قازاقستان • 13 ماۋسىم, 2018

ساحنانى جالاڭاشتانۋدان قالاي قورعايمىز؟

460 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىر الەۋمەتتىك جەلىلەردى, سايتتاردى, ارتىستەردىڭ جەكە پاراقشالارىن اشىپ قاراڭىز, شالقاڭىزدان تۇسە جازدايسىز. ار-ۇياتتان جۇرداي تانىمال جۇلدىزدارىمىزدىڭ اشىق-شاشىق سۋرەتتەرى بيتتەي ءورىپ ءجۇر. مىنە, ايگىلى ءانشىمىز ايدانا مەدەنوۆانىڭ اراب امىرلىكتەرىندەگى بال كۇندەرى. انە, ماقپال يسابەكوۆانىڭ شەتەلدەگى شاتتىققا تولى ساتتەرى. ەركە ەسماحان, كامشات جولدىباەۆانىڭ جارق-جۇرق ەتكەن «عاجاپ» سۋرەتتەرىنە قاراپ, ءتىپ­تى, «سۇيسىنەسىز». «قالاۋلىم» باع­دار­­لاماسىندا قوناقتا بولعان وسى كامشات جولدىباەۆانىڭ ەكى قىزبەن بىرگە بيلەگەنىن كورىپ, ءتىپتى تاڭ-تاماشا قالدىق. ال «دجەيران» توبىنىڭ ءانشىسى التىناي جولدىباەۆانىڭ ء«ستيلى» تىپتەن بولەك. «كەشيۋ» توبى دا ساحناعا جارتىلاي جالاڭاش شىق­قان­­دى حوش كورەتىن سىڭايلى. ءبىر تامساندىرارى, ء«مىنسىز مۇسىندەرىمەن» جۇرتتى قىزىقتىرىپ قويعىسى كەلەتىندەر قاتارى تىپتەن كوپ. 

ساحنانى جالاڭاشتانۋدان قالاي قورعايمىز؟

مۇنى ايتاسىز, كيەلى ساحناعا اشىق-شاشىق شىعاتىن كەي­بىر انشى­لە­رىمىزدى كورگەندە كىرەر­گە جەر تاپپاي قينالامىز. «31 كانال» اتالاتىن تەلەارنا ارتىس­تەردىڭ جات­قان-تۇرعانىنان باستاپ, نە ءىشىپ, نە جەيتىنىنە دەيىن تاپتىشتەپ, تەرمە­لەپ كورسەتۋدەن جالىقپاي كەلەدى. بۇ­دان باسقا دا ارنالار قالىسپايدى. كەيدە ويلايمىن: ونەر يەلەرى وزدەرىن جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ ءۇشىن ولارعا اقى تولەيدى مە ەكەن دەپ. ايتپەسە, انشى­لەر­دىڭ وتباسى, وشاق قاسىنداعى ءومىرى كىمگە ءدارى بولىپتى؟ قانداي باسپانا العانى نەمەسە سالعانى, قانداي كولىكپەن جۇرەتىنى, قانداي كيىم كيەتىنى, ىسساپارلارعا قانداي كولىكتەرمەن بارا­تىنى, قانداي قوناقۇيلەرگە تۇسە­تىنى, نە ىشەتىنى, كىمدەرمەن بايلا­نىس جاسايتىنى, قوناققا كىمدەردى شا­قى­راتىنى, بالاسىنىڭ بەسىك تويىن قالاي وتكىزگەنى, بالاسىنا كىمنىڭ ات قويىپ بەر­گەنى, بالاسىن سۇندەتكە وتىر­عىز­عانى, پەرزەنتحاناداعى كەلىن­شە­گى مەن بالاسىن قانداي سالتاناتپەن الىپ شىققانى, ىڭعايسىزداۋ بولسا دا ايتايىق, ەستىگەندە بەت تۇگىلى بەزەۋ ۇيالادى. قۇدايىم-اي, تۇگىن قالدىرماي كور­سەتكەندە, «مىناداي سىي-قۇرمەتتى پات­شالار مەن حاندار, امىرشىلەر, كورو­لدەر, پرەزيدەنتتەر, كانتسلەرلەر دە باستارىنان وتكەرمەگەن شىعار» دەپ ەرىكسىز ويلاناسىز. ولاردى الاقانعا سالىپ, باستارىنان قۇس ۇشىرماي ماپەلەگەنىمىز سونشالىق, تورەعالي ءتورالى دەگەنى تىزگىننەن شىعىپ كەتكەنى بىلاي تۇرسىن, ءوزىنىڭ كونتسەرتىنە كەلگەن داپ-دارداي ادامعا اۋىزىنا كەلگەنىن ايتىپ, شاتىپ-پۇتتى. ارادا شامالى ۋاقىت وتپەي-اق بۇل باتىر اتاسىنداي كىسىدەن كەشىرىم سۇراعان بولىپ, كيەلى ساحنانىڭ تورىنە قايتا شىق­تى. بۇگىندە جەر-جەردى ارالاپ, كون­تسەرتتەرىن بەرىپ ءجۇر. وعان ەشكىم ەش­تەڭە دەمەيدى. وعان نە ىستەسە دە ءبارى جا­راساتىن سياقتى. 

وسىندايدا كەشەگى ءبىرجان سال, اقان سەرى, ەستاي, ءمادي, امىرە, بالۋان شولاق, كەنەن,تاعى باسقالارى ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. ودان بەرىدە كۇلاش, روزا, عاريفوللا, راشيت, ءمۇسىلىم, جانىبەك, قازىر ورتامىزدا جۇرگەن قاي­رات بايبوسىنوۆ, الىبەك دىنىشەۆ, روزا رىمباەۆا, ماقپال ءجۇنىسوۆا, ايگۇل قوسانوۆا, تاعى باسقالارى ءان الەمىن­دە بۇل­بۇلداي سايراپ, قىرانداي قالىق­تا­عانىمەن, كەيبىر اي باتپاي جاتىپ جارقىرايتىن «جۇلدىزدارداي» وعاش قىلىق تانىتقاندارىن ەستىمەپپىز.

ايتپاعىمىز بۇل ەمەس ەدى. جال­پى, قازاقتىڭ كيەلى ساحناسىن ۇيات­سىز­­داردان قالاي قورعاۋعا بولادى؟ تەلە­ارنالارداعى ماسقا­را­لىققا قا­شان تىيىم جاسالادى؟ بۇگىن­دە قازاق قوعامى الدىنداعى كۇرمەۋى قيىن سۇراقتاردىڭ ءبىرى وسى سياقتى. سالالىق مينيس­ترلىكتەر باسشىلارىنىڭ بۇل ورايدا نە ويلاعاندارى بار؟

ۇلى دالانىڭ زاڭدارى بويىنشا ۇلاعاتتى ۇلاندارعا, قىلىقتى قىزدارعا سالىنعان تىيىمدار مەن توقتامدار بار. سونىڭ ىشىندە «قىزعا قىرىق ۇيدەن تىيىم, قالا بەرسە قارا كۇڭنەن تىيىم» دەگەن ءتامسىلدىڭ ءمانى تەرەڭدە. ال ەندى ء«بىز قىزداۋرەننەن وتكەنبىز, نە ىستەسەك تە جاراسا بەرەدى» دەپ ويلايتىندار مىقتاپ قاتەلەسەدى. «ايەل بۇزىلسا, الەم بۇزىلادى» دە­گەن­­دى دانالار تەككە ايتپاعان. ەسەر ەركەك­تەرگە دە ەسكەرتۋ جاسايتىن كەز جەت­تى. ءتۇبى مۇنىڭ سوڭى جاقسىلىققا اكە­لىپ سوقتىرماسى انىق.

ساحنا – كيەلى ورىن. ال كيەلى اتاۋ­لىمەن ويناۋعا بولمايتىنىن ەسى دۇرىس ادام جاقسى بىلەدى. جۇرت ال­دىنا جارتىلاي جالاڭاش شىعىپ, ءوزىڭ­نىڭ قادىرىڭدى كەتىرىپ قانا قويماي, ساح­نانىڭ قۇتىن قاشىراسىڭ. ونەر ادام­دارى قانشا دەگەنمەن ەلدىڭ كوز ا­لدىندا جۇرەدى. جاستار, كيەلى ونەر­دى سۇيەتىندەر سولارعا ەلىكتەپ وس­ە­دى. ونەر ادامدارىنىڭ بارلىعى جۋر­نالدىڭ ءبىرىنشى بەتىنە جالاڭاش سۋرەتى شىققانىن ماقتانىش كورەتىن رەسەيدەگى «تنت» تەلەارناسىنىڭ جۇر­گىزۋشىسى انفيسا چەحوۆا ەمەس. قازاقتىڭ مەنتاليتەتى بولەك ءداستۇرى باسقا. ەندەشە تىم ەركىنسىپ, ويىما كەل­گ­ەنىن ىستەيتىن ونەر يەلەرىنە ءبىر توق­تاۋ بولۋى ءتيىس!

قازاق – ەڭ الدىمەن ار مەن نامىس­تى ءبىرىنشى كەزەككە قويعان حالىق. ەندەشە, ءوز ارىمىزدى ءوزىمىز اياققا تاپ­تامايىق. ار مەن نامىس ولگەن كۇنى قازاق ولەدى. ولاي بولسا, ونەر ادامدارىنىڭ اشىق-شاشىق قالاي بولسا سولاي كيىنىپ جۇرۋىنە تىيىم سالاتىن ءبىر زاڭ كەرەك-اق! 

سابىربەك ولجاباي,

 قازاقستان جازۋشىلار جانە جۋرناليستەر وداقتارىنىڭ مۇشەسى

شىمكەنت

سوڭعى جاڭالىقتار