بالاڭىز مەكتەپكە دايىن با؟

سان قۇبىلعان ستاندارت

بيىل ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاپسىرىسپەن تىكتىرۋ جۇيەسىن توقتاتىپ, قىزدار مەن ۇلدارعا ارنالعان جالپىلاما ستاندارت شىعاردى. بىراق باس قالا مەكتەپتەرى كوستيۋمدەردى بىرىڭعاي قويۋ كوك ءتۇس قىلىپ بەلگىلەدى. جاڭا ستاندارت بويىنشا ۇلداردىڭ فورماسىنا پيدجاك, كۇرمە (جيلەت), اق جەيدە مەن شالبار كىرەدى. قىزدار بۇعان قوسا سارافان, بەلدەمشە الۋى شارت. وسىعان ساي كيىم-كەشەكتى اتا-انالار ءوز قالاۋى بويىنشا دايىندايدى. الايدا وسىعان دەيىن وقۋشىلارىنا اشىق كوك ءتۇستى فورما كيۋدى تالاپ ەتكەن كەيبىر مەكتەپتەر قويۋ كوك تۇسكە كوشۋگە ءماجبۇر. دەمەك بالا وتكەن جىلعى فورماسىن بويىنا شاق كەلسە دە كيە المايدى. 

ورتالىق كوممۋنيكاتسيا­لار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگ­تە قازاقستاننىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەرى جان­دار­بەك بەكشين مەكتەپ فورماسىنىڭ ساپاسىنا نازار اۋدارىلۋى كەرەگىن ايتقان. ونىڭ ايتۋىنشا سينتەتيكالىق تالشىقتاردان اۋا وتپەيدى, مۇنداي ماتەريال اللەرگيا تۋدىرۋى مۇمكىن. الايدا قولجەتىمدى بالالار كيىم-كەشەگىنىڭ كەز كەلگەنى تابيعي ماتەريالداردان (توقىما, ماقتا, جىبەك) نەمەسە ۆيسكوزادان تىگىلە بەرمەيتىنى انىق. ارقاعا اساتىن سومكەنىڭ ورتوپەديالىق ارقالىعى, جالپاق يىقباۋى بولعانى دۇرىس دەگەندى العا تارتقان جانداربەك بەكشين بۇل بالالاردىڭ تىرەك-قوزعالىس اپپاراتى اۋرۋلارىنا شالدىعۋىنىڭ الدىن الاتىنىن ايتتى.

قانشا قاراجات جۇمسالادى؟

ەندەشە استاناداعى بازار مەن دۇكەندەردەگى باعانى سالىستىرىپ كورەيىك. بازاردا 28-34 ولشەمدەگى ۇل بالانىڭ كيىمى (پيدجاك, شالبار, كۇرمە) ورتا ەسەپپەن 17 مىڭ, 36-40 ولشەمدەگى كيىم 18500 تەڭگە, 42-52 ولشەمدەگى كيىم 22 مىڭ تەڭگە شاماسىندا. ال دۇكەندەردە پيدجاك پەن شالباردىڭ ءوزى وسى باعانى توڭىرەكتەيدى. قىز بالالار ءۇشىن بۇل باعا تاعى وزگەرىپ سالا بەرەدى. بازاردا بەلدەمشە, پيدجاك, كۇرمەنىڭ 28-34-ءشى ولشەمدەگىسى  12-15 مىڭ تەڭگە تۇرسا, ءۇش كيىمنىڭ دۇكەندەگى باعاسى ورتا ەسەپپەن 20 مىڭ تەڭگەگە جەتىپ جىعىلادى. 36-40 ولشەمدەگى قىزداردىڭ كيىمى (بەلدەمشە, پيدجاك, كۇرمە) 15-18 مىڭ تەڭگە بولسا, دۇكەندەردەن ورتا ەسەپپەن 22 مىڭ تەڭگەگە الۋعا بولادى. 42-52 ولشەمدى قىزدار كيىمىن بازاردان 18-23 مىڭ تەڭگە كولەمىندە الۋعا بولادى. وسى ولشەمدى دۇكەندەردەن الۋ ءۇشىن ەڭ كەمىندە 25 مىڭ تەڭگە جۇمسايسىز. بۇعان وقۋشىنىڭ ءتۋفليى مەن سپورتتىق اياق كيىمىن, قىزداردىڭ جۇقا ش ۇلىعى مەن بانتيگىن قوسىڭىز. بۇدان بولەك ءبىز ەسەپتەمەگەن وقۋعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار تاعى بار...

بيىل تۇڭعىشى 1-سىنىپقا باراتىن توعجان حالىقوۆا بازارلاردى ارالاپ, لايىقتى باعاعا كيىم الا الماعانىن ايتتى. «بىزگە مەكتەپ وزدەرى بەلگىلەگەن دۇكەننەن عانا توسبەلگى الۋدى بۇيىردى. بۇل دۇكەن باسقا جاقتان العان كيىمگە توسبەلگى جابىستىرمايدى ەكەن. ءسويتىپ سولاردىڭ عانا مەكتەپ فورماسىن الۋعا ءماجبۇر بولدىق. ال وندا­عى باعا بازاردان ەكى ەسە قىمبات. بازاردان 3500 تەڭگەگە الۋعا بولاتىن كوكىرەكشەنى 6 مىڭ تەڭگەگە ساتىپ الدىم. جەيدە, كوفتا جانە شالباردىڭ دا ارقايسىسىن 6 مىڭعا, پيدجاكتى 10 مىڭعا, گال­س­تۋكتى 1500 تەڭگەگە الدىم. ەندى ۇلىمنىڭ ءتۋفليى مەن سپورتتىق اياق كيىمىنە جەكە-جەكە كەمىندە 11 مىڭ تەڭگە جۇمساعالى وتىرمىن. ريۋكزاكتىڭ بازارداعى باعاسىنىڭ ءوزى 7 مىڭ تەڭگە تۇرادى ەكەن», دەيدى جاس انا. 

مۇقتاجدارعا كىم كومەكتەسەدى؟

ەلىمىزدەگى دەموگرافيانىڭ وڭ وزگەرىستەرىنە بايلانىستى كەي وتباسىندا 4-5 بالاعا دەيىن مەكتەپكە بارادى. ال قالتالىلاردىڭ كوبى كوپبالالى ەمەس ەكەنىن ەسكەرسەك, مەكتەپكە بالالارىن قوس-قوستاپ اپاراتىن دا قوڭىر­قالتالى قازاقتار.  

سوندىقتان دا ەلىمىزدە جىل سايىن «مەكتەپكە جول» اكتسيا­سى ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. بيىل ون ءبىرىنشى رەت ءوتىپ جاتقان شارا 1 تامىزدان 30 قىركۇيەككە دەيىن جالعاسادى. بالالاردىڭ قۇقى­عىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇربەك ورشىبەكوۆتىڭ مالىم­دەۋىنشە, اكتسيا اياسىندا وسى جىلى 3 ميلليونعا جۋىق بالاعا 17 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجىعا ماتەريالدىق كومەك كورسە­تىلەدى. بىلتىر اتالعان قايى­رىم­دىلىق كومەك 3 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ, 316 مىڭ وقۋشىعا ۇلەستىرىلگەن. الايدا اينا­لامىزدا جۇرگەن كەيبىر كوپبالالى وتباسىلاردىڭ وسى مۇم­كىن­دىكتەن قۇر قالىپ, قينا­لىپ جۇر­گەنىن جازباسقا تاعى بولمايدى. 

سەگىز بالانى باعىپ-قاعىپ وتىرعان 42 جاستاعى داريعا  تاعانوۆانىڭ بيىل 4 بالاسى مەكتەپكە بارادى. تۇڭعىشىن تۇلەتىپ, الماتىعا اتتاندىرعان كوپبالالى انا ستۋدەنتتىڭ قالتاسىن 100 مىڭ تەڭگەمەن تولتىرعان. بۇعان بوزبالانىڭ كيىم-كەشەگى مەن باسقا دا كەرەك-جاراعىن قوسىڭىز. ايىنا 15 مىڭ تەڭگە جاردەماقى الاتىن «التىن القا» يەگەرى وسىنىڭ ءوزىن جەتى بالاسىنىڭ اۋزىنان جىرىپ بەرىپ وتىرعانىن ايتادى. ارينە مۇندايدا جولداسىنىڭ تاپقان 71 مىڭ تەڭگە ايلىعى قالاي تارتسا دا 8 بالانى اسىراۋعا جەتە قويماس. سوندىقتان دا داريعا «بالالار ءبىرىنىڭ كيىمىن ءبىرى كيەر» دەپ وتىر. «بيىل 1-سىنىپقا باراتىن بالاما سومكە سۇراپ, اۋداندىق اكىمدىككە ءوتىنىش جازعانمىن. بىراق ءالى جاۋاپ جوق. قۇداي بەرگەن بالالارىمنىڭ نەسىبەسىن قۇداي عانا بەرەر», دەيدى ءۇمىتىن ۇزبەگەن انا. 

مايگۇل سۇلتان, 
«ەگەمەن قازاقستان»