كورمە ەجەلگى تارازدىڭ شەبەرلەرى التىننان جاساعان اشەكەيلەرىمەن قاتار كونە قالانىڭ ورتا عاسىرلارداعى وركەنيەتىنەن دە مول حابار بەرەدى. 2000 جىلدان اسا تاريحى بار بۇگىنگى تاراز قالاسى جالعىز ەمەس. قورىق-مۋزەي قاراۋىنا ەنگەن 30 تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتىڭ ىشىندە 5 ارحەولوگيالىق قالاشىق – اقىرتاس, قۇلان, بالاساعۇن, ورنەك, قوستوبە حالىقارالىق دارەجەدە, ياعني يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگەن. رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگى 25 ەسكەرتكىشتىڭ قاتارىنداعى ايشا ءبيبى, بابادجا حاتۋن, قاراحان بابا, تەكتۇرماس, داۋىتبەك كەسەنەلەرى بۇگىنگە جەتكەن تارازدىڭ ءىنجۋ-مارجانى سانالادى. «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىن نەگىزگە العان تارازدىق مۋزەي قىزمەتكەرلەرى مەملەكەتتىك «ەجەلگى تاراز ەسكەرتكىشتەرى» تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ قۇرىلعانىنا 20 جىل تولۋىنا وراي حالقىمىزدىڭ تاريحي قازىنالارىن ەلگە كورسەتۋگە ساپارعا شىعىپتى.
– ارحەولوگيالىق قازبا زەرتتەۋلەرىنىڭ ارقاسىندا تاراز قالاسىنان ءۇش مىڭنان اسا تاريحي ءمانى جوعارى قۇندى جادىگەرلەر تابىلدى. سولاردىڭ 266 ءتۇرىن الىپ كەلدىك. قوستانايلىقتار تۇرگەشتەر زامانىندا سوعىلعان كۇمىس, قولا تەڭگەلەردى, ساۋدا-ساتتىق بارىسىندا كەلگەن قىتايلىق تەڭگەلەر مەن بۇيىمداردى, قارلۇق قاعاناتىنىڭ اشەكەي بۇيىمدارى مەن تۇرمىستىق زاتتارىن, قاراحاندار ءداۋىرىنىڭ مادەنيەتىنەن سىر شەرتەتىن كۇمىس پەن قولادان جاسالعان باقىر تەڭگەلەردى, بۇتىندەي كومبە كۇيىندە تابىلعان ايەل ادامنىڭ التىن, كۇمىس اشەكەيلەرىن, ءۇيسىن داۋىرىنە جاتاتىن قولا اينا مەن شاش تۇيرەۋىشتەردى, تاعى باسقا قۇندى جادىگەرلەردى ءتورت كۇن تاماشالادى, – دەيدى قورىق-مۋزەي قورىنىڭ باس ساقتاۋشىسى اننا كروكوشەۆا. قوستانايلىقتاردى كونە قالا كورمەسىندە التىن اشەكەيلەرمەن بىرگە ەجەلگى قالالاردان جەتكەن سۋ قۇبىرى قىزىقتىردى. قىشتان ءمىنسىز ەتىپ قۇيىلعان قۇبىرلار قازاق دالاسىنداعى جوعارى وركەنيەتتىڭ بولعاندىعىنا كورەرمەننىڭ كوزىن جەتكىزەدى.
– دالامىزداعى ەجەلگى قالالار مادەنيە-
ءتى قالاي كەرەمەت بولعان دەسەڭىزشى! مەنى قىش قۇبىر تاڭ قالدىردى. ايشا ءبيبى كەسەنەسىنەن الىنعان ويۋلى تاقتالار ورتا عاسىرلارداعى قالالاردا قۇرىلىستىڭ دامىعانىنان حابار بەرەدى. ايشا ءبيبى تۋرالى اڭىز دا حالقىمىزدىڭ رۋحاني بايلىعىنا جاتادى. قىسقاسى, كورمەدەن جان دۇنيەم بايىپ شىقتىم, – دەدى قوستاناي قالاسىنىڭ تۇرعىنى اسەم جاقىپوۆا.
كونە تاراز قازىنالارى قوستانايلىقتاردى تاڭداندىرۋمەن بىرگە, ولاردىڭ ماقتانىش سەزىمىن دە تۋعىزدى.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
