قوعام • 17 تامىز, 2018

جاقسى ءىس جالعاسىن تابادى

1600 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

حالقىمىزدىڭ قانىنداعى قايىرىمدىلىق, ىزگىلىك قاسيەتتەرى, قينالعانعا قول ۇشىن سوزۋ, بارىن ءبولىسۋ, جوق-جىتىككە قاناتىمەن سۋ سەپكەن قارلىعاشتاي بولىپ كومەككە ۇمتىلۋى بۇگىنگى ۇرپاق بويىنان جوعالعان جوق. بۇل ەل اراسىندا اتىمتاي ازاماتتاردىڭ ەڭبەكتەرىنەن كورىنىس بەرۋدە. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا «اتامەكەن» كىشى باعدارلاماسى بويىنشا 2017 جىلى 59 ءىس-شارا جۇزەگە اسىرىلىپ, جالپى قارجىسى 11 ملرد 4 ملن 514 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى.

جاقسى ءىس جالعاسىن تابادى

– «تۋعان جەرگە تاعزىم» اكتسياسىمەن ماڭعىستاۋ اۋدانى شايىر مەكتەبىنىڭ تۇلەگى, كاسىپ­كەر سا­مات مۇساباەۆ مۇعالىمدەر كۇ­نى مەرەكەسى قارساڭىندا 6 زەي­نەت­­كەرگە 50 مىڭ تەڭگەدەن, بۇ­كىل مەكتەپ ۇجىمىنداعى 100 ادام­عا 25 مىڭ تەڭگەدەن سىياقى تا­عايىندادى جانە تۇراقتى تۇردە مەك­تەپتىڭ رەسپۋبليكالىق سايىس جۇلدەگەرىنە 1 ملن, وبلىستىق دەڭ­گەيگە 500 مىڭ, اۋداندىق دەڭ­گەيگە 200 مىڭ تەڭگەدەن سىياقى تاعايىنداپ كەلەدى. Cونىمەن قاتار سامات مۇساباەۆ باستاعان وبلىس كاسىپكەرلەرى ماڭعىستاۋ اۋدانىنداعى «وت­پان تاۋ» تاريحي-مادەني كە­شە­نىنە 80 ميلليون تەڭگەگە قا­زاق­تىڭ ءۇش ءبيىنىڭ ەسكەرت­كىشىن ورناتتى. اۋىل ازاماتتارى تۇپقاراعان اۋدانى باۋ­­تين اۋىلىندا ء«بايدىلدا اتا» قو­رىمى جانىنا 10 ميلليون تەڭ­گەگە تۇنەۋحانا مەن سىرتقى قور­شاۋىن سالسا, جاڭاوزەن قا­­لا­سى, تۇپقاراعان, بەينەۋ, ماڭ­عىستاۋ, قاراقيا اۋداندارىندا جال­پى سوماسى 293 ميلليون­ تەڭ­­گەگە دەمالىس الاڭدارى مەن سايا­باقتاردى تارتۋ ەتتى, – دەيدى «رۋحاني جاڭعىرۋ» وڭىرلىك جو­بالىق وفيس باسشىسى گ. ازان.

تۋعان جەرگە, التىن بەسىگىنە قول­عابىس جاساۋدان جاس بۋىن دا قالىس قالار ەمەس. بەينەۋ اۋدا­نى تۇرىش اۋىلىنىڭ مەكتەپ تۇلەكتەرى تۋعان اۋىلىنا­ قۇ­نى 2 ملن تەڭگە تۇراتىن «دە­مالىس پاركىن» تارتۋ ەتسە, اۋدان ورتالىعىندا كاسىپكەرلەر قار­جىسىنا «جۇبايلار باعى» سالىندى. ال تۇپقاراعان اۋدانى تاۋشىق اۋىلى شاحتا ورتا مەكتەبىنىڭ 1997 جىلعى تۇلەكتەرى اۋىلدان 1 ملن تەڭ­گەگە شاعىن ساياباق سالىپ قۋانت­­­سا, ماڭعىستاۋ اۋدانىن­دا ادان تۇرعىندارىنىڭ ۇيىمداس­تى­رۋىمەن جاستار سايابا­عى تۇر­عىزىلدى. 

ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى قا­لالار مەن اۋداندارداعى 50 ورتا مەكتەپ 208,6 ملن تەڭگەگە جانە 4 ارنايى تۇزەتۋ مەكتەبى 27 ملن تەڭگەگە قاجەتتى ينۆەنتارلارمەن جابدىقتالدى. اقتاۋ قالاسىندا, ماڭعىستاۋ, بەينەۋ, مۇنايلى, تۇپقاراعان اۋداندارىندا جالپى 902 ملن 600 مىڭ تەڭگەگە سپورتتىق كەشەندەر مەن الاڭدار سالىندى.

− جوقتان بار جاساۋدا, اۋىل­­دى دامىتۋدا حالىقتىڭ بەل­سەندى­لىگى جوعارى. ولارعا كا­سىپكەرلەر قولداۋ كورسەتىپ, اۋىز­بىرشىلىكتىڭ ار­قاسىندا ءبىراز جۇ­مىس­­تار جول­عا قويىلدى. وڭىر­دەگى ءىرى كومپا­نيالاردىڭ دا ۇلە­سى زور. «تەن­گيز شەۆرويل» جشس 46 ملن تەڭگەگە بەينەۋ اۋدا­نى­نىڭ بو­ران­قۇل اۋىلىندا 200 ورىندىق سپورت الاڭىن سالىپ بەرسە, جەكە كاسىپكەر م.جاۋ­پە­روۆ 1ملن تەڭ­گەگە مەكتەپكە سپورتتىق جاب­دىق­­تار الىپ بەردى. سونداي-اق كاسىپكەر سۇڭ­عات مۇڭالباەۆ 220 ملن تەڭ­گەگە ماڭعىستاۋ اۋدا­نىنىڭ شەت­­پە اۋىلىندا­ «ازامات» سپورت كەشەنىن, ساۋىق­تىرۋ, ءجۇزۋ باسسەينىن تۇرعىزىپ, حا­لىق يگىلىگىنە ۇسىندى. «سا­مۇرىق قازىنا تراست» الەۋ­­مەت­تىك جوبالاردى دامىتۋ قورى­نىڭ قولداۋىمەن 170 ملن­ تەڭگەگە اق­تاۋ قالاسىندا فۋتبول, ۆوركاۋت, باسكەتبول الاڭدارى مەن كو­شە ترەناجەرلارى ورناتىلدى جانە ي.بيسەنعاليەۆتىڭ قول­داۋىمەن 350 ملن تەڭگەگە «باتىر» سپورت كەشەنى تۇرعىزىلدى, − دەي­دى «رۋ­حاني جاڭعىرۋ» وڭىرلىك جو­بالىق وفيس باسشىسى گۇلايىم باقىتقىزى. 

سالاماتتى ءومىر سالتىن نە­گىز­گى ۇستانىمعا اينالدىرىپ,­ بۇ­­قارالىق سپورتتى دامىتۋدى باستى ورىنعا قويعان مەم­لە­كەتىمىزدىڭ ساياساتىنا ساي ماڭ­عىس­تاۋ وڭىرىندە تۇرعىن­دار­دىڭ سپورتقا قىزىعۋشىلىعى جو­عارى. ول وڭىردە سپورتتىق كە­­شەن­­­­دەردىڭ كوپتەپ بوي كوتە­رۋىنەن دە اڭعارىلادى. بۇل با­­عىت­تا مۇ­نايلى اۋدانىندا­ كاسىپكەر ز.يساەۆانىڭ قول­داۋى­مەن قۇنى 100 ملن تەڭگەلىك «يسا» سپورت كەشەنى سالىنسا,     تۇپقاراعان اۋدانى تاۋشىق اۋىلىندا نكوك جشس-ءنىڭ دەمەۋىمەن امبەباپ سپورت الاڭى پاي­دالانۋعا بەرىلدى, اتالمىش الاڭنىڭ قۇنى 15 ملن تەڭ­گە­گە باعالانعان. اقتاۋ قالا­سىن­دا ۇرپاقتارىنىڭ ۇيىم­داس­تى­رۋىمەن 5 ملن تەڭگەگە حالىق باتىرلارى شوتان نازار ۇلى مەن شوعى مۇڭال ۇلىنا ارنالعان حا­لىقارالىق سپورتتىق تۋرنيرلەر وتكىزىلدى. 

تۋعان جەردى تۇلەتۋ, ونىڭ دا­مۋىنا, كوركەيۋىنە ازاماتتىق, پەر­زەنتتىك ۇلەس قوسۋ سپورت قا­نا ەمەس, بارلىق سالادا كورى­نىس تابۋدا. اقتاۋ قالا­سىندا, قارا­قيا اۋدانىندا 8 ملرد 923 ملن تەڭ­گەگە جاستار جاتاق­حا­ناسى, اق­تاۋ قالاسىندا 6 ملرد 148 ملن 261 مىڭ تەڭگەگە «دوس­تىق ءۇيى» تۇرعىزىلدى. كەشە عانا بەسىن­شى كاسپي ءسام­­ميتى ءوتىپ, بەس مەم­لەكەتتىڭ پرە­زي­دەنتىن تورىنە جيعان بۇل كو­رىك­تى وردا – «دوستىق ءۇيىن» دە­ حالىق كادەسىنە ۇسىنعان – نكوك جشس.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپ­­سىر­ماسىمەن تۇرعىنداردى باس­­پا­نامەن قامتاماسىز ەتۋ, مۇم­كىندىگىنە قاراي قىز­مەت­كەر­لەردى, جاستاردى جاتاقحا­نامەن قامتۋ جۇمىستارى قارقىندى قولعا الىندى. اقتاۋ قالاسىندا 562 ملن تەڭگەگە 100 ورىندىق جاستار ءۇيى, نكوك جشس قولداۋىمەن 1 ملرد 313 ملن تەڭگەگە 500 ورىن­دىق جاستار ءۇيى سالىنىپ, ءوز تۇر­عىندارىن قۋانىشقا بو­لەدى. سونداي-اق نكوك جشس دەمەۋ­شىلىگىمەن قاراقيا اۋدانىندا 500 ورىندىق جاس ماماندار مەن جۇمىسشىلارعا ارنالعان جاتاق­حانا قۇرىلىسىنا 900 ملن تەڭگە جۇمسالدى. 

تۋعان جەردى كوركەيتۋ باعى­تىنداعى جۇمىستاردان دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا تىس قالىپ جات­قان جوق. دەمەۋ­شىلەر تاراپىنان وبلىستىق ەمحانالارعا جال­پى سوماسى­ 235 ملن تەڭگەگە قاجەتتى قۇ­رال-جابدىقتار جانە مەدي­تسي­نالىق اپپاراتتار ساتىپ اپەرىلدى, جاڭاوزەن قالا­سىندا «وزەنمۇنايگاز» اق-نىڭ دەمەۋشىلىگىمەن دەنساۋلىق قىز­­مەتكەرلەرىنە 86,2 ملن تەڭ­­گە­گە جاڭا اۆتوكولىكتەر تابىس­تال­دى. حالىق كوپ شوعىر­لان­عان مۇنايلى اۋدانىندا ت.اي­تۋ­عانوۆتىڭ كومەگىمەن 130 ملن تەڭ­گەگە «مۇحامبەت» مەدي­تسي­نالىق ورتالىعى تۇرعىزىلسا, نكوك جشس اقتاۋ قالاسىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق اۋرۋحاناسىنا 20 ملن تەڭگەگە ەلەكتروكارديوگراف, جوعارى جيىلىكتى ەلەكتروكواگۋلياتوردى, تۇپقا­را­­عان اۋدانى فورت-شەۆچەنكو قا­لا­سىنداعى اۋداندىق ەمحا­ناعا باعاسى 16,7 ملن تەڭگە قۇ­رايتىن ۋلترادىبىستىق دياگ­نوستيكالىق سكانەردى تابىستادى. 

قايىرىمدىلىق باعىتىن­داعى جۇ­مىستار مۇنىمەن شەك­تەلىپ قال­مايدى. «ENKA İnşaat ve Sanayi A.Ş» مەكەمەسى تۇپقاراعان اۋدانى باۋتين اۋىلىندا جالعىزىلىكتى تىل ارداگەرى ب.تەلباەۆقا 15 ملن تەڭگەگە ءۇي سالىپ بەرسە, ا.ادجيباەۆ باستاعان اۋدان تۇر­عىندارى سايىن اۋىلىنداعى ۇوس اردا­گەرى س.مۇرجىقوۆتىڭ دەن­ساۋ­لىعىن تۇزەۋگە 1 ملن تەڭ­گە ءبول­دى, «سك باۋتينو» كومپانياسى فورت-شەۆچەنكو قالا­سىن­دا 16 پاتەرلىك تۇرعىن ءۇيدىڭ شاتىرىن جابۋدى موينىنا السا, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كو­مە­­گىمەن ماڭعىستاۋ اۋدانى وتەس اۋىلىندا ورتالىق كوشە­لەر جارىقتاندىرىلدى. اۋىل تۇر­عىندارى بەينەۋ اۋدا­نى بوران­قۇل اۋىلىندا 2 پاتەر­لى تۇرعىن ءۇي سالىپ, الەۋ­مەتتىك جاعدايى تومەن ءۇش وتباسى ۇيلەرىنىڭ قۇرىلىسىن اياق­تاۋعا, جىلۋ تارتۋعا كومەك ۇيىم­داستىردى. قاراقيا اۋدانىندا كاسىپتىك كوللەدج ستۋ­دەنتتەرى ءوز قولىمەن بۇيىم­­دار مەن قۇرالدار جاساپ, ءوز اۋىل­دارىنا تارتۋ ەتتى. 

قۇزىرلى ورىنداردىڭ ما­لى­­مەتىنە سايكەس, وبلىستىڭ قا­لا-اۋداندارىندا مۇقتاج جان­دارعا, بالالاردىڭ جازعى دەما­لىسىن ءتيىمدى وتكىزۋگە باعىت­تالعان قايى­رىمدىلىق اكتسيا­لارى ۇيىم­داستىرىلىپ, 61 ملن تەڭگەگە كو­مەك كورسەتىلدى. جىل اياعىندا ءوڭىر­دىڭ دامۋىنا قو­ماقتى كومەك كور­سەتكەن ازاماتتاردى ەلگە تانىس­تىرۋعا, العىس ايتۋعا با­عىت­تالعان وبلىس­تىق مەتسەناتتار فورۋمى ۇيىم­داس­تىرىلدى.

وڭىرلىك جوبالىق وفيس باس­شى­سى ءبىر جارىم جىلعى اتقا­رىل­عان جۇمىستاردىڭ بۇ­لار­مەن شەكتەل­مەيتىنىن, اعىمداعى جىلعا دا ءوڭىر دەمەۋ­شىلەرى 17 ملرد 386 ملن 851 مىڭ تەڭگە قارجى ءبولىپ, 86 ءىس-شارا جوسپارلاپ وتىرعانىن جا­نە ونىڭ جىل سوڭىنا دەيىن تولىق­تىرىلا بەرەتىنىن ايتتى.­ سونىمەن قا­تار تاريحي سانانى جانە پا­تريوت­­تىقتى دامى­تۋ, تابي­عي­­ جانە مادەني مۇرالار­دى قور­­عاۋ, حالىققا تانىتۋ ماق­­ساتىن­داعى «رۋحاني قازى­نا», «تاربيە جانە ءبىلىم» كىشى باع­دار­لامالارى بويىنشا جوسپار­لانعان ءىرى جوبالاردىڭ قارجى قاجەتتىلىگىنە بايلانىستى كىدى­رىپ تۇرعانىن دا مالىمدەپ, مەتسەناتتار مەن مەكەمەلەردىڭ رۋحاني باعىتتاعى جۇمىستارعا نازار اۋدارۋىن سۇرايدى. 

گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,

«ەگەمەن قازاقستان»

ماڭعىستاۋ وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار