ەلوردا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردى اسفالتتاۋ جۇمىسى 2020 جىلى تولىقتاي اياقتالادى
استانا قالاسىندا جاڭادان سالىنىپ جاتقان جول وبەكتىلەرىن ارالاۋ بارىسىندا استانا قالالىق جولاۋشىلار كولىگى جانە جول-كولىك ينفراقۇرىلىمى باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى اسحات قاراعويشين ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن 2019 جىلى ەلوردا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ جولدارىنا ءىشىنارا اسفالتتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىن بولسا, 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اسفالت تولىقتاي توسەلەتىندىگىن جەتكىزدى. اتالعان ايماقتاعى تۇرعىنداردىڭ جايلى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن قالاعا قاتىنايتىن جولداردى قالىپقا كەلتىرۋ, جاڭادان جولدار سالۋ قارقىندى جۇرگىزىلۋدە.
– قالا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەر الىس-جاقىندىعىنا قاراماستان اسفالتتالعان جولمەن قامتىلۋى ءتيىس. وتكەن جىلى قالا ماڭىنداعى يلينكا, كوكتال, وڭتۇستىك-شىعىس اۋداندارىندا بارلىعى 145 كوشە سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى, – دەدى ا.قاراعويشين.
جوسپارعا سايكەس بيىل تاعى 50 كوشە سالۋ كوزدەلسە, قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ 15-ءى اياقتالىپ, ال 10 كوشە سالىنۋ ۇستىندە.
– قالا ماڭىنداعى جانە دە ىشىندەگى 150 كوشەنى كەلەر جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تولىقتاي اسفالتتاپ ءبىتىرۋ كەرەك. ورتاشا ەسەپپەن ءبىر كوشەنىڭ ۇزىندىعى – 400 مەتر, ەنى 7 مەتر. ال كوشەنى جوندەۋگە 15 كۇن كەتەدى. ءبىر كوشەنىڭ قۇنى 50 ملن تەڭگە, – دەدى باسقارما باسشىسى.
بۇگىنگى كۇنى جەر ۇيلەر ورنالاسقان اۋداندارداعى جولدارعا اسفالت تولىق توسەلىپ, جول جيەگىنىڭ ەكى جاعىن ينەرتتى ماتەريالدارى مەن نىعايتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. ايتالىق, ۇزىندىعى 400 مەتردەي بولاتىن بوزتورعاي, تايقازان سىندى قىسقا جولدار ەندى باياعىداي شۇرىق-تەسىك ەمەس, كەرىسىنشە تاقتايداي تەگىس, وقتاۋداي ءتۇزۋ. ەلدى مەكەن تۇرعىندارى بولسا, اۋلاعا تاس جول سالىنعالى بەرى قالاعا ءجيى قاتىناۋعا مۇمكىندىك تۋعانىن ايتادى.
بۇعان قوسا №39 كوشە مەن ش.قالداياقوۆ كوشەسىنە دەيىنگى №27 كوشەنىڭ قۇرىلىسى باستالعان. وندا 8 جولاقتى قوزعالىسقا ارنالعان, ۇزىندىعى 5,9 كم بولاتىن جاڭا كوشە قولدانىسقا بەرىلمەك. سونىمەن قاتار بەيسەكوۆا كوشەسىنەن تۇران داڭعىلىنا دەيىن جاڭادان سالىنىپ جاتقان جولدىڭ قۇرىلىسى دا 6 جولاقتى, ۇزىندىعى 3 شاقىرىمداي بولادى. كىشى اينالما جول پايدالانۋعا بەرىلگەن سوڭ تۇران جانە قابانباي باتىر داڭعىلدارىندا كولىك كەپتەلىسى ازايماق. اتالعان داڭعىلدار الداعى بىرەر جىلدا قولدانىسقا بەرىلەدى دەگەن جوسپار بار. سونداي-اق ش.بەيسەكوۆا كوشەسىنەن باستاپ تۇران داڭعىلىنا دەيىنگى ايماقتا سارايشىق كوشەسى جانە بەلارۋس, كورەيا, وزبەكستان, ۋكراينا, رەسەي, ءباا, مالايزيا, قىتاي ەلشىلىكتەرى مەن قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنا قاتىنايتىن ۇزىندىعى 4,425 شاقىرىمدى قۇرايتىن 14 جاڭا كوشەنىڭ قۇرىلىسى قاراستىرىلعان.
ەلوردا اكىمى ءا.يسەكەشەۆتىڭ ايتۋىنشا, قابانباي باتىر داڭعىلى «رامستور» ساۋدا ۇيىنەن باستاپ اۋەجايعا دەيىن ارالىق التىجولاقتى جول بولىپ قايتا سالىنادى. ء«بىز بۇل جۇمىستاردى 2020 جىلعا دەيىن اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى قالا اكىمى.
استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قۇسمان ايتمۇحامەتوۆ اتالعان قۇرىلىس جوباسى بويىنشا قاۋلى دايىندالىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
سونىمەن قاتار قالا باسشىسى تاۋەلسىزدىك سارايىنان جاڭا «نۇرلى جول» ۆوكزالىنا دەيىن جاڭا «مىڭجىلدىق» اللەياسى قۇرىلىسىنىڭ باستالعانىن اتاپ ءوتتى. وسى ايماقتا الداعى 5 جىل كولەمىندە جاڭا قالاشىق تۇرعىزىلادى دەپ جوسپارلانعان. ودان بولەك, قالانىڭ باستى كولىك اعىنى وتەتىن ماڭگىلىك ەل, تۇران, قابانباي باتىر داڭعىلدارىنان «قازاۆتوجول» ۇك» اق كومەگىمەن ۇلكەن جانە كىشى اينالما جولدار سالۋ قولعا الىنعان. اتالعان جوبالاردىڭ بارلىعى الداعى ەكى جىلدا تولىقتاي اياقتالادى دەگەن جوسپار بار.
«اقىلدى» باعدارشامدار
وسىدان ەكى اي بۇرىن رەسپۋبليكا داڭعىلىندا پيلوتتىق جوبا رەتىندە تىرەك ارقىلى ۆيزۋالدى جارىق بەرەتىن باعدارشام ورناتىلعان بولاتىن. اتالعان باعدارشامدار ماسكەۋ, كيەۆ, دۋباي سەكىلدى الەمنىڭ باسقا دا ءىرى قالالارىندا قولدانىستا بار. ەندى وسىنداي ەرەكشە باعدارشامدار استانادا ورناتىلىپ وتىر.
استانا قالاسىنىڭ جولاۋشىلار كولىگى جانە جول-كولىك ينفراقۇرىلىمى باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى ا.قاراعويشيننىڭ ايتۋىنشا, اتالعان باعدارشامدار ءتيىستى سىناقتاردىڭ بارلىعىنان وتكەن.
̶ ءتبىز ءۇشىن باعدارشامداردىڭ باستى ماڭىزى – قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ. اتالعان باعدارشامنىڭ ەرەكشەلىگى كۇندىز دە, تۇندە دە الىستان كورىنەتىن جارىق ديودتارى جانىپ تۇرادى, ونى بايقاماۋ مۇمكىن ەمەس. ەڭ باستىسى, جول اپاتتارىن ازايتادى. ءوز كەزەگىندە جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ دە ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋى قاراستىرىلعان, – دەدى ا.قاراعويشين. ونىڭ ايتۋىنشا, قالا بويىنشا جول-كولىك وقيعاسى ءجيى بولاتىن قاۋىپتى ايماقتارعا تاعى دا 11 باعدارشام ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار باسقارما باسشىسى رەسپۋبليكا داڭعىلىنا ورناتىلعان ەرەكشە باعدارشامدى سىناقتان وتكىزۋ كەزىندە اتالعان ايماقتا بىردە-ءبىر جول-كولىك ەرەجەسىن بۇزۋ وقيعاسى تىركەلمەگەنىن ايتادى. بۇعان قوسا, ەرەكشە باعدارشامنىڭ كادىمگى باعدارشامنان قىمباتىراق بولعانىمەن, ءتيىمدى ەكەنىن دە تىلگە تيەك ەتتى.
استانانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ ارتۋىنا ونداعى حالىق سانىنىڭ جىلدان-جىلعا ەسەلەنە ءتۇسۋى سەبەپ. بۇل رەتتە قالاداعى ىشكى-سىرتقى قوزعالىستىڭ دا كۇردەلەنە تۇسەرى انىق. ماماندار باس قالاداعى تۇرعىندار سانى 2 ملن-عا جەتكەن جاعدايدا ونداعى كولىك قوزعالىسىن رەتتەپ, الدىن الا قامدانۋدا. ەڭ الدىمەن, قالاداعى كەپتەلىستىڭ الدىن الۋ, جول-كولىك وقيعالارىندا تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باستى نازاردا بولماق. استانانىڭ بۇگىنگى, ەرتەڭگى كەلبەتى, قۇرىلىستار اياقتالعان كەزدەگى جول قاتىناستارىنىڭ جۇيەلى رەتتەلۋى دە وڭ شەشىم تابۋدا. ول ءۇشىن قالا بويىنشا ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسى (ITS) ىسكە قوسىلعان.
– «استانا LRT» جشس 2014 جىلى ITS جوباسىن قولدانىسقا ەنگىزدى. ول سارىارقا, تۇران, سارايشىق, قوناەۆ, دوستىق جانە سىعاناق كوشەسىندەگى 42 رەتتەلەتىن جول قيىلىسىن اۆتوماتتى باسقارۋدى قامتيدى. ITS جۇيەسى ىسكە قوسىلعالى بەرى كولىك اعىندارىن باسقارۋداعى تيىمدىلىگىن كورىپ وتىرمىز, – دەدى «استانا LRT» جشس باسقارما توراعاسى بەكمىرزا قايىرگەلدى ۇلى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا 114 باعدارشام وبەكتىسىن قامتيتىن ITS جوباسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن ىسكە قوسۋعا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسىنە بارلىعى 402 رەتتەلەتىن جول قيىلىسىن قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونىمەن بىرگە قالانىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن بىرىڭعاي باسقارۋعا ارنالعان ترافيكتى باسقارۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, وندا بۇگىنگى قالاداعى داڭعىلداردان باستاپ, جولاقتارعا دەيىنگى قوزعالىستار ونلاين رەجىمدە باقىلانادى.
iKomek ورتالىعىنىڭ كومەگى كوپ
الىپ شاھار ەلورداداعى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, ءتۇيىنى كۇرمەۋلى سان تۇيتكىلدىڭ شەشىمىن تابۋ, قالا تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ سىندى ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشىپ وتىراتىن iKomek ورتالىعى 6 باعىت بويىنشا جۇمىس جاساپ, 28 سالا بويىنشا قىزمەت كورسەتەدى. iKomek ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى جاننات دۋبيروۆانىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ورتالىق 24 ساعات بويى استانا تۇرعىندارىنىڭ بارلىق سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرەتىن امبەباپ كومەكشىگە اينالعان. ورتالىق قالاداعى بارلىق سالانى قامتاماسىز ەتەتىن قىزمەت بويىنشا كەڭەس بەرەدى, تۇرعىنداردىڭ ارىز-شاعىمدارىن قابىلدايدى, ءتىپتى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى كەلىپ تۇسكەن شاعىمداردىڭ وڭ شەشىم تابۋىن قامتاماسىز ەتەدى. iKomek ورتالىعى بەلگىلى ءبىر ماسەلەمەن قوڭىراۋ شالعان قالا تۇرعىنىنا 16 سەكۋند ىشىندە جاۋاپ بەرىپ, الەۋمەتتىك جەلى بويىنشا 10 مينۋتتا كوتەرىلگەن ماسەلەنىڭ اق-قاراسىن انىقتاۋعا, 7 كۇن ىشىندە شاعىمداردى قاراپ, جاۋاپ ۇسىنۋعا ماشىقتانعان.
– ءبىزدىڭ iKomek ورتالىعىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ كاتالوگىندە وپەراتورلار ءبىرىنشى حابارلاسقان ساتتەن-اق جاۋاپ بەرەتىن 770-تەن استام قىزمەت ءتۇرى بار, – دەدى ورتالىق جەتەكشىسى. ورتالىق تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە دە ەلەۋلى جۇمىستار اتقارۋدا. ونىڭ ناتيجەسى دە جامان ەمەس. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل جول-كولىك وقيعاسى بويىنشا قايتىس بولعانداردىڭ سانى 35 پايىزعا تومەندەدى. ال استانا قالاسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى كەلتىرگەن مالىمەت بويىنشا iKomek ورتالىعى ارقىلى قالاداعى 524 قىلمىستىڭ بەتى اشىلىپ, سونىڭ ىشىندە كىسى ءولىمى بويىنشا – 4, قاراقشىلىق بويىنشا – 2, توناۋ – 29 جانە ۇرلىق بويىنشا 236 قىلمىس انىقتالعان. بۇدان بولەك ورتالىق اياسىندا ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ پىكىرلەرى جينالىپ, كەلىپ تۇسكەن ارىز-شاعىمدار ساراپتالىپ, قالا اكىمدىگىنە جەتكىزۋ ارقىلى تۋىنداعان ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارى قاراستىرىلىپ وتىر.
ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
