتالانباس وكىلى ەكەنىن ءوز قاتارلاستارى دا, كەمەل باستاپ بەرىپ كەتكەن دارا جولدى كەلىستىرىپ دامىتا الماعانىن كەيىنگى بۋىن ءىزباسارلارى دا ءبىراۋىزدان مويىندايتىنىنا ءشۇبا جوق. ۇلتتىق ادەبيەتىمىزدەگى ءالى ەشكىم اياق باسپاعان تىڭ سالانى ول «قىزىل كوميسسار», «قىلمىسكەر كىم؟», «سيقىرلى سىرلار», «تۇندە اتىلعان وق», «قاستاندىق», «ارناۋلى تاپسىرما», «سولدات سوعىسقا كەتتى», «ۇياسىنان بەزگەن قۇس», «سوڭعى سوققى» اتتى قىسقا اڭگىمە, كەرە قارىس روماندارىمەن قۇنارلاندىرىپ, بايىتا ءتۇستى. ادەبي ورتادا سەرپىلىس تۋدىرعان بۇل شىعارمالاردىڭ مازمۇنى دا, تابيعاتى دا بولەك ەكەنىن وقىرمان دا بىردەن باعالاپ, شىتىرمان وقيعالى كىتاپتاردى پىشاق ۇستىنەن ۇلەسىپ, قولدان-قولعا وتكىزىپ وقيتىن بولدى. ونىڭ دالەلى – ك.توقاەۆتىڭ ءبىر كىتابىنىڭ ءوزى 400 مىڭنان اسا دانامەن تاراپ, بىرنەشە بۋىن وقىرمانىن قالىپتاستىرىپ, شىعارمالارىن قادىرلەيتىندەر قاتارىنىڭ ۋاقىتپەن بىرگە تولىعىپ وتىرۋى.
جيىندا بەلگىلى ادەبيەت سىنشىسى باقىت ساربالاەۆ ادەبيەتتىڭ كەمەل تۇلعاسىنىڭ شىعارماشىلىعىنا جان-جاقتى توقتالىپ, مازمۇن-سيپاتىنا كاسىبي تۇرعىدا تالداۋ جاسادى. ايرىقشا تاقىرىپتى ادەبي اينالىمعا ەنگىزگەن قالامگەردىڭ بۇل جانردى قولعا الۋداعى كورەگەندىگىن, قالام تارتۋ سەبەبىن, العىشارتىن, وزىنە ەتەنە جاقىن يدەيانى شيراتۋداعى شەبەرلىگىن ءتۇرلى مىسالدار نەگىزىندە تارقاتىپ, جازۋشىنىڭ باي ءارى عيبراتتى ومىرىنەن مول مالىمەت بەردى.
اقىن رافاەل نيازبەك جۇرەكتىلەر مەن باتىلدار عانا قول ارتا الاتىن ءبىتىمى بولەك دەتەكتيۆ جانرىنا ك.توقاەۆتىڭ كەزدەيسوق كەلمەگەنىن, ءور رۋحتان قايناپ شىققان شىمىر دا شيراق تۋىندىلار ادىلدىككە, اقيقاتقا قۇشتار ادال جاننىڭ ءوز ومىرلىك ۇستانىمىمەن استاسىپ جاتقانىن ايتىپ, قالامگەر رۋحىنا ارناعان ولەڭىن وقىدى.
جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى ءباسپاسوز جانە ەلەكتروندى باق كافەدراسى جۋرناليست, قوعام قايراتكەرى كەمەل توقاەۆتىڭ مەرەيتويىنا وراي ستۋدەنتتەر, ماگيسترانتتار, PhD دوكتورانتتار مەن جاس عالىمدار اراسىندا «ەلىم دەپ سوققان جۇرەگى» اتتى بايقاۋ ۇيىمداستىرىپ, سول بايگەنىڭ قورىتىندىسىن جاريالاۋى – كونفەرەنتسيانىڭ ەڭ ماڭىزدى ساتىنە اينالدى. قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ ديرەكتورى نۇرعيسا داۋەشوۆ جيىرمادان اسا ەڭ ۇزدىك جۋرناليستىك جۇمىس پەن بايقاۋ جەڭىمپازدارىنا كەمەل توقاەۆ اتىنداعى اتاۋلى شاكىرتاقىلار مەن ديپلومداردى تابىس ەتتى.
ايگۇل احانبايقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
