ۇستاز

«تاۋمان اماندوسوۆ! ەگەمەن قازاق مەملەكەتىندەگى قالامگەر اتاۋلىدا بۇل ەسىمدى بىلمەيتىن ادام بۇگىندە كەمدە-كەم. ويتكەنى, ول 40 جىل مۇعدارىندا تاپجىلماي, تابان اۋدارماي كۇللى قازاق جورنالشىلىعىنىڭ تۇتقاسىن ۇستاپ وتىرعانداردىڭ ءبىرى بولدى. قازاق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ, قازاق باسپا­سوزىنە جولداما العانداردىڭ ءبارى وسىناۋ ايگىلى ءبىلىم-ءىلىم-عىلىم ورداسىندا بىردە پرورەكتور, بىردە دەكان, بىردە كافەدرا مەڭ­گەرۋشىسى بولىپ, بۇكىل سانالى عۇمىرىن ادام تاربيەسىنە ارناعان پروفەسسور اماندوسوۆ­تىڭ شاكىرتتەرى. تاكەڭ ولار­دىڭ ارقايسىسىن ءوزى باۋلىپ-تۇلەتكەن قى­ران بۇركىتتەي كورە­تىن. ارقايسىسىن مامان رەتىندە ماقتانىش تۇتاتىن, ارقايسىسىنىڭ قا­لام ىزىنە قىزىعا, قىزعانا قارايتىن. دۇنيەدە ادام تاربيەلەۋدەن ارتىق ار­داق­تى ءىس, ابىرويلى ارەكەت جوق. ۇستازدىق – ۇلى نارسە! تاكەڭ وسىنداي ۇلىلىق ولكەسىنىڭ وكىلى ەدى. تابيعاتى تاپ-تازا, جان جۇرەگى كىرشىكسىز اپپاق, تۇلا بويى تولى مەيىرىم ەدى»,– دەپتى تاۋ تۇلعا تۋرالى جانىندا قاتار ءجۇرىپ, ءومىردىڭ اششى-تۇششىسىن بىرگە كەشىپ, بيىككە بىرگە سامعاعان ارىپتەس-ءىنىسى, التى الاش­قا اتى ايگىلى ءسوز زەرگەرى زەينوللا قابدولوۆ. ۇستاز. عالىم. قالامگەر. قايراتكەر. ور­تا­مىزدا بولسا, ءدال وسى كۇندەرى 90 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتىپ جاتاتىن اماندوسوۆ ۇستازدىڭ ءتورت تاعانى. ايتۋعا عانا جەڭىل, ال تەرەڭىنە بويلاساڭىز, شەتى جوق شەكسىز داريا. سوندىقتان دا تۇلعا جايلى سارقىپ ايتپاق تۇرماق, بەتىنەن قالقىپ بايانداۋدىڭ ءوزى ءبىرشاما ىجداعاتتى ىزدەنۋدى قاجەت ەتەدى. ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن بيىكتى باعىندىرۋ, ارينە, تاۋ-اعاعا وڭاي سوق­پا­عانىن بىلايعى جۇرت بىلە بەرمەيدى. بالالار ۇيىنەن باستاۋ الاتىن شىرعالاڭعا تولى ءومىر جولى ونى ابدەن سىناقتان وتكىزىپ بارىپ, شى­عارماشىلىق اتتى مايدانعا الىپ شىق­قا­نىن كەيىنگى جاس قايدان ءبىلسىن. بۇل ءجونىن­دە قازاق ءسوز ونەرىنىڭ ساڭلاعى حاميت ەرعالي ءبۇي دەپ ەسكە الادى: «ەكەۋمىز دە جەتىمنەن جەتىلگەن, ادال جاننىڭ سارقىتىن اللانىڭ بەرگەن نەسىبەسىندەي قاستەرلەگەن, تۇنەرگەن­نەن تۇڭىلە دە بىلگەن پەندەمىز. سوندىقتان ءبىزدى ءتۇسىنۋ – وڭايدىڭ وڭايى. ءوزارا شۇيىركەلەسىپ, ءىش اشىسقاندا ارقان­داۋ­لى اتتاي اينالىپ تاباتىن تۇپقا­زى­­عى­مىز­دىڭ توركىنى وسىعان سايا بەرەتىن. شىنىندا دا ول اۋزىن اشسا, كومەيى كورىنە­تىن اقپەيىل, ويدا­عىسىن ىركىتپەيتىن بارىنشا باتىل, ءبىرسوزدى ءبىتىم بولاتىن. ادامعا قايىرىم-راقىم ىستەۋدىڭ رياسىز جولىن وعان ءوز باسىنا تۇسكەن اۋىرت­پا­لىق تانىتتى. ول ۇلاعاتتى ۇستازدىق دارە­جە­سىنە جەتىم بوبەك شاعىندا بىرەۋى كەسىلىپ قال­عان جالعىز اياقپەن جانىعىپ كوتەرىلدى. سول كەم­تار­لىق­تىڭ ەسەسىن ول ەرلىكپەن, قازىمىر ءبى­لىم­دارلىقپەن قايتاردى». تاۋ تۇلعا بار سا­نا­لى عۇمىرىن قازاق جۋرناليستيكاسىن كور­كەي­تۋگە ارنادى. 1942 جىلى قازىرگى اتىراۋ قا­لاسىندا شىعىپ تۇرعان وبلىستىق «سوتسياليستىك قۇرىلىس» گازەتىنە ادەبي قىزمەتكەر بولىپ ەڭبەككە ارالاسقان كەزىنەن باستاپ, جۋرناليستيكادان ءبىر ەلى اجىراماي, قالامگەرلىكتى ومىرلىك سەرىگى ەتتى. 1946 جىل – جيىرما بەس جاستاعى تاۋمان اعا ومىرىندەگى ەڭ ءبىر شەشۋشى كەزەڭ. وسى جى­لى تالايلاردىڭ بيىك ارمانى بولعان اتاقتى قازمۋ-ءدىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ جۋرناليستيكا بولىمىنە وقۋعا ءتۇستى. سوعىس جاڭا اياق­تا­لىپ, ەلدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى ءالى تۇزەلە قوي­ماعان جۇپىنى كەز. بالالار ءۇيى­نەن شىققان شاكىرتكە وقۋ وڭايعا سوقپاعانى ايتپاسا دا ءتۇ­سى­نىكتى. باعىنا قاراي, قازاق­ستان كومپارتيا­سى ورتالىق كوميتەتى جانىن­داعى پارتيا تا­ري­حى ينستيتۋتىندا كىشى عى­لىمي قىزمەتكەر ات­قا­راتىن اۋدارما­شىلىق جۇمىس تابىلىپ, وقۋىن ەڭبەكپەن ۇشتاس­تىرۋىنا تۋرا كەلدى. سول كەزدەگى اتاقتى اۋ­دارماشىلار س.بايىشەۆ, ج.جان­تۋرين, ق.سا­عىندىقوۆتاردىڭ اقىل-كەڭە­سىن تىڭ­­داپ, تاجىريبە جيناقتاپ, كەڭەس جازۋشى­لارى­نىڭ بىرقاتار شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋ­دارۋى – تالانتتى اۋدارماشى اماندوسوۆ­تىڭ العاشقى ايتۋلى تابىسى بولدى. اتاپ ايتقاندا, س.لۋپونوۆتىڭ «الەمنىڭ اشى­لۋىن», ن.كاسيلدىڭ «تەڭىز قاشىعىند­ا­عى­سىن» جانە ا.سافرونوۆتىڭ «وكىمەت» اتتى پەساسىن قازاقشا سويلەتۋى كەزىندە جوعارى باعالانعانىن ەسكە تۇسىرسەك تە جەتكىلىكتى. 1950 جىلى وقۋىن ۇزدىك ديپلوممەن ءتا­مام­داعان جاس ماماندى قاسيەتتى ءبىلىم ور­دا­سى – قازمۋ ۇستاز ەتىپ وزىنە الىپ قالۋى, جاي وقىتۋشى ەمەس, بىردەن اعا وقىتۋشى بولىپ قىزمەتكە قابىلدانۋى تەگىن ەمەس-ءتى. جاس­تى­عىنا قاراماستان, ۇيىمدا­ستى­رۋ­شى­لىق قابى­لە­تىمەن كوزگە تۇسكەن تاۋمان سا­لىق­باي ۇلى 1952-54 جىلدار ارالىعىندا قازمۋ-ءدىڭ سىرتتاي وقۋ جونىندەگى پرورەكتورى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقاردى. ءسويتىپ, قازاق جۋرناليستەرى اراسىنان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ بيىك لاۋازىمىنا العاش قول جەتكىزگەن تالانت يەسى بولىپ تاريحتا اتى حاتتالدى. كورنەكتى قالامگەردىڭ عىلىم جولىنداعى جەڭىستەرى دە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي. 1955 جىلى «قازاق كەڭەس ادەبيەتىندەگى حا­لىق­تار دوستىعى يدەياسى» دەگەن تاقىرىپتا كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعاپ, ءبىرىنشى وپپەنەنتى – قازاق كسسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى اۋەزوۆتىڭ وزىنەن باتا الدى. «باتامەن ەر كوگە­رەر» دەمەكشى, عالىم امان­دوسوۆ بۇدان كەيىن قازاق كەڭەس جۋر­نا­ليستيكاسىنىڭ تاري­حى مەن تەورياسىن جانە ال­عاشقى ۇلت پۋبليتسيستەرى شىعار­ما­شى­لى­عىن زەرتتەپ, زەردەلەدى. وسى باعىتتا 100 باسپا تاباقتان ارتىق عىلىمي ەڭبەك جاريالاپ, ار­تىندا ولمەس مول مۇرا قالدىردى. 1982 جى­لى ماسكەۋدە مگۋ-دىڭ پروفەسسورى, الەمگە ايگىلى عالىم ياسەن زاسۋرسكيدىڭ جەتەكشىلىگىمەن «قازاق پۋبليتسيستيكاسىنىڭ تاريحى, ءور­كەندەۋى جانە پروبلەمالارى» ات­تى دوك­تور­لىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ, قازاق­ستان­دا جۋرناليستيكا تەورياسى بويىنشا تۇڭعىش عى­لىم دوكتورى عىلىمي دارەجەسىن الدى. «جۋر­­ناليستيكا» ماماندىعى ستۋدەنتتەرىنە ارناپ شىعارعان «قازاق كەڭەس باس­پا­سوزىنىڭ جانرلارى» اتتى قازاق تىلىندەگى تۇڭ­عىش وقۋلىقتىڭ, سونىمەن بىرگە 11 مونو­گرا­فيا­نىڭ, سونىڭ ىشىندە كۇنى بۇگىنگە دەيىن ستۋ­دەنت-جۋرناليستەردىڭ قولىنان تۇسپەيتىن «پۋبليتسيستيكا – ءداۋىر ءۇنى», «گازەت جانر­لارى», «جۋرناليست جانە ءومىر» اتتى ايتۋل­ى وقۋ قۇرالدارىنىڭ اۆتورى. عالىمدىقتى ۇستازدىقپەن ۇشتاستىرعان, سونىمەن بىرگە ەلىنە قالامگەرلىكپەن تانىل­عان تاۋ-اعانىڭ قايراتكەرلىك قىزمەتى دە كو­ڭىل تورىنەن ورىن يەمدەنەرى حاق. 1958-1966 جىلدار ارالىعىندا قازاق ءبىلىمىنىڭ قارا شاڭىراعى قازمۋ-ءدىڭ فيلولوگيا فاكۋل­تەتى­نىڭ, الدىمەن, ءبىر جىل دەكان ورىن­با­سارى, ودان كەيىن توعىز جىل بويى دەكانى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارۋى – ايرىقشا اسپەتتەپ ايتۋدى قاجەت ەتەتىن ەلەۋلى ەڭبەك. 1966 جىلى تاۋمان سالىقباي ۇلىنىڭ ۇسى­نى­سىمەن فيلولوگيا فاكۋلتەتى قۇرا­مىن­داعى جۋرناليستيكا ءبولىمى نەگىزىندە قازمۋ-دە جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى اشىلدى. ول وسى فاكۋلتەتتىڭ تۇعىش دەكانى بولىپ ساي­لانىپ, وسىناۋ ابىرويلى مىندەتتى 1971 جىل­­عا دەيىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن, تو­لىم­­دى تابىستارمەن اتقاردى. 1969 جىلى فاكۋلتەتتە تەلەراديو كافەدراسىنىڭ اشى­لۋى­نا ۇيىت­قى بولىپ, وعان جەتەكشىلىك جاساسا, 1976 جىل­­دان ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتىنە دەيىن زامان­داستارى اماندوسوۆ كافەدراسى اتاپ كەتكەن «جۋرناليستىك شەبەرلىك جانە ادەبي رەداك­تسيا­لاۋ» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋ­شىسى مىندەتىندە دە ۇلگىلى ورنەك كورسەتتى. تاۋمان سالىقباي ۇلى 1970 جىلى ەرەۆاندا وتكەن ازيا جانە افريكا ەلدەرى جۋرناليستەرى سيمپوزيۋمىنا قاتىسىپ, قازاق ەلى اتىنان جالپاق الەمگە ءسوز ار­نا­دى. قازاقستان جۋرناليستەر ودا­عى­نىڭ ءىى, ءىىى, ءىV, V سەز­دەرى­نىڭ دەلە­گا­تى بولىپ سايلانىپ, 1972 جىل­دان باستاپ, وسى وداق باسقار­ما­سى­نىڭ مۇشەسى بولدى. كوپ جىل­دار بويى جۋرناليستەر ودا­عى­نىڭ ەڭ بەدەلدى الماتى ءبولى­مى­نە جەتەكشىلىك ەتتى. وسى ۇيىم جانىنان جۋرناليستىك شەبەرلىك ۋنيۆەرسيتەتىن ۇيىمداس­تى­رىپ, ونىڭ رەك­تورى رەتىندە قازاق جۋر­نا­ليس­تي­كا­سىنىڭ قا­رىش­تاپ دا­مۋى­نا ءسۇ­بەلى ۇلەسىن قوستى. كەڭەس وداعى مەن ءۇندىستان ەلى دوستىعى قوعا­مى­نىڭ قازاق ءبولىمى پرەزيديۋ­مى­نىڭ مۇشەسى بولعان كەزىندە قايرات­كەرلىك تى­نى­سىنىڭ كەڭدىگىن تا­نى­تا الدى. وسى مىندەت اياسىندا ۇندىستانعا ەكى رەت ىسساپارمەن بارىپ, حالىقتار دوستىعىنىڭ نىعايۋىنا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. جولساپار وچەركتەرىنىڭ نەگىزىندە جارىق كورگەن «گيمالايدىڭ ارعى بەتىندە», «زا گيمالايامي» اتتى كىتابى ەكى ەل دوستىعىن جالپاق الەمگە جاريا ەتتى. وسىنشاما مول عىلىمي-ۇستازدىق قىز­مە­تى كەزىندە تولىق باعالاندى دەۋگە اۋزىمىز بارمايدى. 1982 جىلى قازاق كسر جوعارى مەكتەبىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى اتاعىن يەمدەنگەننەن باسقا مەملەكەتتىك ماراپاتتاۋ كورمەۋى بۇل ءسوزىمىزدىڭ جانى بار ەكەنىن اڭ­عار­تادى. دەي تۇرساق تا, تاۋ-اعانى باقىتسىز جان دەي المايمىز. «شاكىرتسىز – ۇستاز تۇل» دەمەكشى, تۋعان حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتەتىن قالىڭ شاكىرت تاربيەلەپ, ول شىن با­قىتقا بولەندى. ەسەپسىز ۇشان-تەڭىز ەڭبەگىنىڭ وتەۋى – ارتىندا قالدىرعان مول مۇراسى, جۇرەكتەرىنە نۇر ۇيالاتقان شاكىرتتەرى تۇر­عان­­دا تاۋ-اعانىڭ اتى وشپەك ەمەس, داڭقى اسپانداپ, اسقاقتاي بەرەتىنى حاق. وسى ورايدا, تاۋكەڭدى ايرىقشا قۇرمەت تۇتقان التى الاشقا اتى ءمالىم تاريحشى-عالىم ماناش قوزىباەۆتىڭ تومەندەگى ەستەلىگى شىنايىلىعىمەن قۇندى: «ومىرگە كەلگەن پەندە وزىنە ءتيىستى ءۇش مىندەتتى ورىنداۋى پارىز. بۇل رەتتە تاكەڭ وردا تىگىپ, قارا شاڭى­راق تۇرعىزدى, پەرزەنتتەرىن اياق­تان­دىردى. ول اعاش وسىرمەدى, ەسەسىنە ءجۇز­دەگەن, مىڭداعان شاكىرت تاربيەلەدى. ورىس قىزمەت­كەرلەرىنىڭ «ءبىز گوگولدىڭ شينەلىنەن شىق­تىق» دەيتىنى سياقتى, ەلىمىزدەگى كاسىبي جور­نالشىلىقتىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى وسىنداي ۇلكەن جۇرەك يەسىنە قا­رىز­دار. بۇل كۇنى قازاق ءباسپاسوزىنىڭ تۇت­قا­سىن ۇستاپ جۇرگەن جۋرناليستەردىڭ باسىم كوپ­شىلىگى – تاكەڭنىڭ شاكىرتتەرى. تاكەڭ از عانا ومىرىندە وزىندىك ءىز قالدىردى. ەندەشە, ونىڭ ارۋاعى بۇگىن دە ءبىزدىڭ ارامىزدا, ءبىزدىڭ جادىمىزدا». تاۋەكەڭنىڭ شاكىرتتەرى مىڭداپ سانالادى. ۇستازدىقتى تەك ءبىلىم بەرۋمەن شەكتەسەك, قاتەلەسكەن بولار ەدىك. مۇنى ءبىر عانا قىرى دەسەك, ودان باسقا دا ولشەم تارازىسى بولۋعا ءتيىس قوي. كيىم كيىس, ءجۇرىس-تۇرىس, مىنەز-ق ۇلىق مانەرىمەن, بولمىسىمەن شاكىرت جانىن جاۋلاپ, ونى ادامي ءومىر سۇرۋگە باۋلي الاتىن وقىتۋشى عانا ۇستاز اتانۋعا ابدەن لايىق. ءبىز بىلەتىن اماندوسوۆ سونداي جاندار قاتارىنان بولاتىن. مۇنتازداي تازا كيىمىن قىل تۇسىرمەي كۇ­تىپ كيەتىن, جانى جايساڭ ۇستازعا شاكىرت­تەرى قىزىعا قاراۋشى ەدىك. تۇلا بويىنان تازا­لىق­تىڭ, مەنمەندىكتىڭ ەمەس, تاكاپ­پار­لىق­تىڭ تابى سەزىلەتىن اعايىمىز اياعىن سىل­تىپ باسىپ اۋديتورياعا كىرگەندە, ورتامىزعا ەرەك­شە شۋاق قوسا ەنەتىن. بارلىعىمىز ور­نى­مىزدان ورە تۇرەگەلىپ, ۇستازعا ەرەكشە ىقى­لاسىمىزبەن ءىلتيپات كورسەتىپ جاتا­تىن­بىز. ول اسىقپاي, اۋديتوريانى سىرلى جا­نارىمەن ءبىر شولىپ شىعىپ, سونان كەيىن بارىپ ورنىنا قاراي بەتتەپ, بىزگە وتى­رىڭ­دار دەگەندەي يشارات ەتەتىن. ءار جولى قايتالاناتىن وسى ءبىر ءۇنسىز تىلدەسۋدەن-اق ۇستاز بەن شاكىرت تۇسىنىستىگىنىڭ اسەرلى لەبى ەسىپ تۇراتىن. تاۋاعانىڭ ەرەكشە قاسيەتى شاكىرتتەرىن العاش كورگەننەن-اق ىشكى جان دۇنيەسىن, تا­لانتى مەن تالابىن تاپجىلتپاي تاني­تىن­دىعى ەدى. بۇل تۋما دارىن يەسىنىڭ ەرەكشە قاسيەتى ەكەندىگىنە ەندى كوزىمىز جەتىپ ءجۇر. مىنا جاي ەرىكسىز تاڭ قالدىرماي قويمايدى. تاۋكەڭ ءبىرىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرىنە «جۋر­نا­ليستيكاعا كىرىسپە» دەگەن پاننەن ساباق بەرىپ, سەمەستر سوڭىندا سىناق الاتىن. سون­داعى باعالارى شاكىرت­تەرىنىڭ بولاشاعىن ايقىنداپ قويعان­داي ءدال بەرىلەتىنىنە ءتانتى بولماي كورىڭىز. ول «وتە جاقسى» دەپ جوعارى باعالاعان بالالار – بۇگىندە ەل سەنىمىن اقتاپ جۇرگەن جۋرناليستەر. «تاكەڭ ادامدى قابىلەتىنە, جۇمىس ىستەي بىلۋىنە قاراي باعالايتىن, ونىڭ ەڭ ءبىر جاقسى قاسيەتى – ەشكىمدى الالامايتىن, جەرشىل ەمەس ەدى. تاكەڭنەن كەيىنگى ۇرپاققا قالاتىن ۇلگى بولسا, مىنە, وسى بولۋعا ءتيىس»,– دەگەن ادەبيەتتانۋشى-عالىم شەريازدان ەلەۋكەنوۆ ءسوزىنىڭ جانى بار. ول دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيتىن اكسيوما. تاۋ-اعا مەنىڭ ديپلوم جۇمىسىمنىڭ جەتەكشىسى بولدى. بۇل 1990 جىلدىڭ جازى ەدى. ارادا جەتپىس جىلداي ۋاقىت سالىپ, ارداقتى الاش ازاماتتارىنىڭ بىرىنەن كەيىن ەكىنشىسى اقتالىپ, وشكەنىمىز جانىپ, ولگەنىمىز تىرىلگەندەي مارە-سارە بولىپ جاتقان ۋاقىت. قايتا قۇرۋ, جاريالىلىقتىڭ لەبى ەسىپ, وي ساناداعى ءدۇبىر قوعامدىق قىم-قيعاش وقي­عا­لار­مەن استاسقان تۇس. وسىنىڭ ءبارى تاۋكەڭ سە­كىلدى سىرتقى اسەردى جان دۇنيەسىمەن سەزىنىپ, جۇرەگىنە جاقىن قابىلدايتىن شىعار­ما­شىلىق ادامى ءۇشىن وڭاي سوقپاعانى بەلگىلى. جەتەكشىم جۇرەك سىرقاتىمەن قالالىق كارديولوگيا اۋرۋحاناسىنا جاتىپ قالدى. ديپلوم جۇمىسىمنىڭ تاقىرىبى «ءمىر­جا­قىپ دۋلاتوۆتىڭ جۋرناليستىك قىزمەتى» دەپ بەكىتىلگەن بولاتىن. الاش ارداق­تى­سى­نىڭ قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتى قۇرعان ارنايى كوميسسياسىنىڭ شەشىمىمەن 1989 جىلى 28 ماۋسىمدا تولىق اقتالىپ شىققانى بارشاعا ايان. بىراق, باي شىعار­ما­شى­لىق مۇراسى ءالى زەرتتەلمەك تۇرماق, جي­ناق­تالىپ ۇلگەرمەگەن ەلەڭ-الاڭ كەز-تۇعىن. قول جەتكەن مۇراعات ماتەريالدارىمەن تانى­سىپ, سول كەزدەگى ا.س.پۋشكين اتىنداعى كى­تاپ­حانا مەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى كىتا­پ­حاناسىنىڭ سيرەك قولجازبالار قورىن­دا ساق­تالعان حح عاسىردىڭ باسىنداعى گازەت-جورنال تىگىندىلەرىندەگى جاريالانىمداردى جيناپ, تالداپ, ديپلوم جۇمىسىمدى جازىپ ءبىتىردىم دە, جەتەكشىمە اۋرۋحاناعا اپارىپ بەردىم. بۇل جۇما كۇنى بولاتىن. ول تولىق تانى­سىپ شىعۋعا ءۇش كۇن كەرەگىن ايتىپ, جەتەكشى پىكىرى ءۇشىن دۇيسەنبىدە كەلۋىمدى تاپسىردى. كەلىسكەن ۋاقىتتا اۋرۋحاناداعى تاۋ­كەڭ­نىڭ پالاتاسىنا كىرگەنىمدە, جەتەكشىم مەنى ەرەكشە ىقىلاسپەن جىلى قارسى الدى. «قو­لى­ڭا قالام-قاعاز ال», – دەدى دە, سوسىن شەتتەگى ورىندىق پەن ۇستەلدى نۇسقادى. ءوزى بولمەنى ارى-بەرى كەزىپ, ۇزاق ويلانىپ ءجۇردى دە, ءبىر مەزگىلدە جاز دەگەندەي بەلگى بەردى: «ورتەنگەن قارا ورماندار, – دەپ ءبىر توقتادى دا از-كەم ويلانىپ تۇرىپ, سىڭسىعان ءۇن», – دەپ ءسوزىن جالعادى. بولمەنى تاعى دا ۇنسىزدىك باستى. ول ءوز ويىمەن, مەن ءوز ويىممەن ءاۋ­رەمىن. «اپىرماۋ, ديپلومعا پىكىر دەگەن بۇ­لاي جازىلماۋشى ەدى عوي» دەيمىن ىشتەي قو­بالجىپ. ول ويىمدى وقىپ قويعانداي, ءسوي­لەمدى جالعاستىرا جازۋعا يشارات ەتتى دە, بىلاي دەپ ءىلىپ اكەتتى: «الىپ ۇشقان جۇرەك ءلۇپىلى وسى جاس ستۋدەنتتى تولعانتادى, ويلان­دىرادى. تالاي ارداقتار, تالاي دانىش­پان­دار ورتەنگەن توعايدىڭ قاسىرەتتى ءحالىن كورىپ قايعىرادى, جانىن اۋىرتادى. ءسويتىپ, ورتەنگەن ورماننىڭ شالاعوي جىرتىق جاپى­راعىن قايتا كوكتەۋگە ارەكەت ەتەدى, ۇم­تى­لادى». وسى سوزدەردەن كەيىن ول مەنىڭ ار­قامنان مەيىرلەنە قاعىپ, ۇستاز­دىق ريزالىق سەزىمىن ءبىلدىردى دە, پىكىرىنىڭ قالعان بولىگىن تەزدەتىپ ايتىپ شىقتى. وسى ءسات ماڭگىلىك ەسىمدە ساقتالىپ قالدى. ال «ورتەن­گەن قارا ورماندار, سىڭسىعان ءۇن» حالقى­مىز­دىڭ ۇس­تاز كوڭىلىندە شەر بوپ قاتقان تاعدىر تالايى تاريحىنىڭ وبرازدى كورىنىسى دەپ ۇقتىم. قايرات ساق, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى. _____________________________________________ سۋرەتتە: ت.اماندوسوۆ ء(بىرىنشى قا­تار­­دا وڭنان سولعا قاراي ەكىنشى) ۇستازى م.اۋەزوۆپەن بىرگە.