ءراسىم بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ليۆاننىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى جيسكار ءال-حۋري, ۋكراينانىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى يۆان كۋلەبا, برازيليانىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى مارسيا دوننەر ابرەۋ, گەرمانيانىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى تيلو كليننەر, پاكىستاننىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى يمتياز احماد كازي سەنىم گراموتاسىن تاپسىردى.
مەملەكەت باسشىسى استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى اتاپ وتىلگەنىن ايتىپ, قىسقا ۋاقىت ىشىندە قازاقستان ەلورداسى كوپ ۇلتتى حالقىمىزدى بىرىكتىرگەنىن, سونداي-اق تىڭ يدەيالار مەن يننوۆاتسيالارعا جول اشقانىن جەتكىزدى.
«استانا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ جاڭا پلاتفورماسى رەتىندە تانىلدى. مۇندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى, ەكسپو كورمەسى اياسىندا ماڭىزدى قۇجاتتار قابىلداندى», دەدى ەلباسى.
سونىمەن قاتار الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VI سەزىن وتكىزۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە توقتالىپ, ەلدەردىڭ دەلەگاتسيالارىن وسى شاراعا بەلسەندى اتسالىسۋعا شاقىردى.
«جۋىردا ءبىز ۇزدىك تاجىريبەلەرگە نەگىزدەلگەن جاڭا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن اشتىق. ەلدەرىڭىزدى وسى ورتالىقتىڭ جۇمىسىنا اتسالىسۋعا شاقىرامىن», دەدى پرەزيدەنت.
بۇدان بولەك, قازاقستاننىڭ جاھاندىق داعدارىسقا قاراماستان تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقانىن مالىمدەپ, ەلىمىزدە ەكونوميكانىڭ وسىمىنە قولايلى جاعداي جاسالعانىن اتاپ كورسەتتى.
«قازاقستان جاڭا جاعدايعا بەيىمدەلىپ, دايەكتى رەفورمالاردى جۇرگىزۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. زاماناۋي تالاپتارعا ساي بولۋ ءۇشىن تسيفرلاندىرۋ جانە ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ەلىمىزدە قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاسىپ, شەتەلدىك وزىق تەحنولوگيالار مەن كاپيتالدى تارتۋ كوزدەلىپ وتىر», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەلباسى قازاقستاننىڭ كورشىلەس ەلدەرمەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماقساتىمەن زاماناۋي ينفراقۇرىلىمدى بەلسەندى دامىتا تۇسكەنىن, «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ 2,7 مىڭ شاقىرىمعا سوزىلاتىن قازاقستاندىق بولىگىنىڭ قۇرىلىسى تولىق اياقتالعانىن اتاپ ءوتتى.
«وسى ايدا اقتاۋ قالاسىندا وتكەن بەسىنشى كاسپي سامميتىندە ازەربايجان, يران, قازاقستان, رەسەي جانە تۇرىكمەنستان باسشىلارى كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسياعا قول قويدى. وندا قاۋىپسىزدىك جانە ەكولوگيا ماسەلەلەرىمەن قاتار, كاسپي ماڭى ەلدەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن ودان ءارى دامىتۋ, كولىك جەلىسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ قاراستىرىلعان. قۇرىق پورتىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ترانسكاسپي باعىتى بويىنشا جۇك تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتتى. سونىڭ ارقاسىندا, 2020 جىلعا قاراي بيۋدجەتكە جىلىنا 5 ميلليارد دوللاردان استام قوسىمشا كىرىس تۇسەدى, ال قازاقستان ونىمدەرى الەمنىڭ 120-دان استام ەلىنىڭ نارىعىنا جەتكىزىلەدى», دەدى ن.نازارباەۆ.
سونداي-اق قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتى سىندارلى ىنتىماقتاستىق پەن پراگماتيزم قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتىپ, استانا ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى بايلانىستاردى ودان ءارى دامىتۋعا باسا كوڭىل بولەتىنىن ايتتى.
ن.نازارباەۆ گەرمانيامەن بۇگىنگى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسىمىز ستراتەگيالىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن اتاپ ءوتىپ, ەل پرەزيدەنتى فرانك-ۆالتەر شتاينمايەردىڭ استاناعا العاشقى رەسمي ساپارى جانە ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋى ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىققا تىڭ سەرپىن بەرگەنىنە توقتالدى.
ء«بىز گەرمانيالىق ارىپتەستەرىمىزبەن بىرلەسىپ, قازاقستانعا ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋگە, وزىق تەحنولوگيالار مەن ينۆەستيتسيا تارتۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرۋعا نيەتتىمىز. قازاقستانداعى نەمىس دياسپوراسى ەلدەرىمىز اراسىنداعى «التىن كوپىر» دەپ بىلەمىز», دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى وتكەن جىلدار ىشىندە قازاقستان مەن ۋكراينا ەداۋىر جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىن ايتىپ, ەكى ەلدى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىققا نەگىزدەلگەن تاريحي بايلانىستار بىرىكتىرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«بىلتىر ەلدەرىمىزدىڭ ءوزارا ساۋدا اينالىمى 19 پروتسەنتكە ءوستى. قازاقستاندا ۋكراينانىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورىنداردىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدى. ءبىز ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىمىزدى, اسىرەسە ءوندىرىس پەن اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى بايلانىستارىمىزدى ودان ءارى وركەندەتە ءتۇسۋىمىز قاجەت», دەدى پرەزيدەنت.
ن.نازارباەۆ پاكىستان قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك ازياداعى ماڭىزدى ءارى پەرسپەكتيۆالى سەرىكتەسى سانالاتىنىن اتاپ ءوتىپ, پاكىستان شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تولىق مۇشەسى رەتىندە ونىڭ جۇمىسىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
«ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ ماقساتىمەن بىرلەسكەن ۇكىمەتارالىق كوميسسيا مەن ىسكەرلىك كەڭەستىڭ جۇمىسىن جانداندىرىپ, ءتيىستى «جول كارتاسىن» قابىلداۋ قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت بيىل برازيليامەن اراداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا 25 جىل بولعانىن ايتىپ, بۇل ەلدىڭ لاتىن امەريكاسىنداعى ءرولى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«مەن 2016 جىلعى قىركۇيەكتە «ۇلكەن جيىرمالىق» فورۋمى اياسىندا برازيليا پرەزيدەنتى ميشەل تەمەرمەن كەزدەستىم. وندا ءبىز ەكىجاقتى قاتىناستاردى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋ جولدارىن تالقىلادىق. وسىعان وراي, تەحنولوگيا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ماشينا جاساۋ, جەڭىل ونەركاسىپ سالالارىندا بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى جانداندىرۋ قاجەت. ورناتىلعان ۆيزاسىز رەجىم ەلدەرىمىزدىڭ مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىعىن ىلگەرىلەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىن», دەدى ن.نازارباەۆ.
ەلباسى شيرەك عاسىر ىشىندە ليۆانمەن دوستىق بايلانىستارىمىز ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ارىپتەستىك رۋحىندا قالىپتاسقانىن ايتتى.
«بۇگىندە قازاقستاندا ليۆاننىڭ بىرقاتار كومپانيالارى تابىستى جۇمىس ىستەۋدە. بىرلەسكەن ۇكىمەتارالىق كوميسسيا قۇرۋ, ىسكەر توپتار وكىلدەرىنىڭ ءوزارا ساپارلارىن ۇيىمداستىرۋ ەكى جاقتى بايلانىسقا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. ءبىز بەيرۋتتىڭ تاياۋ شىعىس ايماعىندا تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى ورناتۋعا باعىتتالعان كۇش-جىگەرىن جوعارى باعالايمىز», دەدى پرەزيدەنت.
سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ راسىمگە قاتىسۋشىلاردى قازاقستانداعى ديپلوماتيالىق ميسسيالارىنىڭ باستالۋىمەن تاعى دا قۇتتىقتاپ, ولاردىڭ قىزمەتتەرى ەلدەرىمىز اراسىنداعى دوستىق پەن سەنىمدى ودان ءارى نىعايتا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
سالتاناتتى راسىمنەن كەيىن ەلشىلەر جۋرناليستەرگە سۇحبات بەرىپ, الداعى جۇمىس جوسپارىمەن ءبولىستى. ليۆان ەلشىسى جيسكار ءال-حۋري ءوز ەلىندە قازاقستاننىڭ جەتىستىكتەرىن ءجىتى قاداعالاپ وتىراتىنىن جەتكىزىپ, قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋ يدەياسىن, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە كوتەرگەن باستامالارىن قولدايتىنىن مالىمدەدى. «ليۆاندا دا كوپۇلتتى ساياسات باسىمدىققا يە. ەكى مەملەكەت اراسىنداعى دوستىق ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتىپ, تاياۋ شىعىس پەن ورتالىق ازيادا قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر», دەدى ەلشى.
جۋرناليستەرمەن قازاقشا امانداسقان برازيليا ەلشىسى مارسيا دوننەر ابرەۋ ەكى ەل اراسىنداعى ۇقساستىقتى تىلگە تيەك ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, برازيليا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقپەن ءتيىمدى ارىپتەستىك ورناتۋعا مۇددەلى. اسىرەسە, لاتىن امەريكاسىنداعى بەدەلدى ۇيىم سانالاتىن, قۇرامىندا ارگەنتينا, برازيليا, ۋرۋگۆاي سەكىلدى مەملەكەتتەر بار مەركوسۋر ۇيىمى دا ەەو-مەن بايلانىس جاساۋدى قولدايدى.
گەرمانيا ەلشىسى تيلو كليننەر ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, تاۋار اينالىمىنىڭ قۇنى 6 ميللياردتان اسقان. ت.كليننەر مۇنى 10 ميللياردقا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار ەكەنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ەلشى نەمىس كومپانيالارىنىڭ قازاقستاندا جۇمىس ىستەۋگە مۇددەلى ەكەنىن جەتكىزدى.
ۋكراينانىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى يۆان كۋلەبا ءوز ەلىندە پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ەسىمى زور قۇرمەتكە يە ەكەنىن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل ۋكراينادا ەلباسىنا ارناپ كىتاپ شىعارۋ جوسپارلانعان.
«نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۋكراينادا تاۋ-كەن سالاسى بويىنشا ءبىلىم العانى بەلگىلى. سودان بەرى 60 جىل ءوتىپتى. وسى تاريحي داتاعا قۇرمەت رەتىندە ن.نازارباەۆقا ارنالعان كىتاپ ازىرلەنىپ جاتىر. وندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۋكراينادا وتكىزگەن ۋاقىتى جايىندا باياندالادى. جالپى, ونىڭ مەملەكەت باسشىسى رەتىندەگى ءارى بىتىمگەرلىك قىزمەتى جان-جاقتى كورسەتىلەدى. سونداي-اق بۇرىنعى دنەپرودزەرجينسك, قازىرگى كامەنسكي قالاسىندا ارنايى مۇراجاي بار», دەدى ي.كۋلەبا.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
