«...سايراتتىڭ قۇمبىل قۇس تىلدە,
جانىمنىڭ جاز اعىستارىن.
تىلەگىم سەنىڭ ۇستىڭدە
كىندىك جۇرت – قازاقستانىم!» – دەپ جىرلاعان اقىن تۇرمەنىڭ دە ءدامىن تاتىپتى, اۋرۋحانا توسەگىنە دە تاڭىلىپتى. اقىن قادىر مىرزا ءالى 1979 جىلى-اق «ساعات ابدۋعاليەۆتەرگە قىزمەت ەتۋ – تۇبىندە ادەبيەتكە قىزمەت ەتۋ بولىپ شىعادى» دەپ باعالاعانىمەن, اقىننىڭ تۇڭعىش جيناعى 1992 جىلى عانا ورال وبلىسىنداعى چاپاەۆ اۋداندىق گازەت باسپاحاناسىنان, ساپ-سارى قاعازعا باسىلىپ شىعىپتى. ونى قۇراستىرعان – ساعاتتىڭ جيەنى گۇلنار جۇمابەكوۆا بولاتىن.
ايتپاقشى ساعات اقىن تۋرالى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وقۋشىلارى جاقسى ءبىلۋى ءتيىس: گازەت تىلشىلەرى سۇلەيمەن مامەت پەن تەمىر قۇسايىننىڭ «اقىن دا الاقۇيىن كاميكادزە» اتتى ماقالاسى باس باسىلىمنىڭ 2006 جىلعى 27 قىركۇيەكتەگى №228-231 (24484) سانىندا جاريالانعان ەدى.
«ساعات, اسىلى, كەيبىرەۋلەردەي جان-جاعىنا ساقتىقپەن قاراپ, تىرشىلىكتىڭ وي-شۇڭقىرىنان اينالىپ ءوتىپ, قارسى كەلگەن قيىندىق پەن قىرسىقتان ءوزىن-ءوزى قورعاۋعا ءازىر ەمەس-ءتى. ولاي بولىپ تۋماعان, ونداي تاربيە الماعان. كەرىسىنشە, ءنوپىر جاۋدىڭ ورتاسىنا ساۋىتسىز جارىپ كىرگەن ساربازداي ەدى. قۋلىق-سۇمدىعى جوق, باقاي ەسەپتى بىلمەيتىن, ءوزى اقكوڭىل, اۋجار, اقجارقىن, ارلى بولعاسىن, وزگەلەر دە سونداي بولۋعا ءتيىس دەپ ويلاسا كەرەك. سوسىن دا بولار, وندا وزگەلەردىڭ سوزىنەن, وسەك-اياڭىنان ءوزىن-ءوزى قورعايتىن يممۋنيتەت جوق ەدى. سونىمەن دە ول ومىردەن كوپ تاياق جەدى. ونىڭ قاي ولەڭىنەن دە وسىدان كورگەن تەپەرىشى تايعا تاڭبا باسقانداي سايراپ, كورىنىپ تۇرادى» دەپ جازدى ول تۋرالى زامانداسى, ورالدىق اقىن جانعالي نابيۋللين.
ساعاتتى العاش جوقتاپ, تۇڭعىش جيناعىن شىعارعان – گۇلنار جۇمابەكوۆا دەسەك, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ىزدەۋ سالىپ, 2008 جىلى «ارىس» باسپاسىنان «جۇرەگىمە جۇگى ءتۇستى جاھاننىڭ» اتتى تۇڭعىش تولىققاندى جيناعىن قۇراستىرعان – بارد اقىن تابىلدى دوسىموۆ بولاتىن. ساعات ابدۋعاليەۆتىڭ 60 جىلدىعىنا وراي ءتۇرلى شارالار ۇيىمداستىرىپ, اقىننىڭ تۋعان جەرى – تايپاق اۋىلىندا جەرگىلىكتى اقىن ساعىنتاي بيسەنعاليەۆ پەن كاسىپكەر مۇحتار ساپارعاليەۆپەن بىرگە ەسكەرتكىش تاقتا ورناتقان دا سول.
ءبىر وكىنىشتىسى, ساعات ابدۋعاليەۆكە تايپاقتا ورناتىلعان سول بەلگى كوپ تۇرمادى. ورال-اتىراۋ كۇرە جولىنىڭ بويىندا, اقىن زيراتىنىڭ تۇسىندا قويىلعان شاعىن گرانيت تاقتانى الدەكىمدەر اۋەلى سىندىرىپ, كەيىن مۇلدەم ورنىنان ج ۇلىپ تاستادى. ءتىپتى اقىننىڭ زيراتى باسىنداعى بەلگى دە بىرنەشە رەت ب ۇلىنگەن. تايپاقتاعى بۇل ۆانداليزم تۋرالى ءباسپاسوز بەتىندە دابىل قاققانىمىزبەن, ەش ناتيجە بولمادى, كىنالىلەر تابىلمادى...
بيىل ساعات ابدۋعاليەۆتىڭ تۋعانىنا 70 جىل تولدى. جىل باسىنان بەرى اقجايىق اۋدانى اكىمدىگى مەن قادىر مىرزا ءالى اتىنداعى مادەنيەت جانە ونەر ورتالىعى ۇيىتقى بولىپ, اقىننىڭ مەرەيتويىنا وراي ايماقتىق-رەسپۋبليكالىق ءمۇشايرا جاريالادى. ءمۇشايرا قورىتىندىسى تايپاق اۋىلىندا قورىتىندىلانىپ, اۋىلداعى ساياباقتا ساعات ابدۋعاليەۆكە بيۋست ورناتىلدى.
وسى شاراعا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, استاناداعى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, بەلگىلى اقىن جانات اسكەربەكقىزى ارنايى كەلدى.
– ستۋدەنت كەزىمىزدە ساعاتتىڭ اۋداندىق باسپاحانادان شىققان شاعىن جيناعى الدەقالاي الماتىعا دا جەتىپتى. تالاسىپ, ءبىر-بىرىمىزدەن ۇرلاپ الىپ وقۋشى ەدىك, – دەپ ەسكە الادى جانات اسكەربەكقىزى.
«كىندىك جۇرت – قازاقستانىم» اتتى جىر ءمۇشايراسىنا ماڭعىستاۋ, اقتوبە, اتىراۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارىنان 28 ۇمىتكەر قاتىسقان ەكەن. جىر دوداسىنىڭ باس بايگەسىنە جاس اقىن مارلەن عيلىمحان يە بولدى. ورالدىق اقىن امانگەلدى شاحين – ءى ورىنعا, اتىراۋلىق اسىلاي نيازباەۆا – ءىى, ماڭعىستاۋلىق جۇماگۇل مۇرسالوۆا ءىىى ورىنعا لايىق دەپ تانىلدى. ماڭعىستاۋلىق التىنبەك اليباەۆ, ورالدىق ادىلەت ورىنباساروۆ, نازگۇل كارىموۆا, بەكبولات قالەنوۆتەر ارنايى سىيلىقپەن ماراپاتتالدى.
ساعات اقىننىڭ تايپاقتاعى ەسكەرتكىشى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ, كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋىمەن تۇرعىزىلعان ەدى. وسى شاراعا مۇرىندىق بولعان اۋىل اكىمى بولات شالەنوۆتەن بۇل ەسكەرتكىشتىڭ دە الدىڭعى بەلگىنىڭ كۇيىن كەشىپ, ءب ۇلىنىپ قالماۋىن سۇرادىق.
«لەبىز» دەگەن ولەڭىندە ساعات اقىن بىلاي دەگەن ەكەن:
ايقىندالار كىمدەر جابى, كىم تارلان,
بولمىسىنان پەندە بولماس بۇلتارعان.
جۇگىرەمىن ءبىر قۇماردى قۋالاپ,
جەتكىزبەيدى تىرلىكتەگى تۇلكى-ارمان.
قاناتتارى قاتايماعان قىر قۇسىن,
تورابىندا توسىپ تالاي تۇردى سىن.
تاڭ الدىندا داۋىسىمدى ەستىمەي,
جەر بەتىندە مەنى جوق دەپ ءجۇرمىسىڭ؟
جانتىق بولىپ جورعالاماي جۇرت الدىن,
جالعىز جۇرەك ىزگىلىككە ىڭكار مىڭ.
كەلەشەگىڭ كوكجيەگىڭ الدا دەپ,
تۇياعىنان وت شاشادى تۇلپار-كۇن.
مايموڭكەلەپ تالايلاردى مايدا ءتىل,
پاراقوردىڭ كومەيىندە پايدا تۇر.
جارامساقتار جەك كورەدى جاۋ ساناپ,
جولداستارعا اتانبادىق «اي, كاپىر».
كۇندەستىك قوي قازاقتاعى كۇشتى ىندەت,
ىبىلىستەر ءتابالايدى «ىشتىڭ» دەپ.
كوڭىلىنەن شىعا بىلگەن جىگىتكە ەل,
كوكتەمدەردەن ۇشىرادى قۇس-قۇرمەت.
بورانداردا ىزدەستىرمەي بىر ىقتىن,
قاجەتىندە قارا تاستى ۇگىتتىم.
جالعىز ۇلى اتانسام دا اكەنىڭ,
جالپاق ەلگە بورىشى مول جىگىتپىن.
و, تىرشىلىك, جانارداعى جارىق كۇن,
جارىق كۇننەن جاراعانشا مان ۇقتىم:
اتا-انانىڭ بۇيرەگىندە بۇلك ەتپەي,
جۇرەگىندە قالۋ كەرەك حالىقتىڭ!
شىن مانىندە شىنايى جىرلارىمەن حالىقتىڭ جۇرەگىندە قالعان اقىنعا ارنالىپ تۋعان جەرىندە وسىنداي قۇرمەت كورسەتىلدى. ۇزاعىنان بولسىن دەيىك.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى
