ۇدايى قوزعالىستار مەن وزگەرىستەرگە تولى الەمدە تۇرلەنبەي جاتقان سالا جوق شىعار. سونىڭ ءبىرى مەديتسينا دەسەك, وزگەرىستەردىڭ اۋقىمدى بولىگى مەدبيكەلەر جۇمىسىنا دا قاتىستى. مەديتسينادا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ اياسى كەڭىپ, كوبىرەك قاراجات جۇمسالاتىن بولعاندىقتان سول باياعى سارىنمەن جۇرە بەرۋدىڭ ءتيىمدى ەمەستىگى دە انىق بايقالدى. قىمبات ەم-شارالاردى قاجەت ەتەتىن دەرتپەن كۇرەستەن گورى ونىڭ الدىن الۋ شىنىمەن باس قاتىراتىن ماسەلەگە اينالدى. مىنە, وسى ستراتەگيالىق تۇرعىدان ماڭىزدى ىستە مەدبيكەلەردى دۇرىس دايىنداۋ, وقىتۋ, ەڭبەكتەرىن باعالاۋ, سوعان سايكەس جالاقى بەلگىلەۋ قاجەتتىگى دە العا شىعىپ وتىر.
جالپى, بۇگىندە مەيىرگەر اتانىپ جۇرگەن ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاريحىن ىزدەسەك, 1831 جىلى دۋبليندە كاتوليكتىك موناح ايەل كەترين ەليزابەت ماكولي قۇرعان كونگرەگاتسياعا بارىپ تىرەلەدى. ال فلورەنتسيادا تۋىپ, سول قالانىڭ قۇرمەتىنە ەسىمى قويىلعان فلورەنس نايتينگەيل قىرىم سوعىسىندا جارالى جاۋىنگەرلەرگە كورسەتكەن كومەگىمەن ۇلتتىق قاھارمان دەڭگەيىنە دەيىن كوتەرىلدى. 1912 جىلى حالىقارالىق قىزىل كرەست جانە قىزىل جارتى اي قوعامى فلورەنس نايتينگەيل دۇنيەگە كەلگەن 12 مامىردى مەيىرگەرلەر كۇنى دەپ بەلگىلەدى.
قازىرگى كەزدە ورتا بۋىنداعى قىزمەتكەرلەردى دايارلاۋ رەفورماسى قولعا الىندى دەسە بولادى. وسىلايشا, بۇگىندە فين ۇلگىسى بويىنشا ەلىمىزدە 308 مەيىرگەرلىك ءىس مامانى قولدانبالى باكالاۆر دارەجەسىن يەلەنىپ شىقتى. ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءلاززات اقتاەۆانىڭ ايتۋىنشا, يۋنيسەف پەن فينليانديالىق كەڭەسشىلەردىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعان قاناتقاقتى جوباعا 7 وڭىردەگى 7 جوعارى كوللەدج جانە 29 ۇيىم ەندى. اتالعان جوبا ەمحانالاردا جالعاسىن تاپپاق. بۇل رەتتە الدىمەن مەيىرگەرلىك ءىس بويىنشا قولدانبالى باكالاۆر يەلەرىنە قانداي مىندەتتەر جۇكتەلەدى دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەگەن ءجون. ەگەر بۇرىن جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ, دارىگەر اتانعان جان بارلىق ناۋقاستى بىردەي قاراي بەرەتىن بولسا, قازىر ولاردىڭ ىشىنەن دە تولىپ جاتقان ماماندىقتار ءبولىنىپ شىقتى. بارلىق جەردە مۇنداي بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەيتىنى ايان. ولاردىڭ دەنى ۇلكەن قالالاردا قالعاندىقتان, اۋىلدى جەرلەردە جەكە ءبىر ورگاندى قارايتىن مامان تاپشىلىعى ايقىن سەزىلەدى.
الەم بويىنشا ساۋىقتىرۋدى جۇرگىزۋدەگى جوعارى بىلىكتى ماماندار ورنىن وسى قولدانبالى باكالاۆريات دەڭگەيىندە دايىندالعان جاڭا كوزقاراستاعى, جاڭا تۇرپاتتاعى مەيىرگەرلەر تولتىرماق. ولار ناۋقاستى كۇتىپ, ەم-شارالاردى جۇرگىزۋدە وزدەرى دەربەس شەشىم قابىلداي الاتىنداي جوعارى بىلىكتى مامانداردىڭ بىلىكتى كومەكشىلەرى ساناتىدا ەڭبەك ەتپەك. شەتەلدەردە مۇنداي مەيىرگەرلەر ارنايى تىركەلەدى جانە مۇنداي ەسەپتەگى مەيىرگەر بولۋدىڭ دارەجەسى دە جوعارى. ولار ادەتتەگى دارىگەر نۇسقاۋلىعىن ورىندايتىن قاراپايىم مەدبيكەدەن ەكى ەسە كوپ تابىس تابادى. ويتكەنى ليتسەنزيا الۋ ءۇشىن دارىگەرلەر ءتارىزدى سىناق تاپسىرىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە ليتسەنزيالى مامان مەيىرگەر اتانادى. سوندىقتان دا وتاندىق مەديتسينادا وسىنداي دارەجەدەگى مامان مەيىرگەر دايارلاۋدىڭ ماڭىزى زور.
بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا 132 مىڭنان استام مەيىرگەر جۇمىس ىستەيدى. ال 40 پايىزىن فين ارىپتەستەر ءتارىزدى الداعى 20 جىل ىشىندە جوعارىداعىداي دەڭگەيگە جەتكىزەمىز دەسەك, 2040 جىلدارى اكادەميالىق قولدانبالى باكالاۆر مەيىرگەرى ماماندىعىن 60 مىڭعا تاياۋ ادام يەلەنىپ شىعۋى كەرەك ەكەن. قازىر مەيىرگەرلەر ەلىمىزدە 25 مەملەكەتتىك جانە 55 جەكە كوللەدجدە دايارلانادى. اتالعان وقۋ ورىندارىندا جىل سايىن 70 مىڭعا جۋىق مامان ءبىلىم الادى جانە 20 مىڭنان استام تۇلەك مەيىربيكە ماماندىعىن الىپ شىعۋدا. جاڭا دارەجەدەگى مەيىرگەرلەر ءۇشىن كوبىرەك جالاقى تاعايىنداۋ جانە قىزمەتتەرىن ناقتىلاۋدا اتقارىلار جۇمىس اۋقىمدى. رەفورمانىڭ حالىققا قولايلى تۇستارىن ايتا كەلگەندە, ماماندار مىناداي ويلارىمەن بولىسەدى. ماسەلەن, قازىرگى دارىگەرلەر وزدەرى اتقاراتىن جۇمىستاردىڭ 25 پايىزىن باكالاۆر دارەجەلى مەيىرگەرگە جۇكتەيدى. ءسويتىپ ۋچاسكەلىك دارىگەر جۇمىسى 50 پايىزعا دەيىن جەڭىلدەپ, پاتسيەنتتەرگە كوبىرەك كوڭىل بولەتىن جاعداي تۋادى. ەسەسىنە, باكالاۆر مەيىرگەر قازىرگىدەي تولىپ جاتقان ستاتتالون تولتىرۋ, باسقا دا جۇمىستاردى كىشى مەيىرگەرلەرگە تاپسىرىپ, وزدەرى سوزىلمالى اۋرۋ تۇرلەرىمەن ناۋقاستاناتىن ادامداردىڭ كۋراتورلارى قىزمەتىن اتقارادى. سونداي-اق ساۋىقتىرۋ جۇمىستارىمەن قاتار پاتسيەنتتەردىڭ دەنساۋلىعىنا مونيتورينگ جۇرگىزىپ, اعارتۋ جۇمىستارىمەن دە اينالىساتىن بولادى. الەمدىك مەديتسينا وسى مودەلدىڭ حالىققا نەعۇرلىم ءتيىمدى بولاتىنىن دالەلدەدى. بولاشاقتا تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرامىز دەپ ماقسات قويساق, وسى جولدى تاڭداۋعا ءتيىسپىز. اسىرەسە سوزىلمالى دەرتى بار پاتسيەنتتەرمەن جۇمىستا جالعىز دارىگەر ەمەس, دارىگەر+مەيىرگەر جۇيەسى تيىمدىلىگىن كورسەتتى. ەندەشە وسى جۇيەنى نەگە دامىتپاسقا, سوندا ديارەيا, تۇماۋ, جەڭىل-جەلپى ينفەكتسيا سياقتى اۋرۋلاردى ەمدەۋ, جۇرگىزۋ ءىسىن باكالاۆر مەيىرگەر قولعا الا الادى. بۇل دارىگەردىڭ اۋىر دەرتتەرگە كوبىرەك ۋاقىت بولۋىنە جاعداي تۋعىزادى. مۇنىڭ ءبارى حالىققا پايدالى بولار ەدى, دەيدى ماماندار.
ونىڭ ۇستىنە «بارلىق مەيىرگەرلەردى ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا ىنتالاندىرۋ قاجەت. ءبىلىمىن, قابىلەتتەرىن شىڭداعان بىلىكتى ماماندارعا لايىقتى ەڭبەكاقى بەرىلۋدە مەيىرگەردىڭ ۇلەسى اقشالىق ەكۆيۆالەنتتە ەسەپتەلىپ, مەيىرگەر قانشا ۋاقىت جۇمىس ىستەدى, مەديتسينالىق ۇيىمعا قانشا تابىس ءتۇسىردى, سول شامادا ەڭبەكاقى بەرىلۋى ءتيىس. سوندىقتان قاناتقاقتى جوباعا ەنگەن 29 مەديتسينالىق ۇيىمدا بۇل ۇسىنىستى قولعا العان ءجون. وسى ورايدا ىنتالاندىرۋعا اۋىل مەيىرگەرلەرىن كوبىرەك تارتۋ قاجەت. سەبەبى قالا مەيىرگەرلەرىنىڭ قىزمەتى شەكتەۋلى, ال اۋىلداعى مەيىرگەلەر ءوز مىندەتتەمەلەرىنەن بولەك شەشىم قابىلدايدى. سونداي-اق ءبىلىمى مەن قابىلەتى, كوشباسشىلىق قاسيەتتەرى بار مەيىرگەر مامانداردىڭ قوسىمشا ءبىلىم الۋى ءۇشىن شەت مەملەكەتتەرگە تاجىريبە الماسۋعا جىبەرىپ وتىراتىن بولامىز», دەيدى ءلاززات اقتاەۆا.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
