جيىندا قانت ديابەتىنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلار قاتارىنان الىنىپ تاستالۋى, تەگىن بەرىلەتىن ءدارى-دارمەكتەردى ۋاقىتىندا الۋ مۇمكىندىگىنىڭ ازدىعى سياقتى ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلاندى. سونداي-اق بولاشاقتا دەرتكە شالدىققان جانداردى مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ارقىلى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى ءسوز بولدى.
كەزدەسۋگە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءلاززات اقتاەۆا, ءماجىلىس دەپۋتاتى زاۋرەش امانجولوۆا جانە «NoDia» ديابەتتىك قاۋىمداستىعى» قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى باقىت سىزدىقوۆا, سونداي-اق قوعامدىق بىرلەستىك وكىلدەرى قاتىستى.
جاقىندا قانت ديابەتىنە شالدىققان بالالاردىڭ اتا-انالارى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى پارتيا اتىنا حات جولداعان. جيىندى اشقان ماۋلەن اشىمباەۆ «نۇر وتان» پارتياسى بۇل ماسەلەگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, ونى ءتيىمدى شەشۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋ ءۇشىن وسىنداي باسقوسۋدى ارنايى وتكىزىپ وتىرعانىن ايتىپ ءوتتى. «دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى, حالىققا مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ پارتيانىڭ ۇنەمى باقىلاۋىندا», – دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ. سونداي-اق پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بۇل ماسەلەنى وڭتايلى شەشۋ ءۇشىن بارلىق ءتيىستى ورگاندارعا بەلسەنە اتسالىسۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
ءوز كەزەگىندە, ءسوز العان «NoDia» ديابەتتىك قاۋىمداستىعى» قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى باقىت سىزدىقوۆا قانت ديابەتىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلار قاتارىنان الىپ تاستاۋ دۇرىس ەمەس ەكەندىگىنە باسا نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىن ەلىمىزدە قانت ديابەتىنە شالدىققان 300 مىڭنان استام ادام بار.
«بۇعان دەيىن ولار ەرەكشە باقىلاۋدا بولىپ كەلسە, ەندى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مۇنداي ناۋقاستارعا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن كومەكتى توقتاتۋدى ۇسىنىپ وتىر. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلار تىزىمىنەن الىپ تاستاۋعا ۇسىنىلعانداردىڭ قاتارىندا بالالاردىڭ سال اۋرۋى دا بار. ەگەر مينيسترلىكتىڭ بۇل باستاماسى جۇزەگە اساتىن بولسا, ناۋقاستارعا كورسەتىلەتىن تەگىن كومەك تۇرلەرى شەكتەلەدى. سوندىقتان اتا-انالار بۇعان ءوز نارازىلىقتارىن بىلدىرۋدە», – دەدى ب.سىزدىقوۆا.
بۇگىندە ەلىمىزدە قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن 309 783 ادام تىركەلگەن. ونىڭ 3032-ءسى ءجاسوسپىرىم بولسا, ءينسۋليندى ءدارىنى تۇراقتى تۇتىناتىندار سانى – 1426 ادام.
سونداي-اق جيىندا اتا-انالار مەن باسقا دا قوعام بەلسەندىلەرى بۇل ماسەلەنى شەشۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن ۇسىنىپ, ءوز پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. مىسالى, گۇلجاھان تاجيتدينوۆا وسى اۋرۋمەن اۋىراتىن بالالاردىڭ ءدارى-دارمەكپەن ۋاقتىلى قامتاماسىز ەتىلمەيتىنىن ايتىپ, وسى ماسەلەنى قاداعالاۋدى كۇشەيتۋدى سۇرادى.
ءوز كەزەگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءلاززات اقتاەۆا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمىنىڭ (تمككك) ءتىزىمى 2009 جىلدان بەرى دۇرىس قارالماي كەلگەنىن, سودان بەرى دياگنوستيكا مەن ەمدەۋدىڭ ستاندارتتارى وزگەرگەنىن, جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ەنگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
بارلىق ايتىلعانداردى قورىتىندىلاعان م.اشىمباەۆ وسى سالاداعى ناقتى تەتىكتەردى اتاپ ءوتتى. ال بۇل باعىتتاعى جۇمىستى ۇيلەستىرۋ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حاتشىسى تامارا دۇيسەنوۆاعا جۇكتەلدى.
ميراجان ماحان,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى
