ءدۇبىرلى دودا قارساڭىندا وتاندىق سامبوشىلاردىڭ قول جەتكىزگەن كورسەتكىشىنە ازدى-كەمدى توقتالا كەتسەك, ەڭ باستىسى, سپورتتىڭ بۇل تۇرىندە جەڭىسپەن ورىلگەن باي ءداستۇرىمىز بار. ەلىمىزدە مىقتى باپكەرلىك مەكتەپ قالىپتاسىپ, بايراقتى باسەكەلەردە ءبىزدىڭ بالۋانداردىڭ شوقتىعى اركەز بيىك بولعانىنا قالىڭ كورەرمەن كۋا. كسرو داۋىرىندە قانداستارىمىزدىڭ اراسىنان ەكى الەم چەمپيونى شىقتى. بۇل كوشتى ديقانباي بيتكوزوۆ پەن مارات جاقيتوۆ سىندى اتاقتى باپكەرلەردەن ءتالىم-تاربيە العان قانات بايشولاقوۆ باستادى. 1984 جىلى مادريدتە وتكەن دودادا اسا جەڭىل سالماق دارەجەسىندە بەلدەسكەن ول التىن تۇعىرعا كوتەرىلدى. ارادا بەس جىل وتكەن سوڭ اقش-تىڭ ۋەست-وريندج قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان جارىستا ءدال سول سالماقتا باق سىناعان باتىر قۋانىشەۆتىڭ ءتول شاكىرتى اسقار شايحيەۆ باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى.
وكىنىشكە قاراي, قازىر التىن اسىقتاي سول قوس ازامات تا ارامىزدا جوق. 2000 جىلدىڭ مامىر ايىندا ءتۇن جامىلعان كيللەر ورالداعى ءدال ءوز ءۇيىنىڭ ىرگەسىندە 37 جاستاعى اسقار شايحيەۆتى اتىپ ولتىرسە, 2011 جىلدىڭ قاقاعان قىسىندا قاراعاندى مەن جەزقازعان تاس جولىنىڭ بويىندا 49 جاستاعى قانات بايشولاقوۆتى «كاماز» كولىگى قاعىپ كەتتى.
تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قازاقستان سامبوشىلارىنىڭ داڭقى شارتاراپقا جايىلدى. 1992 جانە 2017 جىلدار ارالىعىندا 25 مارتە جالاۋى جەلبىرەگەن الەم چەمپيوناتىنىڭ بارلىعىندا وتاندىق بالۋانداردىڭ قانجىعاسى مايلانىپ, ولار ەلگە مول ولجامەن ورالدى. ماسەلەن, ورالدىق ەربولات بايباتىروۆ قاتارىنان ءتورت رەت (2008, 2009, 2010, 2011 ج.ج.) جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلسە, اقتوبەلىك اسحات شاحاروۆ ءۇش مارتە (2000, 2004, 2005) سونداي قۇرمەتكە بولەندى. دۇنيەجۇزىلىك دودالاردا دارا شىعىپ, التىن مەدالدى كەۋدەسىندە جارقىراتقاندار قاتارىندا باۋىرجان سادىقانوۆ (1993), قونىس جەتپىسوۆ (2001), داۋرەن جايناقوۆ (2009), ازامات مۇقانوۆ (2010), بەيىمبەت قانجانوۆ (2015) جانە ەسەت قۋانوۆ (2017) سىندى جىگىتتەر بار.
جوعارىدا ءبىز تەك الەم چەمپيونى اتانعان ازاماتتاردىڭ عانا ەسىمدەرىن اتادىق. ال تاۋەلسىز ەلدىڭ تۋىن كوتەرىپ, دەربەس كوماندا رەتىندە حالىقارالىق ارەناعا شىققالى بەرى كۇمىس پەن قولا جۇلدەنى يەلەنگەن قازاقستاندىق سامبوشىلاردىڭ سانى 60-تان اسىپ جىعىلدى. مىسالى ەربولات بايباتىروۆ ءتورت التىننان بولەك, ءبىر كۇمىس (2016) پەن قوس قولانى (2007, 2012) ەنشىلەدى. اسحات شاحاروۆتىڭ تاعى ءبىر كۇمىسى (1999) مەن ەكى قولاسى (1998, 2002) بار. قونىس جەتپىسوۆ ەكى رەت اقتىق سىندا (1998, 1999) كۇش سىناسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. ازامات مۇقانوۆ ءوز قورجىنىن تاعى ءتورت قولا جۇلدەمەن (2007, 2008, 2009, 2012) تولىقتىردى. ەسەت قۋانوۆ ەكى رەت ءۇشىنشى ساتىعا (2014, 2015) تابان تىرەدى. وسىدان بىرەر جىل بۇرىن عانا بەيىمبەت قانجانوۆتىڭ دا قولاعا (2017) قول سوزعانى ەسىمىزدە.
الەم چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزە الماسا دا, ءبىراز بيىك بەلەستەردى باعىندىرعان بالۋاندارىمىزدىڭ دا قاتارى قالىڭ. اتاپ ايتساق, اسىلبەك الكەي – بەس (2012 – كۇمىس, 2007, 2008, 2009, 2014 – قولا), دىنمۇحامەد مۇسىراليەۆ – ءتورت (2002 – كۇمىس, 1997, 2000, 2005 – قولا), بىرلەس ەسەنعاليەۆ – ءۇش (2006 – كۇمىس, 2003, 2004 – قولا) جانە سالكەن جارتىباەۆ (1992 – كۇمىس, 1994 – قولا) پەن ارسەن حاتيپ (2005 – كۇمىس, 2010 – قولا) – ەكى رەتتەن جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى. سونداي-اق رۋسلان سەيىلحانوۆ, زەكەن شايمەردەنوۆ, عالىمجان جىلكەلديەۆ, بەرىك جەتپىسباەۆ, قايرات كۇنسافين, مارات تاحانوۆ, ەرلان تاجىكوۆ جانە تيمۋر مەن مەدەت وڭداعانوۆ, سايات شامشيەۆ سىندى بولمىسى بولەك بالۋانداردىڭ جەڭىس تۇعىرىندا مارقايىپ تۇرعان ساتتەرى كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا.
قىزدار اراسىنان الەمدىك دەڭگەيدەگى جارىستاردا جۇلدە العان تۇڭعىش قازاق سامبوشىسى – ايسارا كەرىمبەكوۆا. ول كەڭەس وداعى تۇسىندا جانە ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان كەيىن دە تورتكۇل دۇنيەنىڭ مىقتىلارى باس قوسقان جارىستا جۇلدەلى ورىنداردى يەلەنىپ, ەڭسەمىزدى ءبىر كوتەرىپ تاستادى. 1995 جىلى توكيودا ساۋلە عابدۋليننا الەم چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزىپ, بارشا جانكۇيەرلەردى قۋانىش پەن شاتتىققا بولەدى. 2007 جىلى چەحيادا رايسا بايليەۆا جانە 2014 جىلى جاپونيادا گاۋھار تۇرماحانوۆا ءدال سول بەلەستى باعىندىرىپ, التىننان القا تاعىندى.
ءار جىلدارى الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە العان ارۋلارىمىزدىڭ سانى 50-گە جۋىقتايدى. سولاردىڭ اراسىنداعى ەڭ اتاقتىلارى جايىندا ايتساق, ساۋلە عابدۋللينا 1992 جانە 1996 جىلدارى قولا السا, 2001 جىلى كۇمىسپەن كۇپتەلدى. 1999, 2000, 2005, 2006 جىلدارى رايسا بايليەۆا ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. 1999, 2001, 2005 جىلدارى الماگۇل كاشينا قولاعا قول سوزدى. دينارا ورازبەكوۆا, قالجان تايجانوۆا, كەلبەت نۇرعازينا, لەناريا مەڭعازوۆا جانە ءاليا جىلقىباەۆا سىندى سۇلۋلار ەكى رەتتەن جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ال وسى كۇندەرى ونەر كورسەتىپ جۇرگەن بالۋاندار اراسىنان ءدىلداش كۇرىشباەۆانىڭ قارقىنى قۋانتارلىق. 2014 جىلعى الەمدىك دودادا كۇمىس مەدالدى موينىنا ىلگەن ءدىلداش 2013, 2015 جانە 2016 جىلدارى قولا جۇلدەنى ەنشىلەدى.
مىنە, قىسقاشا بايانداساق, قازاقستان سامبوسىنىڭ قىسقاشا تاريحى وسىنداي. ال سوڭعى الەم چەمپيوناتى بىلتىرعى جىلدىڭ قاراشا ايىندا سوچيدە ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن. سول جارىستا ەسەت قۋانوۆ (62 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالاسا, بەيىمبەت قانجانوۆ (52 كيلو) پەن الىبەك زەكەنوۆ (90 كيلو) قولا مەدالدى يەلەندى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ ايەلدەر قۇراماسى ساپىندا بەلدەسكەن ايدا قارشاەۆا (56 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى.
عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
