جاقىندا عانا الماتىدا «ان ارىس» باسپاسى شىعارعان ءساليما ورازقىزىنىڭ «قازاق بي ونەرىنىڭ نەگىزدەرى» دەگەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنداعى شىڭجاننىڭ بي ونەرى سالاسىنا ەرەن ەڭبەك ءسىڭىرىپ, ءار ۇلت وكىلدەرىنەن قانشاما تالانتتى شاكىرتتەر تاربيەلەگەن كاسىبي ءبيشىنىڭ سۇبەلى ەڭبەگىندە بيگە قاتىستى قىزىقتى دۇنيەلەر بار.
كىتاپتا: «شىڭجاننىڭ قۇتىبي اۋدانى ورتالىعىنىڭ باتىس وڭتۇستىگىندە, 75 شاقىرىم قاشىقتىقتا وتە كوپ جارتاس سۋرەتتەرى بار. جاسىل القاپ ىشىندە قىزىل تۇستەگى تاستارعا ويىلعان بۇل سۋرەتتەردە 200-300-دەي ادامنىڭ وبرازى جانە بيلەپ تۇرعان كورىنىس ويىلعان. بۇل جارتاس سۋرەتتەرىنىڭ قاشان ويىلعانى بەلگىسىز بولسا دا, سۋرەتتەگى ايەلدەردىڭ باسىنداعى قوس مۇيىزدەرى مۇنان شامامەن 6 مىڭ جىل بۇرىن ءومىر سۇرگەن قوس ءمۇيىزدى عۇرىپتاردى ەسكە تۇسىرەدى. كەيبىر زەرتتەۋلەر بۇل جارتاس سۋرەتتەرىنىڭ ويىلعان ۋاقىتىن مۇنان 4 مىڭ بۇرىن دەپ شامالايدى» دەپ, كانىگى بي ساڭلاعى كورگەن-بىلگەندەرىن قاعازعا تۇسىرە وتىرىپ, تاڭدانىسىن بىلدىرەدى. عاجاپ دەرسىز, بي ونەرىنىڭ تىلسىم سىرلارى بادىزدەلۋى سول كەزەڭنىڭ وزىندە قىزعىلت جارتاستاردا ويمىشتالىپ, ورنەكتەلىپ جەتۋى ءتۇرلى ويلارعا الىپ بارار ەدى.
قىزعىلت جارتاستاعى بيشىلەردىڭ كەرىم كەيپى كەربەز ويمىشتالعان, كوزىڭىزگە كەرەمەت كەيپىن ەلەستەتەدى. جارىقتىق جارتاس جانارىڭدى وزىنە تارتىپ, ءون بويىڭدى ىستىق سەزىممەن ايرىقشا ايالاپ, ءتاڭىرتاۋدى تەربەتە تۇسكەندەي. تاس بەتىندەگى ويمىشتالعان بەدەرلەر بيلەپ جۇرگەن قىزداردىڭ كەيپىن كوز الدىڭىزعا اكەلەدى. بۋىندارى سىرتىلداپ, ىرعاقتارمەن وي تاستاپ بارا جاتقانداي ەلەستەيدى. شيماي سىزىقتار ايقىش-ۇيقىش بولىپ ورەلى ونەردىڭ ءسان-سالتاناتىن ايقارا اشقانداي بولادى. شىن مانىندە, قوڭىر اۋەن كەلەتىندەي, تىم شالعايدان شىعىستىڭ بۇيرا تولقىندارى جەتكەندەي بولادى, سىرنايلاتىپ سازدى اۋەز ەلىكتىرىپ شادىمان كۇيگە تۇسىرەدى. كانىگى ءبيشىنىڭ كىتابى ۇلكەن, سىرباز ونەر جولىنان جاستارعا ساباق, ءارى بايقامپاز جاندارعا دەرەكتى دۇنيەنى ايتىپ وتىر. جان-دۇنيەڭدى تولقىتىپ, دەلەبەڭدى قوزدىرىپ, سەنى دە ءوز قاتارلارىنا شاقىرعانداي. مىنا تاستاعى تاڭبالاردى بۇگىنگى كۇندەرگە كىم قالدىردى ەكەن؟
ەن دالاداعى شىرقاۋ شىڭنىڭ تاساسىندا كۇن مەن ءتۇن قاتىپ تاس ورنەكتەگەن ءبادىزشىنىڭ تەرشىگەن ماڭدايىن كۇستەنگەن الاقانىمەن ءبىر تارتىپ قويىپ, نەبىر قيالدارعا بەرىلگەن بولدى دەپ ەندى ءبىز ويعا بەرىلىپ وتىرمىز. ءتاڭىرتاۋدا جارتاستى بادىزدەگەن حاس شەبەر ورگەن ورىمدەر...
سىزگە دە تاڭسىق شىعار.
كوز الدىمدا ءتاڭىرتاۋدى تامساندىرعان تانىس بي...
ساپارباي پارمانقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
