شالعايداعى پولتاۆسكي جانە كوركەم ەلدى مەكەندەرى تۇراقتىلىق پەن تابىستىڭ شاعىن ءمۇيىسى ىسپەتتى. وسى ەكى ەلدى مەكەننىڭ قازىرگى اجارىن كورگەن ادام اۋزىنىڭ سۋى قۇرىپ كوپكە دەيىن اڭگىمەلەر ەدى. ماسەلەن, پولتاۆسكي سەلوسىندا بوس تۇرعان بىردە-ءبىر ءۇي جوق. تاياۋ ماڭدا ساتىلاتىنىن دا قانشا ىزدەسەڭىز تابا الماس ەدىڭىز. ال جەرگىلىكتى سەرىكتەستىكتە بوس جۇمىس ورنى بولا قويمايدى.
شارۋاشىلىق باسشىسى ورالباي گلاشەۆ اۋىلداردىڭ بۇگىنگى قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي جىلى بەينەسىنە قاراپ وتىرىپ, وتكەن كۇندەردىڭ ەلەسىن ەسكە الادى.
– توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا وتە قيىن بولدى. اۋىل تۇرعىندارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى كوشىپ جاتتى. قاي جاققا قاراساڭىز دا جۇك كونتەينەرلەرىنە جۇگىن تيەپ جاتقان جۇرتتى كورەر ەدىڭىز. وسىنىڭ بارلىعى مەنىڭ جۇرەگىمدى اۋىرتاتىن. كەشكىلىك ۇيدە ايەلىم ەكەۋمىز اڭگىمەلەسىپ وتىرىپ, وسى پولتاۆسكيدە تۇبىندە ەكەۋمىز عانا قالاتىن شىعارمىز دەپ قامىعۋشى ەدىك.
بۇگىندە اۋىل اجارى ادام ايتقىسىز وزگەرگەن. «سارىمساقتى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىسى ورالباي گلاشەۆتىڭ اتى وڭىردەگى تۋعان جەرىن تۇلەتۋگە قيساپسىز ەڭبەك سىڭىرگەن جاناشىر ازامات, مەتسەنات رەتىندە شىعىپ تۇر. ءىسى وڭعا باسقان سەرىكتەستىكتىڭ قارجىسىن ەلدىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جايىنان اياپ قالعان كەزى جوق. ەكى ەلدى مەكەننىڭ ءتۇتىنىنىڭ ءتۇزۋ ۇشۋىنا ەڭ الدىمەن شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ەل دەگەندە ەلجىرەپ تۇراتىن ەت جۇرەگىنىڭ جىلۋى اسەر ەتتى. قازىر اۋىل قوتانىنا كىرەبەرىستەن باستاپ بىردەن كوزتارتارلىق كوركەم كەيىپتەگى ەلدى مەكەننىڭ اۋلالارىندا كولدەنەڭ جاتقان ءبىر بۇراۋ جوق. تۇرعىن ۇيلەردىڭ بارلىعى سىلانىپ-سىرلانعان, كوشەگە قاتتى جامىلعى توسەلگەن. اۋلالارى تاپ-تازا. جەرگىلىكتى شارۋاشىلىق مەكتەپكە, كىتاپحاناعا ءاردايىم كومەك قولىن سوزادى. 2014 جىلى شارۋاشىلىق قارجىسىنىڭ ەسەبىنەن 22 شاقىرىم جولعا 20 ميلليون تەڭگەنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ورتالىق كوشەدە ناۋبايحانا, ازىق-ت ۇلىك دۇكەنى, فيرمانىڭ كەڭسەسى مەنمۇندالاپ, الىستان كوز تارتادى. قاي-قايسىنان بولسىن ۇقىپتى قولدىڭ تابى انىق بايقالاتىنداي. كەڭسەنىڭ ەكىنشى قاباتىنا ءجۇز ورىندىق ءدامحانا ورنالاسقان. كەشكىلىك قاربالاس جۇمىستان قولىڭىز بوساي قالسا, بيليارد ويناڭىز. ال كىشكەنتاي ءتۇشپارا تسەحىنىڭ ونىمدەرى سورەدە تۇتىنۋشىسىن توسىپ جاتپاي, پىشاق ۇستىندە ءوتىپ كەتەدى. ەت پەن ۇن شارۋاشىلىقتىڭ وزىنەن شىعىپ جاتقان سوڭ بۇل ارادا دا قولبايلاۋ بولاتىن ەشتەڭە جوق.
ءسال عانا ىلگەرى قادام باسساڭىز, الدىڭىزدان جاقسىلاپ قورشالعان حوككەي كورتى كەزدەسەدى, وعان جالعاس شاعىن فۋتبول الاڭى, ىرگەسىندە بالالارعا ارنالعان الاڭ. جازدىڭ جايماشۋاق كۇندەرىندە بۇل جەر بالالاردىڭ الاڭسىز كۇلكىسىنە تولادى. جازعى ستاديون قانداي؟.. ءىرى مەگاپوليستەردە عانا كەزدەستىرۋگە بولاتىن كورىنىس. ەڭ باستى, ەڭسەسى بيىك كوزتارتارلىق عيمارات – قۇرىلىسشىلار قالاعىنان جاڭا عانا شىققانداي جۇتىنىپ تۇرعان, مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە سالىنعان مادەني قىزمەت ورتالىعى. ەكىنشى قاباتىندا كىتاپحانا ورنالاسىپتى. ەندى اۋىل تۇرعىندارى اۋماعى اتشاپتىرىم, ساۋلەتتى ءارى جارىق وقۋ زالدارىندا وتىرىپ, رۋحاني كوكجيەگىن كەڭەيتە الادى. ينتەللەكتۋالدىق ويىندار الاڭى دا بار.
ءبىرىنشى قاباتتا كورەرمەندەر زالى, ەڭسەلى سپورت, ترەناجەر زالدارى ورنالاستىرىلعان. سپورتپەن اينالىسامىن دەۋشىلەرگە بارلىق جاعداي جاسالعان. كيىم شەشەتىن ورىندارى, جۋىناتىن جەرلەرى مۇنتازداي تازا. قوعامدىق مونشا جۇمىس ىستەيدى.
– قازىرگى مادەني قىزمەت ورتالىعىنىڭ ورنىندا بۇرىنعى كەڭشاردىڭ كلۋبى تۇرعان بولاتىن. شارۋاشىلىق بالانسىنا ونى ەشكىم دە وتكىزگەن جوق. اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمى كۇزەتشى دە قويمادى. كەيىن كەيبىرەۋلەر ونىڭ ماتەريالدارىن بۇزىپ, تاسي باستادى. بىردە وبلىس باسشىلارىنىڭ رەسمي ساپارى كەزىندە مەنىڭ تاراپىما مىناداي ءسوز ايتىلدى. «ورالباي, سەن كەلگەندە كلۋب بار ەدى, ەگەر كەتە قالساڭ ارتىڭدا كلۋب قالمايتىن بولعانى ما؟». وسى ءسوز قامشى بولدى. جاڭا عيماراتتى قالاي سالسام ەكەن دەپ ەگجەي-تەگجەيىن ەسەپتەدىم. مۇمكىندىگىم مولىنان جەتەتىن بولعان سوڭ اۋىل ادامدارىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن سالىپ شىقتىم.
شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىن العان سوڭ ادام ءوزىنىڭ ىسىنە ءوزى قاناعاتتانىپ, ىنتا-ىقىلاسى ارتا تۇسەدى ەكەن. جاڭا عيماراتتىڭ قۇرىلىسى, ارحيتەكتۋرالىق اجارى بۇگىنگى كۇن تالابىنا ساي بولۋى ابدەن ويلاستىرىلعان. اۋىلعا كىشكەنتاي بولسا دا ساۋدا ورتالىعى دا قاجەت. وندا نە ساتادى دەيسىز بە؟ قۇرىلىس ماتەريالدارىن. جۇمىس تۇراقتى, بولاشاققا دەگەن ءۇمىت مىقتى بولعان سوڭ تۇراقتىلىق مۇيىسىندە قۇرىلىس جۇمىستارى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. قۇرىلىس ماتەريالدارىنا دەگەن سۇرانىس كۇن وتكەن سايىن ارتا تۇسۋدە. دەمەك, ەل ادامدارى وزدەرىنىڭ اق ادال كۇشىمەن بولاشاقتىڭ باسپاناسىن سالىپ جاتىر.
سەرىكتەستىك تۇرعىن ۇيلەردى دە سالۋدا. اۋەلى بارلىق تۇرمىستىق جايلارى قاراستىرىلعان ەكى تۇرعىن ءۇي سالىپ, شارۋاشىلىق ماماندارىنا بەرۋى مۇڭ ەكەن, ىلە مەحانيزاتورلار مەن جۇرگىزۋشىلەر دە ءوتىنىش بىلدىرگەن. ولار دا تۋرا قالالىق جەرلەردەگىدەي جاڭا پاتەرلەردە تۇرعىسى كەلەدى. ءتىپتى جالعا الۋعا دا باقۇل. شارۋاشىلىق ەسەبىنەن الىپ, پاتەر قۇنىن بىرتىندەپ تولەۋگە دە بولادى. قۇرىلىسقا قاجەتتى قۇم مەن قيىرشىق تاس وزدەرىندە. قۇمنان قۇيىلاتىن بلوكتاردى شارۋاشىلىقتىڭ ءوزى وندىرۋدە.
شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 23 جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ەل ەڭسەسىن كوتەرۋگە باعىتتالعان قىرۋار شارۋانىڭ ويداعىداي اتقارىلۋى سوڭعى جىلدارداعى استىقتىڭ شىعىمدىلىعىنا بايلانىستى بولىپ وتىر.
– ءوزىمنىڭ العاشقى جۇمىس كۇندەرىم ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە,–دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسى. تاڭەرتەڭ جۇمىس كابينەتىمە ەنۋدىڭ ءوزى قيىن بولاتىن. كەڭسەنىڭ الدىنا قاراقۇرىم حالىق جينالادى. ارقايسىسىنىڭ ءبىر ماسەلەسى بار. ونىڭ بارلىعى جوپەلدەمەدە شەشىلە قويسا جاقسى. ارينە, بارىنە كومەكتەسكىڭ كەلگەنىمەن, ول كەزدە قول قىسقا ەدى. 1994-1998 جىلدار ارالىعىندا ەگىن شىقپادى. قاتتى قينالدىق.
جەر ۇستىندەگى جۇماق ءوز-وزىنەن ورناي سالمايدى. ول تەك ادال ەڭبەكتىڭ, ادال نيەتتىڭ جەمىسى. سول استىق شىقپاعان قيىن جىلدارى اۋىل ادامدارىنىڭ اۋىز سۋسىز وتىرعان كەزەڭدەرى دە بولعان. ءتىپتى ءبىر قىس بويى ەلەكتر قۋاتى بەرىلمەگەن. مىنە, ءدال وسى كەزدە اۋىل تۇرعىندارى باۋىر باسقان تۋعان جەرىن تاستاپ ۇدەرە كوشكەن. 1999 جىلى استىق جاقسى شىقتى. ەڭسەلەرى كوتەرىلىپ قالدى. بار قيىندىق ءبىرجولا ارتتا قالعانداي. بۇگىندە شارۋاشىلىق باسشىسىنا ءوتىنىش ايتىپ, مازاسىن الىپ جاتقاندار جوق. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مال ازىعى ۇيلەرىنە جەتكىزىلىپ بەرىلەدى.
ەل ەڭسەسىن كوتەرگەننەن كەيىن ەكى اۋىلعا مەشىت تە سالىپ بەرگەن. قازىر وبلىس ورتالىعىنان تىم شالعايدا جاتقان شوق جۇلدىزداي شاعىن, اۋىزبىرلىگى مىقتى اۋىلداردا يماندىلىق شۋاعى شالقيدى.
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى,
ەگىندىكول اۋدانى
